ഉലാൻബാതർ (മംഗോളിയ) / 2026 / ഓഗസ്റ്റ് 24
2011 മുതൽ 2020 വരെയുള്ള കാലയളവിൽ ഇന്ത്യ 2.176 കോടി ഹെക്ടർ ഭൂമി പുനരുദ്ധരിച്ചതായി കേന്ദ്ര പരിസ്ഥിതി, വനം, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാന മന്ത്രി ഭൂപേന്ദർ യാദവ് അറിയിച്ചു. ഇതിലൂടെ ഏകദേശം 122 കോടി തൊഴിൽദിനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാനായെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. മംഗോളിയയിലെ ഉലാൻബാതറിൽ നടക്കുന്ന മരുഭൂവൽക്കരണത്തിനെതിരായ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭാ കൺവെൻഷന്റെ പതിനേഴാമത് കക്ഷി സമ്മേളനത്തോടനുബന്ധിച്ച് അന്താരാഷ്ട്ര പ്രകൃതി സംരക്ഷണ യൂണിയൻ സംഘടിപ്പിച്ച പരിപാടിയിലാണ് മന്ത്രി ഇക്കാര്യം വ്യക്തമാക്കിയത്. ഭൂമി പുനരുദ്ധാരണം ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയ മുൻഗണനയാണെന്നും സുസ്ഥിര ഭൂവിനിയോഗം, ജൈവവൈവിധ്യ സംരക്ഷണം, കാലാവസ്ഥാ പ്രവർത്തനം, ഗ്രാമീണ വികസനം എന്നിവയുമായി ഇത് നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
ഭൂമി പുനരുദ്ധാരണം ദേശീയ മുൻഗണന
ഭൂമി പുനരുദ്ധാരണത്തെ ഒറ്റപ്പെട്ട ഒരു നടപടിയായല്ല ഇന്ത്യ കാണുന്നതെന്ന് ഭൂപേന്ദർ യാദവ് പറഞ്ഞു. സുസ്ഥിരവും പ്രതിസന്ധികളെ അതിജീവിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളതുമായ വികസനത്തിന്റെ അനിവാര്യ ഘടകമായാണ് ഇതിനെ കാണുന്നത്. ആഗോളതലത്തിലുള്ള ബോൺ ചലഞ്ചിൽ വലിയ പ്രതിജ്ഞയെടുത്ത രാജ്യങ്ങളിലൊന്നാണ് ഇന്ത്യ. 2015-ൽ നശിച്ചും വനനശീകരണം സംഭവിച്ചും കിടക്കുന്ന ഭൂമി പുനരുദ്ധരിക്കാൻ ഇന്ത്യ ആദ്യം ലക്ഷ്യം പ്രഖ്യാപിച്ചു. പിന്നീട് 2030-ഓടെ 2.6 കോടി ഹെക്ടർ ഭൂമി പുനരുദ്ധരിക്കുകയെന്ന നിലയിലേക്ക് ഈ ലക്ഷ്യം ഉയർത്തി. വെല്ലുവിളിയുടെ വ്യാപ്തിയും വലിയ തോതിൽ ഭൂമി പുനരുദ്ധരിക്കാനുള്ള ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയ ശേഷിയിലുള്ള ആത്മവിശ്വാസവും ഈ പ്രതിബദ്ധത വ്യക്തമാക്കുന്നതായി മന്ത്രി പറഞ്ഞു.
പുനരുദ്ധാരണത്തിലൂടെ തൊഴിലും ഗ്രാമീണ ഉപജീവനവും
2011 മുതൽ 2020 വരെയുള്ള കാലയളവ് ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ബോൺ ചലഞ്ചിന്റെ രണ്ടാം പുരോഗതി റിപ്പോർട്ട് ഇന്ത്യ അടുത്തിടെ പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഈ കാലയളവിൽ 2.176 കോടി ഹെക്ടർ ഭൂമിയാണ് പുനരുദ്ധാരണത്തിന്റെ പരിധിയിൽ കൊണ്ടുവന്നത്. വിവിധ മേഖലകളിൽ നിന്നുള്ള വലിയ സാമ്പത്തിക സഹായവും ഇതിനായി ലഭിച്ചു. ഇതോടൊപ്പം ഏകദേശം 122 കോടി തൊഴിൽദിനങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു. നശിച്ച ഭൂപ്രദേശങ്ങളെ വീണ്ടെടുക്കുന്നതിനൊപ്പം തൊഴിൽ സൃഷ്ടിക്കാനും ഗ്രാമീണ ഉപജീവനമാർഗങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഭൂമി പുനരുദ്ധാരണത്തിലൂടെ കഴിയുമെന്ന് ഈ കണക്കുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നതായി മന്ത്രി പറഞ്ഞു.
