12 ആഗസ്ത് 2026

ബ്രിട്ടീഷ് വിരുദ്ധ സമരത്തിൻറെ പാരമ്പര്യവും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൻറെ പിന്തുടർച്ച അവകാശവും സാതന്ത്രനാനന്തര ഇന്ത്യയിലെ എല്ലാ രാഷ്ട്രീയപാർട്ടികളും അവകാശപ്പെടുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് വിരുദ്ധ സമരത്തിൻറെ ഏറ്റവും വലിയ മുദ്രാവാക്യം ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യ ആയിരുന്നില്ല. വന്ദേമാതരം ആയിരുന്നു.

കാരണം അധികാരികളോടും ഭരണകൂടത്തോടും പ്രതിഷേധിക്കുവാൻ പൊതുസ്ഥലത്തുനിന്ന് വന്ദേമാതരം എന്ന് ഉറക്കെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞാൽ മതി അറസ്റ്റ്, മർദനം, പിഴ, കോളേജിൽനിന്നുള്ള പുറത്താക്കൽ, തടവ് തുടങ്ങിയ ശിക്ഷകൾ നേരിടേണ്ടിവന്നിരുന്നു. ദേശീയപ്രതിഷേധത്തിന്റെ ശക്തമായ അടയാളമായിരുന്ന വന്ദേമാതരം, സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് പതിറ്റാണ്ടുകൾക്കുശേഷവും ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചകളിൽ ചൂടേറിയ വിഷയമായി തുടരുന്നു. വന്ദേമാതരത്തിന് ദേശീയഗീതത്തിനുള്ളതിനു സമാനമായ ആദരസ്ഥാനം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും അതിന്റെ പൂർണരൂപം ഉപയോഗിക്കണമോ, ആരെയെങ്കിലും അത് ആലപിക്കാൻ നിർബന്ധിക്കാമോ എന്നതിലാണ് തർക്കം. ഈ വിവാദങ്ങൾ വീണ്ടും വന്ദേമാതരത്തിന്റെ ചരിത്രത്തെ പൊതുചർച്ചയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നിരിക്കുകയാണ്.

വന്ദേമാതരം ബ്രിട്ടീഷ് കാലഘട്ടത്തിൽ എങ്ങനെ അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ടിരുന്നു എന്ന് തെളിയിക്കുന്ന ചില സംഭവങ്ങളിലൂടെ..

തൂക്കുമരത്തിലും മുഴങ്ങിയ വന്ദേമാതരം

“വന്ദേമാതരം” ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരസേനാനികളുടെ യുദ്ധമന്ത്രമായിരുന്നു. തൂക്കിലേറ്റപ്പെടുമ്പോൾ ഇത് മുഴക്കിയ ധീരന്മാർ പലരുണ്ട്.

ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധരായ 3 പേരുടെ അന്ത്യ നിമിഷങ്ങൾ ഇങ്ങനെയാണ്:

1. ഖുദിറാം ബോസ് – Khudiram Bose

സ്ഥലം: മുസാഫർപൂർ സെൻട്രൽ ജയിൽ, ബിഹാർ
തീയതി: 1908 ഓഗസ്റ്റ് 11, രാവിലെ
പ്രായം: 18 വയസ് മാത്രം

അന്ത്യ നിമിഷം:
കിംഗ്സ്ഫോർഡിനെ കൊല്ലാൻ പോയ കേസിൽ തൂക്കുകയറിന് വിധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ ഖുദിറാമിന്റെ മുഖത്ത് ഭയമുണ്ടായിരുന്നില്ല. തൂക്കുമരത്തിലേക്ക് നടക്കുമ്പോൾ “വന്ദേമാതരം, വന്ദേമാതരം” എന്ന് ഉറക്കെ വിളിച്ചു. കയറിൽ കഴുത്ത് കുടുങ്ങിയപ്പോഴും അവസാന ശ്വാസം വരെ “ഭാരത് മാതാ കി ജയ്, വന്ദേമാതരം” മുഴങ്ങി. 18-ാം വയസിൽ രാജ്യത്തിന് വേണ്ടി ചിരിച്ചുകൊണ്ട് മരിച്ച ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ വിപ്ലവകാരിയായി അദ്ദേഹം മാറി.

