ദുബായ്, 2026 ഓഗസ്റ്റ് 20 –

ഇറാനെതിരെ ഇതുവരെ കാണാത്ത സാമ്പത്തിക യുദ്ധവും ഒറ്റപ്പെടുത്തലും നടപ്പാക്കുമെന്ന് അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. ഇറാനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന രാജ്യങ്ങൾക്കും സാമ്പത്തിക പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ നേരിടേണ്ടിവരുമെന്നാണ് ഭീഷണി. ഇതോടെ ഇറാനുമായി വ്യാപാരം നടത്തുന്ന ചൈന, യു.എ.ഇ, തുർക്കി, ഇറാഖ്, ഒമാൻ, പാകിസ്ഥാൻ, ഇന്ത്യ, അർമേനിയ, അസർബൈജാൻ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിലേക്കാണ് ശ്രദ്ധ തിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.

ഏറ്റവും വലിയ എണ്ണവാങ്ങുന്ന രാജ്യം ചൈന

ഇറാന്റെ എണ്ണയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഉപഭോക്താവാണ് ചൈന. 2025-ൽ പ്രതിദിനം ശരാശരി 13.8 ലക്ഷം ബാരൽ ഇറാനിയൻ എണ്ണ ചൈന വാങ്ങിയെന്നാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. ഇറാൻ കയറ്റിയയക്കുന്ന എണ്ണയുടെ 80 ശതമാനത്തിലേറെയും ചൈനയിലേക്കാണ് പോകുന്നത്. അമേരിക്ക ഇതിനകം ചില ചൈനീസ് റിഫൈനറികൾക്കെതിരെ ഉപരോധം ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. കൂടുതൽ സമ്മർദം വന്നാലും രാഷ്ട്രീയ-നയതന്ത്ര മാർഗമാണ് പരിഹാരമെന്നാണ് ചൈനയുടെ നിലപാട്.

യു.എ.ഇയും തുർക്കിയും നിർണായക പങ്കാളികൾ

2024-ൽ ഇറാന്റെ ഇറക്കുമതിയുടെ 30 ശതമാനം യു.എ.ഇയിൽ നിന്നായിരുന്നു. അതിന്റെ മൂല്യം ഏകദേശം 21 ബില്യൺ ഡോളറായിരുന്നു. അതേ വർഷം ഇറാന്റെ കയറ്റുമതിയുടെ 13 ശതമാനവും യു.എ.ഇയിലേക്കായിരുന്നു. എന്നാൽ ഈ ആഴ്ച ഇറാനുമായുള്ള എല്ലാ സാമ്പത്തിക-ധനകാര്യ ഇടപാടുകളും യു.എ.ഇ താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവച്ചു. തുർക്കിയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള വാർഷിക വ്യാപാരം അഞ്ച് മുതൽ ആറ് ബില്യൺ ഡോളർ വരെയാണ്. തുർക്കിയുടെ വാതക ഇറക്കുമതിയിൽ 13 ശതമാനവും ഇറാനിൽ നിന്നാണ്.

ഇറാഖിന് ഇറാനിയൻ ഊർജം നിർണായകം

2025-ൽ ഇറാഖും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള വ്യാപാരം 10 ബില്യൺ ഡോളർ കടന്നിരുന്നു. ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കൾക്കും ഉപഭോക്തൃ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്കും പുറമെ ഊർജവ്യാപാരവും ബന്ധത്തിന്റെ പ്രധാന ഭാഗമാണ്. വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദനത്തിനുള്ള പ്രകൃതിവാതകത്തിന് മാത്രം ഇറാഖ് പ്രതിവർഷം നാല് മുതൽ അഞ്ച് ബില്യൺ ഡോളർ വരെ ഇറാന് നൽകുന്നുണ്ട്. പുതിയ അമേരിക്കൻ ഉപരോധങ്ങൾ വന്നാൽ ഈ പണമിടപാടുകൾ കൂടുതൽ ബുദ്ധിമുട്ടിലാകുമെന്ന് ഇറാഖ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു.

ഇന്ത്യയുമായുള്ള വ്യാപാരം കുത്തനെ കുറഞ്ഞു

അമേരിക്കൻ ഉപരോധങ്ങൾക്ക് പിന്നാലെ ഇന്ത്യ-ഇറാൻ വ്യാപാരം വർഷങ്ങളായി കുത്തനെ കുറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. 2018-19ൽ 17 ബില്യൺ ഡോളറായിരുന്ന ഇരുരാജ്യങ്ങളുടെയും വ്യാപാരം 2019-20ൽ ഏകദേശം 4.8 ബില്യൺ ഡോളറായി താഴ്ന്നു. 2025-26 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ ഇത് 1.63 ബില്യൺ ഡോളറായിരുന്നു. അതിൽ 1.3 ബില്യൺ ഡോളറും ഇന്ത്യയിൽ നിന്നുള്ള കയറ്റുമതിയാണ്. ധാന്യങ്ങൾ, ചായ, കാപ്പി, സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ എന്നിവയാണ് ഇന്ത്യ പ്രധാനമായും ഇറാനിലേക്ക് അയക്കുന്നത്. മാനുഷിക പരിഗണനയിലുള്ള ഈ കയറ്റുമതി ഉപരോധത്തിന് പുറത്തായിരിക്കണമെന്നാണ് ഇന്ത്യ നേരത്തെ വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നത്.

മറ്റ് അയൽരാജ്യങ്ങൾക്കും സമ്മർദ സാധ്യത

ഒമാനുമായി ഇറാന്റെ ചരക്കുവ്യാപാരം 2025-ൽ 1.5 ബില്യൺ ഡോളറായിരുന്നു. പാകിസ്ഥാനും ഇറാനും വ്യാപാരം 10 ബില്യൺ ഡോളറായി ഉയർത്താൻ ലക്ഷ്യമിട്ടിട്ടുണ്ട്. അർമേനിയയുടെ വിദേശവ്യാപാരത്തിന്റെ ഏകദേശം 20 ശതമാനം ഇറാൻ വഴിയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. അസർബൈജാനുമായുള്ള വ്യാപാരവും 2026 ആദ്യ പകുതിയിൽ വർധിച്ചു. അതുകൊണ്ട് ഇറാനെ സാമ്പത്തികമായി ഒറ്റപ്പെടുത്താനുള്ള അമേരിക്കൻ നീക്കം ഈ രാജ്യങ്ങൾക്കും നേരിട്ടുള്ള സമ്മർദമായി മാറാം.