പുനരുദ്ധരിച്ച ഭൂമിയുടെ വിസ്തൃതി മാത്രം കണക്കാക്കുന്നതിൽ ഒതുങ്ങുന്നതല്ല വിലയിരുത്തൽ. വനങ്ങൾ, കൃഷി, മണ്ണ്-ജല സംരക്ഷണം, മറ്റ് ഭൂവിനിയോഗ സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവയിലുണ്ടായ പുനരുദ്ധാരണവും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഓരോ ഭൂപ്രദേശത്തിന്റെയും പാരിസ്ഥിതികവും സാമൂഹിക-സാമ്പത്തികവുമായ പ്രത്യേകതകൾ കണക്കിലെടുത്തായിരിക്കണം പുനരുദ്ധാരണമെന്ന സമീപനമാണ് ഇന്ത്യ സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.
2021–2025 കാലയളവിലെ പുതിയ വിലയിരുത്തൽ
പുനരുദ്ധാരണത്തിന്റെ ഫലങ്ങൾ, സാമ്പത്തിക ഒഴുക്ക്, ഉപജീവനമേഖലയിലെ സ്വാധീനം എന്നിവ നിരീക്ഷിക്കുന്ന സംവിധാനങ്ങൾ കൂടുതൽ ശക്തമാക്കേണ്ടതുണ്ടെന്ന് റിപ്പോർട്ടിങ് നടപടികൾ വ്യക്തമാക്കിയതായി ഭൂപേന്ദർ യാദവ് പറഞ്ഞു. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി 2021 മുതൽ 2025 വരെയുള്ള അടുത്ത റിപ്പോർട്ടിങ് ഘട്ടം ഇന്ത്യ ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് ഫോറസ്ട്രി റിസർച്ച് ആൻഡ് എജ്യുക്കേഷന്റെ സുസ്ഥിര ഭൂവിനിയോഗ മികവിന്റെ കേന്ദ്രവും അന്താരാഷ്ട്ര പ്രകൃതി സംരക്ഷണ യൂണിയനും ചേർന്നാണ് പ്രവർത്തനം നടത്തുന്നത്.
പുനരുദ്ധരിച്ച ഭൂമിയുടെ വിസ്തൃതി, ഇതിനായി ലഭിച്ച സാമ്പത്തിക ഒഴുക്ക്, സൃഷ്ടിച്ച തൊഴിൽ എന്നീ മൂന്ന് പ്രധാന മേഖലകളിലാണ് പുതിയ വിലയിരുത്തൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. ഭൂമി പുനരുദ്ധാരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രാജ്യത്തെ തെളിവുകളുടെയും വിവരങ്ങളുടെയും അടിത്തറയും ഇതിലൂടെ ശക്തമാക്കും. ഏതൊരു പ്രതിബദ്ധതയുടെയും വിശ്വാസ്യത അത് എത്രത്തോളം നടപ്പാക്കുന്നു എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചാണെന്നും അതിനാൽ വിവിധ മേഖലകളെ ഏകോപിപ്പിച്ചും ഭൂപ്രദേശങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുമുള്ള സമീപനമാണ് ഇന്ത്യ സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നതെന്നും മന്ത്രി പറഞ്ഞു.
ഗ്രീൻ ഇന്ത്യ മിഷൻ മുതൽ നഗരവനങ്ങൾ വരെ
ഗ്രീൻ ഇന്ത്യ മിഷനിലൂടെ വന-വൃക്ഷാവരണം, ആവാസവ്യവസ്ഥ നൽകുന്ന സേവനങ്ങൾ, കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധശേഷി എന്നിവ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയാണ്. കോംപൻസേറ്ററി അഫോറസ്റ്റേഷൻ ഫണ്ട് മാനേജ്മെന്റ് ആൻഡ് പ്ലാനിങ് അതോറിറ്റി വഴി നഷ്ടപരിഹാര വനവൽക്കരണത്തിനും അനുബന്ധ പുനരുദ്ധാരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും വലിയ തോതിൽ വിഭവങ്ങൾ നൽകുന്നുണ്ട്.