2.  ഭഗത് സിംഗ്, രാജ്ഗുരു, സുഖ്ദേവ്

സ്ഥലം: ലാഹോർ സെൻട്രൽ ജയിൽ, പഞ്ചാബ്
തീയതി: 1931 മാർച്ച് 23, വൈകുന്നേരം 7:30
പ്രായം: ഭഗത് സിംഗ് 23, രാജ്ഗുരു 22, സുഖ്ദേവ് 23

അന്ത്യ നിമിഷം:
ജയിൽ സെല്ലിൽ ഇരുന്ന് അവർ “ലെനിൻ” എന്ന പുസ്തകം വായിക്കുകയായിരുന്നു. തൂക്കുമരം കാത്തുകിടന്നപ്പോഴും പാട്ടും ചർച്ചയും നിർത്തിയില്ല. തൂക്കുമരത്തിലേക്ക് കയറുമ്പോൾ മൂവരും ഒരേസമയം “ഇങ്കിലാബ് സിന്ദാബാദ്” എന്നും “വന്ദേമാതരം” എന്നും മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് ഓഫീസർമാർ പേടിച്ചു പോയി എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. തൂക്കിലേറ്റുന്നതിന് മണിക്കൂറുകൾക്ക് മുന്നേ തന്നെ അവർ രക്തസാക്ഷികളായി. അവസാനം വരെ രാജ്യത്തിന്റെ മാതാവിനോടുള്ള വന്ദനം അവരുടെ ചുണ്ടിലുണ്ടായിരുന്നു.

 3. രാം പ്രസാദ് ബിസ്മിൽ, അശ്ഫാഖുള്ള ഖാൻ, രോഷൻ സിംഗ്, രാജേന്ദ്ര ലാഹിരി

സ്ഥലം: ഗോണ്ട, ഫൈസാബാദ്, ബറേലി, ലഖ്‌നൗ ജയിലുകൾ, UP
തീയതി: 1927 ഡിസംബർ 19 – കാകോരി കേസ്
പ്രായം: 30-35

അന്ത്യ നിമിഷം:
കാകോരി ട്രെയിൻ കവർച്ച കേസിൽ 4 പേരെ ഒരേ ദിവസം 4 വ്യത്യസ്ത ജയിലുകളിൽ തൂക്കിലേറ്റി. ബിസ്മിൽ ഗോണ്ട ജയിലിൽ കയറുമ്പോൾ “മൻ കി ശക്തി” എന്ന കവിത ചൊല്ലി. തൂക്കുമരത്തിന് മുന്നിൽ നിന്ന് അവസാനമായി “വന്ദേമാതരം” എന്ന് വിളിച്ചു. ഹിന്ദുവും മുസ്ലിമും ഒരേ മന്ത്രവുമായി മരിച്ചത് രാജ്യത്തിന് ഏകതയുടെ സന്ദേശമായി. അവരുടെ ശരീരം വീണപ്പോഴും ജയിൽ മുഴുവൻ “വന്ദേമാതരം” എന്ന മുഴക്കം കേട്ടു.

ഇവരെ കൂടാതെ

മദൻ ലാൽ ധിംഗ്ര (Madan Lal Dhingra) — 17 ഓഗസ്റ്റ് 1909, ലണ്ടനിലെ Pentonville Prison-ൽ തൂക്കിലേറ്റപ്പെട്ടു.  അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവസാന വാക്കുകൾ “Bande Mataram” ആയിരുന്നു.

രാമകൃഷ്ണ ബിശ്വാസ് (Ramkrishna Biswas) — 4 ഓഗസ്റ്റ് 1931, അലിപുർ സെൻട്രൽ ജയിലിൽ തൂക്കിലേറ്റപ്പെട്ടു.

“വന്ദേമാതരം” എന്നത് വെറും വരികളായിരുന്നില്ല. അത് മരണത്തെ പോലും ഭയമില്ലാത്തതാക്കിയ മന്ത്രമായിരുന്നു. 1908 മുതൽ 1931 വരെ നൂറുകണക്കിന് വിപ്ലവകാരികൾ ഈ ഒരു വാക്കുമായാണ് തൂക്കുകയറിനെ ചുംബിച്ചത്.

