ഗ്വാളിയർ, 2026 ഓഗസ്റ്റ് 17-

ആശ്രിതനിയമന നയത്തിലെ ‘ആദ്യ കുഞ്ഞ്’ എന്ന വ്യവസ്ഥ ആൺകുട്ടിയെയും പെൺകുട്ടിയെയും വേർതിരിക്കുന്നില്ലെന്നും ആദ്യം ജനിച്ച കുട്ടിയെയാണ് അതിലൂടെ ഉദ്ദേശിക്കുന്നതെന്നും മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ജസ്റ്റിസ് മിലിന്ദ് രമേഷ് ഫഡ്കെ, ജസ്റ്റിസ് പുഷ്പേന്ദ്ര യാദവ് എന്നിവരുടെ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചാണ് അലോക് ശർമ നൽകിയ റിട്ട് അപ്പീൽ തള്ളിയത്. അലോക് ശർമയ്ക്കായി അഭിഭാഷകൻ ഹർഷദ് ബഹിരാണിയും സംസ്ഥാന സർക്കാരിനായി ഗവൺമെന്റ് അഡ്വക്കേറ്റ് ധർമേന്ദ്ര നായക്കും ഹാജരായി. മരിച്ച ജീവനക്കാരന്റെ ഏക മകനാണെന്ന കാരണത്താൽ ആദ്യം ജനിച്ച കുട്ടിക്ക് നൽകിയിരിക്കുന്ന ഇളവ് തനിക്കും ലഭിക്കണമെന്ന അപ്പീലുകാരന്റെ വാദമാണ് കോടതി നിരസിച്ചത്.

രണ്ട് മൂത്ത സഹോദരിമാർ ഉള്ളപ്പോൾ ഏക മകനെന്ന വാദം മതിയാകില്ല

അലോക് ശർമയുടെ പിതാവ് മരിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു വയസ്സ് മാത്രമായിരുന്നു. പിതാവിന്റെ മരണത്തിന് ശേഷം അമ്മ ആശ്രിതനിയമനത്തിന് അപേക്ഷിച്ചെങ്കിലും അത് നിരസിക്കപ്പെട്ടു. തനിക്ക് രണ്ട് മൂത്ത സഹോദരിമാരുണ്ടെങ്കിലും കുടുംബത്തിലെ ഏക മകനായതിനാൽ അസാധാരണ പരിഗണന വേണമെന്നായിരുന്നു അലോക് ശർമയുടെ വാദം. എന്നാൽ നയത്തിലെ വ്യവസ്ഥ ‘ആദ്യ കുഞ്ഞ്’ എന്നതാണ് പറയുന്നതെന്നും ‘ആദ്യ ആൺകുട്ടി’ എന്നല്ലെന്നും ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. അതിനാൽ രണ്ട് മൂത്ത സഹോദരിമാർ ഉള്ള അപ്പീലുകാരനെ ആദ്യ കുഞ്ഞായി കണക്കാക്കാനാകില്ലെന്ന് ബെഞ്ച് കണ്ടെത്തി.

പ്രായപൂർത്തിയായ ശേഷം ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിലെ ഇളവ് ആദ്യം ജനിച്ച കുട്ടിക്ക് മാത്രം

ആശ്രിതനിയമന നയത്തിലെ വകുപ്പ് 3.2 പ്രകാരം ജീവനക്കാരന്റെ മരണത്തിന് ശേഷം ഏഴ് വർഷത്തിനുള്ളിൽ ഒഴിവ് ലഭ്യമാണെങ്കിൽ ആശ്രിതനെ നിയമനത്തിന് പരിഗണിക്കാം. എന്നാൽ ജീവനക്കാരൻ മരിക്കുമ്പോൾ ആദ്യ കുഞ്ഞ് പ്രായപൂർത്തിയാകാത്തയാളാണെങ്കിൽ, ആ കുട്ടി പ്രായപൂർത്തിയായ തീയതി മുതൽ ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിൽ അപേക്ഷ പരിഗണിക്കാമെന്നതാണ് പ്രത്യേക ഇളവ്. പിതാവ് മരിക്കുമ്പോൾ താൻ ഒരു വയസ്സുകാരനായതിനാൽ ഈ ഇളവ് ബാധകമാണെന്നായിരുന്നു അലോക് ശർമയുടെ വാദം. എന്നാൽ ആദ്യ കുഞ്ഞ് അദ്ദേഹം അല്ലാത്തതിനാൽ ഈ വ്യവസ്ഥയുടെ ആനുകൂല്യം ലഭിക്കില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