നഗരങ്ങളിലും നഗരപ്രാന്ത പ്രദേശങ്ങളിലും പുനരുദ്ധാരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ വ്യാപിപ്പിക്കുകയാണ് നഗർ വൻ യോജന. നഗരവനങ്ങളും ഹരിത ഇടങ്ങളും വികസിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെയാണ് പദ്ധതി നടപ്പാക്കുന്നത്. നീർത്തട വികസനം, കാർഷിക വനവൽക്കരണം, മണ്ണ്-ജല സംരക്ഷണം, സമൂഹത്തെ പങ്കാളികളാക്കിയുള്ള പുനരുദ്ധാരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവയും രാജ്യത്തുടനീളം ഇതിന് പിന്തുണ നൽകുന്നുണ്ട്.
2030-ന് ശേഷവും കൂടുതൽ ശക്തമായ പ്രവർത്തനം
ഒരൊറ്റ പദ്ധതിയിലൂടെയോ മേഖലയിലൂടെയോ മാത്രം ഭൂമി പുനരുദ്ധാരണം സാധ്യമല്ലെന്ന് ഇന്ത്യയുടെ അനുഭവം തെളിയിക്കുന്നതായി ഭൂപേന്ദർ യാദവ് പറഞ്ഞു. വിവിധ ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ, മേഖലകൾ, ഭരണതലങ്ങൾ എന്നിവ തമ്മിലുള്ള ഏകോപനം ആവശ്യമാണ്. പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങൾ മുതൽ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്ര സർക്കാരും വരെ ഇതിൽ പങ്കാളികളാകണം.
2030-ന് ശേഷം കൂടുതൽ ഭൂമി പുനരുദ്ധരിക്കുക എന്നതിൽ മാത്രം ലക്ഷ്യം ഒതുങ്ങരുതെന്നും മികച്ച രീതിയിൽ പുനരുദ്ധാരണം നടത്തുകയും കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമായി ധനസഹായം ഉറപ്പാക്കുകയും അളക്കാവുന്നതും ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്നതുമായ ഫലങ്ങൾ കൈവരിക്കുകയും വേണമെന്നും മന്ത്രി പറഞ്ഞു. ഇതിനായി പൊതു-സ്വകാര്യ നിക്ഷേപം വർധിപ്പിക്കുന്ന നൂതന ധനസഹായ സംവിധാനങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്. അറിവ്, സാങ്കേതികവിദ്യ, അനുഭവം എന്നിവ പങ്കുവയ്ക്കാൻ പ്രാദേശികവും അന്താരാഷ്ട്രവുമായ പങ്കാളിത്തം ശക്തിപ്പെടുത്തണം. പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായ പങ്കാളിത്തവും ഉറപ്പാക്കണം. ഈ ഭൂപ്രദേശങ്ങളെ ആശ്രയിക്കുകയും പരിപാലിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ജനങ്ങളാണ് പുനരുദ്ധാരണ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ നിലനിൽപ്പ് ഉറപ്പാക്കുന്നതെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
വലിയ ലക്ഷ്യങ്ങളെ അളക്കാവുന്ന ഫലങ്ങളാക്കി മാറ്റാൻ ശക്തമായ സ്ഥാപനങ്ങൾ, തുടർച്ചയായ ധനസഹായം, ശാസ്ത്രീയ സമീപനം, കാര്യക്ഷമമായ നിരീക്ഷണം, വിവിധ മേഖലകളിലും ഭരണതലങ്ങളിലുമുള്ള പങ്കാളിത്തം എന്നിവ അനിവാര്യമാണെന്ന് ഇന്ത്യയുടെ അനുഭവം തെളിയിക്കുന്നതായി മന്ത്രി പറഞ്ഞു. വലിയ തോതിലുള്ള ഭൂമി പുനരുദ്ധാരണത്തിനായി അന്താരാഷ്ട്ര പങ്കാളികളുമായി തുടർന്നും പ്രവർത്തിക്കാൻ ഇന്ത്യ പ്രതിജ്ഞാബദ്ധമാണെന്നും ഈ പൊതുലക്ഷ്യം മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകാൻ എല്ലാ പങ്കാളികളുമായും സഹകരിക്കുമെന്നും ഭൂപേന്ദർ യാദവ് വ്യക്തമാക്കി.