ബംഗാൾ വിഭജനവും വന്ദേമാതരത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഉയർച്ചയും

1905-ൽ വൈസ്രോയി കഴ്സൺ ബംഗാൾ വിഭജിച്ചതോടെയാണ് വന്ദേമാതരം ദേശീയപ്രസ്ഥാനത്തിലെ അതിശക്തമായ മുദ്രാവാക്യമായി ഉയർന്നത്. സ്വദേശിപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രകടനങ്ങളിലും പൊതുയോഗങ്ങളിലും വിദ്യാർത്ഥി പ്രക്ഷോഭങ്ങളിലും ഇത് നിരന്തരം മുഴങ്ങി. ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനെതിരായ പ്രതിഷേധത്തിന്റെയും ദേശീയ ഐക്യത്തിന്റെയും അടയാളമായി വന്ദേമാതരം മാറി.

രംഗ്പൂരിൽ 200 വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് പിഴ

1905 നവംബറിൽ രംഗ്പൂരിലെ ഒരു സ്കൂളിൽ “Vande Mataram” വിളിച്ച 200 വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് അഞ്ച് രൂപ വീതം പിഴ ചുമത്തി. വിദ്യാർത്ഥികളിലേക്ക് ദേശീയപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനം പടരാതിരിക്കാൻ സ്കൂളുകളിലും കോളേജുകളിലും വന്ദേമാതരം പാടുന്നതും വിളിക്കുന്നതും നിയന്ത്രിക്കുന്ന സർക്കുലറുകൾ Eastern Bengal ഭരണകൂടം പുറത്തിറക്കിയിരുന്നു.

ബാരിസാലിൽ ലാത്തിച്ചാർജ്

1906 ഏപ്രിലിൽ Bengal Provincial Conference നടക്കുന്നതിനിടെ പൊതുസ്ഥലത്ത് “Vande Mataram” വിളിക്കുന്നത് ബ്രിട്ടീഷ് അധികാരികൾ നിരോധിച്ചു. നിരോധനം അവഗണിച്ച് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ച ദേശീയപ്രസ്ഥാന പ്രവർത്തകരുടെ ഘോഷയാത്ര പൊലീസ് തടഞ്ഞു. ലാത്തിച്ചാർജും മർദനവും നടന്നു. പിന്നീട് സമ്മേളനവും തടസ്സപ്പെട്ടു. വന്ദേമാതരത്തിനെതിരായ കൊളോണിയൽ അടിച്ചമർത്തലിന്റെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ സംഭവങ്ങളിൽ ഒന്നായി ബാരിസാൽ മാറി.

രാജമുണ്ട്രിയിൽ 139 വിദ്യാർത്ഥികളെ പുറത്താക്കി

1907 ഏപ്രിൽ 24-ന് ബിപിൻ ചന്ദ്രപാലിന്റെ സന്ദർശനത്തിനു പിന്നാലെ രാജമഹേന്ദ്രവരത്തിലെ വിദ്യാർത്ഥികൾ Vande Mataram ബാഡ്ജുകൾ ധരിക്കുകയും മുദ്രാവാക്യം വിളിക്കുകയും ചെയ്തു. കോളേജ് പ്രിൻസിപ്പലിന്റെ വിലക്ക് അവഗണിച്ച പ്രതിഷേധത്തിന് പിന്നാലെ 222 വിദ്യാർത്ഥികളിൽ 139 പേരെ കോളേജിൽനിന്ന് പുറത്താക്കി. ശേഷിച്ച ചിലർക്ക് പിഴയും മറ്റു അച്ചടക്ക നടപടികളും നേരിടേണ്ടിവന്നു.

വിദ്യാർത്ഥിപ്രസ്ഥാനത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയ Gadicherla Harisarvottama Raoയെ കോളേജിൽനിന്ന് പുറത്താക്കുന്നതിനൊപ്പം സർക്കാർ സഹായമുള്ള സ്കൂളുകളിൽ അധ്യാപകനാകുന്നതിൽനിന്നും സർക്കാർ ജോലിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിൽനിന്നും വിലക്കി. തുടർന്ന് Vande Mataram പ്രസ്ഥാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രസംഗങ്ങളുടെ പേരിൽ അദ്ദേഹവും Bodi Narayana Raoയും അറസ്റ്റിലായി. യഥാക്രമം ആറുമാസവും ഒമ്പതുമാസവും തടവ് ലഭിച്ചു.