1998ലെ മരണത്തിന് ഏഴ് വർഷത്തെ കാലപരിധിയും ഏറെ മുമ്പേ അവസാനിച്ചു

അപ്പീലുകാരന്റെ പിതാവ് 1998ലാണ് മരിച്ചത്. സാധാരണ വ്യവസ്ഥപ്രകാരമുള്ള ഏഴ് വർഷത്തെ പരിഗണനാകാലം 2005 ജനുവരി 18ന് അവസാനിച്ചെന്ന് കോടതി രേഖപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ മുഖ്യ വ്യവസ്ഥപ്രകാരവും അലോക് ശർമയുടെ അപേക്ഷ നിലനിൽക്കില്ല. ആദ്യ കുഞ്ഞിന് ലഭിക്കുന്ന പ്രത്യേക ഇളവും അദ്ദേഹത്തിന് ആവശ്യപ്പെടാനാകില്ല. ആശ്രിതനിയമനം ഒരു സർക്കാർ ജീവനക്കാരനിൽ നിന്ന് അവകാശികൾക്ക് പാരമ്പര്യമായി കൈമാറുന്ന അവകാശമല്ലെന്നും കുടുംബത്തിന് ഉണ്ടായ പെട്ടെന്നുള്ള സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി മറികടക്കാനാണ് ഈ സംവിധാനം എന്നും ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി.

ആൺകുട്ടിക്ക് മുൻഗണന നൽകുന്ന വ്യാഖ്യാനം ഭരണഘടനാ സമത്വത്തിന് വിരുദ്ധമെന്ന് കോടതി

ഏക മകനെന്ന നിലയിൽ മുൻഗണന വേണമെന്ന വാദം കോടതി പ്രത്യേകം നിരസിച്ചു. നയം ലിംഗനിരപേക്ഷമാണെന്നും ആൺകുട്ടിയെയും പെൺകുട്ടിയെയും വേർതിരിച്ചുള്ള പുതിയ വിഭാഗീകരണം നയത്തിൽ വായിച്ചെടുക്കാനാകില്ലെന്നും ബെഞ്ച് പറഞ്ഞു. മൂത്ത പെൺകുട്ടിയെ മറികടന്ന് ഇളവ് ഏക മകനിലേക്ക് മാറ്റുന്ന വ്യാഖ്യാനം ഭരണഘടനയിലെ ലിംഗസമത്വ തത്വങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമാകുമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ കഴിഞ്ഞുള്ള നിയമനാവകാശവാദം നിലനിൽക്കില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി

ആശ്രിതനിയമനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം ജീവനക്കാരന്റെ മരണത്തെത്തുടർന്നുള്ള ഉടനടി സാമ്പത്തിക ബുദ്ധിമുട്ടിന് സഹായം നൽകുകയാണ്. പിതാവിന്റെ മരണത്തിന് ശേഷം കുടുംബം രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ ആശ്രിതനിയമനം ഇല്ലാതെയും മുന്നോട്ടുപോയ സാഹചര്യത്തിൽ ഇപ്പോൾ ആ ലക്ഷ്യം നിലനിൽക്കുന്നില്ലെന്നാണ് സിംഗിൾ ബെഞ്ച് നേരത്തേ കണ്ടെത്തിയത്. ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചും ഈ നിലപാട് അംഗീകരിച്ചു. പിതാവിന്റെ മരണത്തിന് ഏകദേശം 25 വർഷത്തിന് ശേഷമുള്ള അലോക് ശർമയുടെ അവകാശവാദം പരിഗണിക്കാനാകില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കി അപ്പീൽ തള്ളി.

സംസ്ഥാനത്തെ ആശ്രിതനിയമന നയവ്യാഖ്യാനത്തിൽ ലിംഗനിരപേക്ഷത ഉറപ്പിച്ചു

ഈ വിധിയോടെ മധ്യപ്രദേശിലെ ആശ്രിതനിയമന നയത്തിലെ ‘ആദ്യ കുഞ്ഞ്’ എന്ന പ്രയോഗത്തിന്റെ അർത്ഥം ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് വ്യക്തമായി നിർവചിച്ചു. ആൺ-പെൺ വ്യത്യാസമില്ലാതെ ആദ്യം ജനിച്ച കുട്ടിക്കാണ് പ്രത്യേക ഇളവ് ബാധകമാകുക. അതിനാൽ കുടുംബത്തിലെ ഏക മകനാണെന്നത് മാത്രം മുൻഗണനയ്ക്കുള്ള സ്വതന്ത്ര അടിസ്ഥാനമാകില്ല. മധ്യപ്രദേശിലെ സമാന ആശ്രിതനിയമന അപേക്ഷകളിൽ ഈ വ്യാഖ്യാനം സംസ്ഥാനതലത്തിൽ പ്രാധാന്യമുള്ളതാകും.

പ്രധാന വിവരങ്ങൾ