വിയന്ന, 2026 സെപ്റ്റംബർ 7 –

ബഷാർ അൽ അസദിന്റെ ഭരണകാലത്ത് സിറിയയിൽ നിർമിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ആണവ റിയാക്ടർ ആണവായുധത്തിന് ഉപയോഗിക്കാവുന്ന വസ്തു ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാൻ അനുയോജ്യമായ രീതിയിലായിരുന്നെന്ന് ഐഎഇഎ മേധാവി റാഫേൽ ഗ്രോസി. വിയന്നയിൽ തിങ്കളാഴ്ച ഐഎഇഎ ബോർഡ് ഓഫ് ഗവർണേഴ്സ് യോഗത്തിന്റെ ആദ്യദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ഇക്കാര്യം പറഞ്ഞത്. റിയാക്ടറിന്റെ സാങ്കേതിക സംവിധാനങ്ങൾ ആണവായുധ നിർമാണത്തിന് നേരിട്ട് ഉപയോഗിക്കാവുന്ന വിഘടന വസ്തു കാര്യക്ഷമമായി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്നതായിരുന്നെന്ന് ഗ്രോസി വ്യക്തമാക്കി.

ആണവ പദ്ധതിയെക്കുറിച്ച് ആശങ്ക

സിറിയ ഇത്തരമൊരു പദ്ധതി ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നില്ല. ആരോപണങ്ങൾ നേരത്തെ നിഷേധിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. അതുകൊണ്ട് ആണവായുധം നിർമിക്കുകയായിരുന്നു ലക്ഷ്യമെന്ന് ഉറപ്പിച്ച് പറയാനാകില്ലെന്നാണ് ഗ്രോസിയുടെ വിശദീകരണം. എന്നാൽ റിയാക്ടറിന്റെ രൂപകൽപ്പന വലിയ ആണവ വ്യാപന ആശങ്ക ഉയർത്തിയിരുന്നെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. അസദ് ഭരണകാലത്ത് സിറിയയിൽ പ്രഖ്യാപിക്കാത്ത വിപുലമായ ആണവ പദ്ധതി ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്നാണ് കരുതപ്പെട്ടിരുന്നത്. കിഴക്കൻ ദെയർ എസോർ പ്രവിശ്യയിൽ ഉത്തരകൊറിയയുടെ സഹായത്തോടെ നിർമിച്ച റിയാക്ടറും ഇതിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നുവെന്നാണ് റിപ്പോർട്ട്.

പരിശോധനയ്ക്ക് അനുമതി നൽകി പുതിയ സർക്കാർ

അസദ് അധികാരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തായതിന് പിന്നാലെ സംശയമുള്ള പഴയ ആണവ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ പരിശോധന നടത്താൻ പുതിയ സിറിയൻ സർക്കാർ ഐഎഇഎയ്ക്ക് അനുമതി നൽകി. ഓഗസ്റ്റിൽ നടത്തിയ പരിശോധനയിൽ കണ്ടെത്തിയ തണുപ്പിക്കൽ സംവിധാനം ആണവ റിയാക്ടറിലേതുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നതാണെന്ന് ഉദ്യോഗസ്ഥർ സ്ഥിരീകരിച്ചു. നേരത്തെ പ്രഖ്യാപിക്കാത്ത മറ്റൊരു കേന്ദ്രവും ഗ്രോസിയും മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥരും സന്ദർശിച്ചു. ജൂലൈ 17ന് അയച്ച കത്തിലൂടെയാണ് ഈ കേന്ദ്രത്തെക്കുറിച്ച് സിറിയ ഐഎഇഎയെ അറിയിച്ചത്.

കണ്ടെത്തിയത് 73 ടൺ പ്രകൃതിദത്ത യുറേനിയം

പുതിയ കേന്ദ്രത്തിൽ ഇന്ധന ദണ്ഡുകളുടെ രൂപത്തിലുള്ള പ്രകൃതിദത്ത യുറേനിയം കണ്ടെത്തി. ഏകദേശം 73 ടൺ പ്രകൃതിദത്ത യുറേനിയമാണ് അവിടെയുണ്ടായിരുന്നതെന്ന് ഐഎഇഎ സ്ഥിരീകരിച്ചു. ഒളിപ്പിച്ചിരുന്ന വസ്തുക്കളിലേക്ക് എത്താൻ പരിശോധനാ സംഘത്തിന് മതിലുകൾ പൊളിക്കേണ്ടിവന്നെന്നും ഇടുങ്ങിയ വഴികളിലൂടെ കടന്നുപോകേണ്ടിവന്നെന്നും ഗ്രോസി പറഞ്ഞു. കേന്ദ്രത്തിൽ പലയിടത്തായി പെട്ടികൾ കിടന്നിരുന്നതായും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.

യുറേനിയം ഇപ്പോൾ ഐഎഇഎ നിരീക്ഷണത്തിൽ

കണ്ടെത്തിയ ആണവ വസ്തു ഇപ്പോൾ ഐഎഇഎയുടെ നിരീക്ഷണത്തിലാണ്. കേന്ദ്രത്തിൽ ക്യാമറകളും സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. യുറേനിയം സിറിയയിൽ തന്നെ സൂക്ഷിക്കണോ മറ്റൊരു രാജ്യത്തേക്ക് മാറ്റണോ എന്നത് സിറിയൻ സർക്കാരാണ് തീരുമാനിക്കേണ്ടതെന്ന് ഗ്രോസി പറഞ്ഞു. വസ്തുവിന്റെ അവസാന ഗ്രാം വരെ എവിടെയുണ്ടെന്ന് ഐഎഇഎയ്ക്ക് അറിയാൻ കഴിയണമെന്നതാണ് പ്രധാനമെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി. കണ്ടെത്തിയ പ്രകൃതിദത്ത യുറേനിയം നേരിട്ട് ആണവായുധത്തിന് ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും കൂടുതൽ സംസ്കരിച്ചാൽ ആയുധ പദ്ധതിയിലേക്ക് വഴിതിരിച്ചുവിടാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് ആണവ സുരക്ഷാ വിദഗ്ധർ പറയുന്നു.