ബെൽഗാമിൽ മുദ്രാവാക്യത്തിന് മർദനവും അറസ്റ്റും

1908-ൽ ലോകമാന്യ തിലകിനെ മാൻഡലേയിലേക്ക് നാടുകടത്തിയതിനെത്തുടർന്ന് ബെൽഗാമിൽ പ്രതിഷേധം ശക്തമായി. “Vande Mataram” വിളിക്കുന്നത് വിലക്കിയ ഉത്തരവ് അവഗണിച്ച ബാലന്മാരെ പൊലീസ് മർദിക്കുകയും നിരവധി പേരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. മുദ്രാവാക്യം മുഴക്കുന്നതുതന്നെ പൊലീസ് നടപടിയിലേക്ക് നയിച്ച സംഭവമായിരുന്നു ഇത്.

ആന്ധ്രയിലെ Kotappa Konda പ്രദേശത്തെ Vande Mataram പ്രസ്ഥാനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള രേഖകൾ മുദ്രാവാക്യം വിളിക്കുന്നവരെ ബ്രിട്ടീഷ് പൊലീസ് അറസ്റ്റ് ചെയ്ത് ജയിലിലടയ്ക്കുന്നത് പതിവായിരുന്നുവെന്ന സൂചനയും നൽകുന്നു. അതായത് ഒറ്റപ്പെട്ട സംഭവമല്ല, വ്യാപകമായ ഭരണകൂട നിയന്ത്രണത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു വന്ദേമാതരത്തിനെതിരായ നടപടി.

ഹൈദരാബാദിലെ വിദ്യാർത്ഥി പ്രതിഷേധം

1938 നവംബർ 16-ന് Osmania Universityയിൽ Vande Mataram പാടുന്നത് നിരോധിച്ചു. നവംബർ 28-ന് വിദ്യാർത്ഥികൾ പ്രതിഷേധമായി പാടിയപ്പോൾ house arrest ഉൾപ്പെടെയുള്ള നടപടികൾ നേരിട്ടു. വിലക്ക് ലംഘിച്ച വിദ്യാർത്ഥികളെ പുറത്താക്കുകയും ക്യാമ്പസുകളിൽ പൊലീസ് വിന്യസിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ ഈ സംഭവം ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യൻ പ്രവിശ്യാ സർക്കാരിന്റേതല്ല; നിസാം ഭരണത്തിലുള്ള Hyderabad State-ലായിരുന്നു.

Osmania Vande Mataram വിദ്യാർത്ഥിപ്രക്ഷോഭവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രമുഖ പ്രവർത്തകനായ Govindbhai Mannulal Shroff പിന്നീട് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനങ്ങളുടെ പേരിൽ അറസ്റ്റിലായി Bidar Jail-ൽ 23 മാസം തടവിൽ കഴിഞ്ഞു. എന്നാൽ ആ തടവ് വന്ദേമാതരം പാടിയതിന് മാത്രം ലഭിച്ചതല്ലെന്ന് രേഖ തന്നെ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

സത്യാഗ്രഹത്തിൽ നിന്ന് ആറുമാസത്തെ കഠിനതടവിലേക്ക്

ബ്രിട്ടീഷ് വിരുദ്ധ സത്യാഗ്രഹത്തിനിടെ “Mahatma Gandhi Ki Jai”, “Vande Mataram” തുടങ്ങിയ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ വിളിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ Ramgonda Patil അറസ്റ്റിലായി. ആറുമാസത്തെ കഠിനതടവ് ലഭിച്ചു. എന്നാൽ ശിക്ഷയ്ക്ക് വന്ദേമാതരം വിളിച്ചതിനൊപ്പം അദ്ദേഹത്തിന്റെ സത്യാഗ്രഹ പ്രവർത്തനവും കാരണമായിരുന്നുവെന്ന് രേഖ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

1942: വന്ദേമാതരത്തിനൊപ്പം രക്തസാക്ഷിത്വവും

Quit India പ്രസ്ഥാനത്തിനിടെ 1942 സെപ്റ്റംബർ 20-ന് അസമിലെ Dhekiajuliയിൽ Manbar Nath നയിച്ച സംഘം ദേശീയപതാകയുമായി പൊലീസ് സ്റ്റേഷനിലേക്ക് നീങ്ങി. “Vande Mataram”, “Bharat Mata Ki Jai” തുടങ്ങിയ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കിയ പ്രകടനക്കാരെ പൊലീസ് ആദ്യം ലാത്തിച്ചാർജ് ചെയ്തു, തുടർന്ന് വെടിവച്ചു. Manbar Nath കൊല്ലപ്പെട്ടു.

ഒമ്പത് ദിവസത്തിന് ശേഷം, സെപ്റ്റംബർ 29-ന് ബംഗാളിലെ Bhagwanpur പൊലീസ് സ്റ്റേഷനിലേക്കും “Vande Mataram” വിളിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്ഷോഭകർ നീങ്ങി. പൊലീസ് വെടിവയ്പ്പിൽ 17 യുവാക്കൾ കൊല്ലപ്പെടുകയും നിരവധി പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു. Parameswar Chandra Manna അറസ്റ്റിലായി ആറുമാസം തടവിന് ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ അവസാനഘട്ടത്തിലും വന്ദേമാതരം പോരാട്ടത്തിന്റെ മുൻനിര മുദ്രാവാക്യമായിരുന്നു.

വന്ദേമാതരം വന്ന വഴി

1857-ലെ ഒന്നാം സ്വാതന്ത്ര്യസമരം അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ടതോടെ 1858-ൽ ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ ഭരണം അവസാനിച്ചു. ഇന്ത്യ നേരിട്ട് ബ്രിട്ടീഷ് കിരീടത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലായി. ബ്രിട്ടീഷ് ആധിപത്യം ശക്തമായതിനൊപ്പം ഇന്ത്യൻ ദേശീയബോധവും വളർന്നു. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ബങ്കിംചന്ദ്ര ചട്ടോപാധ്യായരുടെ രചനകൾ ദേശീയബോധത്തിന്റെ സാഹിത്യശബ്ദമായി ഉയർന്നത്.

1870-കളിൽ ബങ്കിംചന്ദ്രൻ രചിച്ച വന്ദേമാതരം മാതൃഭൂമിയെ വണങ്ങുന്ന ദേശഭക്തിഗീതമായിരുന്നു. 1875 നവംബർ 7 രചനാദിനമായി പലപ്പോഴും പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും കൃത്യമായ തീയതിക്ക് ശക്തമായ പ്രാഥമിക ചരിത്രരേഖകളുടെ പിന്തുണ പരിമിതമാണെന്ന് രേഖ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ജലസമൃദ്ധിയും ഫലസമൃദ്ധിയും പച്ചപ്പും ശക്തിയും ജ്ഞാനവും നിറഞ്ഞ മാതാവായാണ് ഇന്ത്യയെ ഗാനത്തിൽ അവതരിപ്പിച്ചത്.

1882-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ബങ്കിംചന്ദ്രന്റെ ആനന്ദമഠം എന്ന നോവലിൽ വന്ദേമാതരം ഉൾപ്പെടുത്തിയതോടെ ഗാനം കൂടുതൽ വ്യാപകമായി അറിയപ്പെട്ടു. പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സന്യാസി കലാപത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ രചിക്കപ്പെട്ട നോവലിൽ അധിനിവേശത്തിനെതിരായ പ്രതിരോധത്തിന്റെയും മാതൃഭൂമിയോടുള്ള സമർപ്പണത്തിന്റെയും പ്രതീകമായി ഗാനം മാറി.

1896-ലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ കൊൽക്കത്ത സമ്മേളനത്തിൽ രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോർ വന്ദേമാതരം ആലപിച്ചത് ഗാനത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയചരിത്രത്തിലെ നിർണായക ഘട്ടമായി. സാഹിത്യകൃതിയിലെ ഒരു ഗാനത്തിൽ നിന്ന് ദേശീയ രാഷ്ട്രീയവേദിയിലെ ദേശഭക്തിഗാനമായി അത് ഉയർന്നു.

മതത്തിന്റെ ഛായയെന്ന ആരോപണം; നെഹ്റുവിന്റെ ഇടപെടൽ

1937-ൽ വിവിധ പ്രവിശ്യകളിൽ കോൺഗ്രസ് മന്ത്രിസഭകൾ അധികാരത്തിലെത്തിയതോടെ വന്ദേമാതരം പൊതുപരിപാടികളിലും നിയമസഭകളിലും ഉപയോഗിക്കുന്നതിനെച്ചൊല്ലി തർക്കം ശക്തമായി. ‘ഭാരതമാതാവിനെ’ ദേവതാരൂപത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഗാനത്തിലെ ചില ഭാഗങ്ങൾ ഇസ്‌ലാമിക ഏകദൈവവിശ്വാസവുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നില്ലെന്നായിരുന്നു മുസ്ലിം പണ്ഡിതരുടെ എതിർപ്പ്.

ഈ സാഹചര്യത്തിൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവ് ജവഹർലാൽ നെഹ്റു രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോറിന്റെ അഭിപ്രായം തേടി. വന്ദേമാതരത്തിന്റെ ചരിത്രപ്രാധാന്യം അംഗീകരിച്ചുകൊണ്ടുതന്നെ എല്ലാവർക്കും അംഗീകരിക്കാവുന്ന ഭാഗങ്ങൾ ഏതൊക്കെയാണെന്നറിയുകയായിരുന്നു ലക്ഷ്യം. ടാഗോർ നൽകിയ മറുപടിയിൽ ആദ്യ രണ്ട് ചരണങ്ങൾ മതപരമായ എതിർപ്പിന് ഇടനൽകാത്തതും ദേശീയ ഉപയോഗത്തിന് അനുയോജ്യവുമാണെന്ന നിലപാടാണ് അറിയിച്ചത്.

2026: പൂർണരൂപത്തെച്ചൊല്ലി വീണ്ടും രാഷ്ട്രീയ ഭിന്നത

സ്വാതന്ത്ര്യസമരകാലത്ത് ബ്രിട്ടീഷ് അധികാരികൾ അടിച്ചമർത്താൻ ശ്രമിച്ച അതേ വന്ദേമാതരമാണ് ഇന്ന് അതിന്റെ പൂർണരൂപം സർക്കാർ പരിപാടികളിൽ ഉപയോഗിക്കണമോ എന്ന ചോദ്യത്തിൽ രാഷ്ട്രീയമായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.

കാശ്മീരിലെ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾ

ജമ്മു-കാശ്മീരിലെ NC, PDP തുടങ്ങിയ പ്രാദേശിക പാർട്ടികൾ പൊതുവെ നിർബന്ധിത ഗാനാലാപനത്തോട് എതിർപ്പാണ് പ്രകടിപ്പിക്കുന്നത്. ദേശീയഗീതത്തെ ബഹുമാനിച്ചാലും സ്കൂളുകളിലും സർക്കാർ പരിപാടികളിലും പൂർണരൂപം നിർബന്ധമാക്കുന്നത് കാശ്മീരിന്റെ സാംസ്കാരികവും മതപരവുമായ പ്രത്യേകതകളെ അവഗണിക്കുന്ന നടപടിയാണെന്നാണ് അവരുടെ ആശങ്ക.

AIMIM

വന്ദേമാതരത്തിലെ ദുർഗ്ഗാസ്തുതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഭാഗങ്ങൾ ഏകദൈവവിശ്വാസികൾക്ക് അംഗീകരിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്നും ആരെയും അത് പാടാൻ നിർബന്ധിക്കരുതെന്നും AIMIM നിലപാടെടുക്കുന്നു. ഭരണഘടന ഉറപ്പുനൽകുന്ന മതസ്വാതന്ത്ര്യമാണ് പാർട്ടി പ്രധാനമായി ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്നത്.

CPI(M)

പൂർണരൂപം നിർബന്ധിക്കുന്നതിനെ CPI(M) എതിർക്കുന്നു. 1937-ലെ കോൺഗ്രസ് സമീപനവും പിന്നീട് രൂപപ്പെട്ട ദേശീയ ധാരണയും ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയാണ് പാർട്ടി വാദം ഉന്നയിക്കുന്നത്. മതപരമായ പ്രതീകങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന പിൽക്കാല ഭാഗങ്ങൾ ഒഴിവാക്കണമെന്നും ബഹുസ്വര സമൂഹത്തിന് അനുയോജ്യമായ ഭാഗങ്ങൾ മാത്രം ഔദ്യോഗികമായി ഉപയോഗിക്കണമെന്നുമാണ് നിലപാട്.

CPI

CPIയും സമാനമായ നിലപാടാണ് സ്വീകരിക്കുന്നത്. മതേതരത്വവും ഭരണഘടനാ മൂല്യങ്ങളും സംരക്ഷിക്കണമെന്നും ദേശസ്നേഹം നിർബന്ധിത ആചാരമാക്കി മാറ്റരുതെന്നും പാർട്ടി വാദിക്കുന്നു.

മുസ്ലിം ലീഗ്

IUML ദേശീയഗീതത്തെ ബഹുമാനിക്കുന്നുവെങ്കിലും മതപരമായ ഭാഗങ്ങൾ കാരണം വന്ദേമാതരത്തിന്റെ പൂർണരൂപം പാടാൻ മുസ്ലിംകൾക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാകാമെന്നാണ് പറയുന്നത്. “നിർബന്ധിക്കരുത്; ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് പാടാം” എന്നതാണ് പാർട്ടിയുടെ സമീപനം.

കോൺഗ്രസ്

വന്ദേമാതരവുമായി ചരിത്രപരമായ ബന്ധമുള്ള പാർട്ടിയാണ് കോൺഗ്രസ്. 1896-ലെ സമ്മേളനത്തിൽ ഗാനം ആലപിക്കപ്പെട്ടതും 1937-ൽ ഉപയോഗിക്കേണ്ട ഭാഗങ്ങളെക്കുറിച്ച് പാർട്ടി തന്നെ നിലപാട് സ്വീകരിച്ചതുമാണ് ചരിത്രം. ദേശീയഗീതത്തെ ബഹുമാനിക്കണമെന്നും എന്നാൽ ആരെയും നിർബന്ധിക്കരുതെന്നും പറയുന്ന സന്തുലിത നിലപാടാണ് ഇന്ന് പാർട്ടി സ്വീകരിക്കുന്നതെന്ന് രേഖ പറയുന്നു.

തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ്

ബംഗാളിൽ ജനിച്ച ഗാനമായിരുന്നിട്ടും പൂർണരൂപം കേന്ദ്രം നിർബന്ധമാക്കുന്നതിനെ TMC എതിർക്കുന്നു. സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ അവകാശവും ബഹുസ്വരതയും ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയാണ് എതിർപ്പ്. എല്ലാവർക്കും അംഗീകരിക്കാവുന്ന രൂപമാണ് ഔദ്യോഗികമായി പിന്തുടരേണ്ടതെന്നാണ് പാർട്ടിയുടെ വാദം.

സമാജ്വാദി പാർട്ടി

SP നിർബന്ധിത ദേശസ്നേഹത്തിന് എതിരാണ്. ദേശീയഗീതത്തെ ബഹുമാനിക്കാമെങ്കിലും മതസ്വാതന്ത്ര്യത്തോട് സംഘർഷമുണ്ടാക്കുന്ന രീതിയിൽ നിയമപരമായ നിർബന്ധം കൊണ്ടുവരരുതെന്നാണ് പാർട്ടി നിലപാട്.

RJD

RJD ഈ വിഷയത്തെ BJPയുടെ വിഭജന രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് കാണുന്നത്. വന്ദേമാതരത്തെച്ചൊല്ലിയുള്ള വിവാദങ്ങളെക്കാൾ വികസനവും ജനങ്ങളുടെ ദൈനംദിന പ്രശ്നങ്ങളും പ്രധാനമാക്കണമെന്നാണ് പാർട്ടിയുടെ പൊതുസമീപനം.

AAP

AAP ദേശീയഗീതത്തെ ബഹുമാനിക്കുന്നുവെങ്കിലും നിർബന്ധമാക്കുന്നതിനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നില്ല. വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം തുടങ്ങിയ ജനങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനപ്രശ്നങ്ങളാണ് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ കേന്ദ്രവിഷയമാകേണ്ടതെന്നും ഇത്തരത്തിലുള്ള വിവാദങ്ങൾ മുൻഗണന നേടരുതെന്നും പാർട്ടി വാദിക്കുന്നു.

അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട മുദ്രാവാക്യത്തിൽ നിന്ന് ഇന്നത്തെ രാഷ്ട്രീയ ചോദ്യത്തിലേക്ക്

ഒരു നൂറ്റാണ്ട് മുമ്പ് “വന്ദേമാതരം” വിളിച്ചതിന്റെ പേരിൽ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് പിഴ ലഭിച്ചു, കോളേജുകളിൽനിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടു, പ്രവർത്തകർ ജയിലിലായി, പ്രകടനങ്ങൾ ലാത്തിച്ചാർജിനും വെടിവയ്പ്പിനും ഇരയായി. സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനികളുടെ അന്ത്യനിമിഷങ്ങളുമായി പോലും അത് ചേർന്നു നിന്നു.

എന്നാൽ സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര ഇന്ത്യയിൽ ചോദ്യം മാറി. വന്ദേമാതരത്തെ ആദരിക്കണോ എന്നതല്ല പ്രധാന തർക്കം; അതിന്റെ പൂർണരൂപം എല്ലാവരും പാടണമോ, സർക്കാർ അത് നിർബന്ധമാക്കണമോ, മതപരമായ ആശങ്കകൾക്ക് എത്രമാത്രം പരിഗണന നൽകണം എന്നതാണ് ഇപ്പോഴത്തെ ചർച്ച.

ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനെതിരായ പ്രതിഷേധത്തിന്റെ ഒരു മുദ്രാവാക്യത്തിൽ നിന്ന് ദേശീയപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രതീകത്തിലേക്കും അവിടെ നിന്ന് ഭരണഘടന, മതസ്വാതന്ത്ര്യം, മതേതരത്വം, ദേശീയത എന്നിവ തമ്മിലുള്ള ആധുനിക രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചയുടെ കേന്ദ്രത്തിലേക്കുമുള്ള വന്ദേമാതരത്തിന്റെ യാത്ര ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്ട്രീയചരിത്രത്തിന്റെ തന്നെ ഒരു പ്രതിഫലനമായി തുടരുന്നു.

9. RJD – രാഷ്ട്രീയ ജനതാദൾ

നിലപാട്: BJP-യുടെ “വോട്ട്ബാങ്ക് രാഷ്ട്രീയം” എന്ന് വിമർശനം

ലാലു പ്രസാദ് യാദവിന്റെ പാർട്ടി ഈ വിഷയത്തിൽ വലിയ പ്രതിഷേധം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല. പക്ഷേ BJP കൊണ്ടുവരുന്ന ബില്ലുകളെ “ജനങ്ങളെ ഭിന്നിപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമം” എന്നാണ് അവർ പൊതുവെ കാണുന്നത്. ബീഹാറിൽ “വികസനമാണ് പ്രധാനം, ഇത്തരം വിവാദങ്ങൾ വേണ്ട” എന്നതാണ് RJD-യുടെ നിലപാട്.

10. AAP – ആം ആദ്മി പാർട്ടി

നിലപാട്: നിർബന്ധമില്ല. വിദ്യാഭ്യാസവും ആരോഗ്യവുമാണ് പ്രധാനം

ദേശീയഗീതത്തെ ബഹുമാനിക്കുന്നുവെങ്കിലും AAP ഈ വിഷയത്തെ “അപ്രധാന വിവാദം” ആയാണ് കാണുന്നത്. ഡൽഹി സർക്കാർ സ്കൂളുകളിൽ വന്ദേമാതരം നിർബന്ധമാക്കിയിട്ടില്ല. “ജനങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാന പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് പരിഹാരം കാണുന്നതാണ് നല്ലത്” എന്ന് അരവിന്ദ് കെജ്രിവാൾ നിലപാട് എടുത്തിട്ടുണ്ട്. ഇരുകൂട്ടരെയും പ്രകോപിപ്പിക്കാത്ത മധ്യനിലപാട്.