പരിഷ്കരിച്ച ഭക്ഷ്യസംസ്‌കരണ സൗകര്യങ്ങളിലൂടെ കർഷകരുടെ വരുമാനം ഉയർത്താൻ കേന്ദ്ര പദ്ധതി

ഡൽഹി /  2026 / ജൂലൈ 31

രാജ്യത്തെ ഭക്ഷ്യസംസ്‌കരണ മേഖല ശക്തിപ്പെടുത്താനും വിളവെടുപ്പിന് ശേഷമുള്ള നഷ്ടം കുറയ്ക്കാനും കർഷകരുടെ വരുമാനം ഉയർത്താനും ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള പ്രധാനമന്ത്രി കിസാൻ സമ്പദ യോജനയുടെ പുരോഗതി കേന്ദ്രസർക്കാർ ലോക്‌സഭയിൽ വിശദീകരിച്ചു. കേന്ദ്ര ഭക്ഷ്യസംസ്‌കരണ വ്യവസായ സഹമന്ത്രി രവ്‌നീത് സിങ് രേഖാമൂലം നൽകിയ മറുപടിയിലാണ് വിവരങ്ങൾ അറിയിച്ചത്. 2017-18 മുതൽ രാജ്യത്താകെ നടപ്പാക്കുന്ന പദ്ധതിയിൽ 2026 ജൂൺ 30 വരെ 1,735 പദ്ധതികൾക്ക് അംഗീകാരം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിൽ 1,256 പദ്ധതികൾ പ്രവർത്തനക്ഷമമാണ്

കൃഷിയിടത്തിൽ നിന്ന് വിപണിവരെ സൗകര്യങ്ങൾ

കൃഷിയിടത്തിന്റെ കവാടം മുതൽ ചില്ലറവിൽപ്പന കേന്ദ്രം വരെയുള്ള എല്ലാ ഘട്ടങ്ങളിലും സംയോജിത ഭക്ഷ്യസംസ്‌കരണ, സംരക്ഷണ സൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കുകയാണ് പദ്ധതിയുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. കാർഷിക ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് മൂല്യവർധന ഉറപ്പാക്കുക, വിളവെടുപ്പിന് ശേഷമുള്ള നഷ്ടം കുറയ്ക്കുക, ഭക്ഷ്യസംസ്‌കരണ-സംരക്ഷണ ശേഷി ആരംഭിക്കാനും വികസിപ്പിക്കാനും സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകുക എന്നിവയും പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമാണ്.

സംയോജിത ശീതശൃംഖലയും മൂല്യവർധന സൗകര്യങ്ങളും വികസിപ്പിക്കും. ഭക്ഷ്യസുരക്ഷയും ഗുണനിലവാര പരിശോധനാ സംവിധാനങ്ങളും ശക്തിപ്പെടുത്തും. സ്വകാര്യ നിക്ഷേപം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനൊപ്പം വിപണിബന്ധം മെച്ചപ്പെടുത്തി തൊഴിലും കർഷകരുടെ വരുമാനവും വർധിപ്പിക്കും. സംസ്കരിച്ച ഭക്ഷ്യോൽപ്പന്നങ്ങളുടെ കയറ്റുമതി മത്സരശേഷി ഉയർത്താനും പദ്ധതി ലക്ഷ്യമിടുന്നു.

ആറു പദ്ധതികൾ തുടരുന്നു

ആധുനിക ഭക്ഷ്യസംസ്‌കരണ, സംരക്ഷണ അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കാൻ പ്രോത്സാഹനം നൽകി ഈ മേഖലയെ സമഗ്രമായി വികസിപ്പിക്കുകയാണ് പ്രധാനമന്ത്രി കിസാൻ സമ്പദ യോജനയുടെ ലക്ഷ്യം. നിലവിൽ ആറു ഘടകപദ്ധതികൾ തുടരുന്നുണ്ട്. 2021 ഏപ്രിൽ ഒന്നുമുതൽ രണ്ടു ഘടകപദ്ധതികൾ അവസാനിപ്പിച്ചു.

പദ്ധതികളിലൂടെ ആധുനിക സൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കാൻ സഹായധനവും സബ്സിഡിയും നൽകുന്നു. ഇതിലൂടെ കാർഷിക ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ ആവശ്യകത ഉയരുകയും കർഷകർക്ക് മികച്ച വില ലഭിക്കുകയും വരുമാനം വർധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. 2026 ജൂൺ 30 വരെ പ്രവർത്തനക്ഷമമായ 1,256 പദ്ധതികളിലൂടെ ഏകദേശം 37.76 ലക്ഷം കർഷകർക്ക് പ്രയോജനം ലഭിച്ചു.

കർഷക ഉൽപ്പാദക സംഘടനകൾക്ക് കൂടുതൽ സഹായം

ആവശ്യകതയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് പദ്ധതി നടപ്പാക്കുന്നത്. താൽപര്യപത്രം ക്ഷണിച്ചാണ് കർഷക ഉൽപ്പാദക സംഘടനകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള അർഹരിൽ നിന്ന് അപേക്ഷ സ്വീകരിക്കുന്നത്. കർഷകരും ഉൽപ്പാദകരും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്താൻ വായ്പ ആവശ്യമായ കർഷക ഉൽപ്പാദക സംഘടനകൾക്ക് കൂടുതൽ സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകും. പൊതുവിഭാഗത്തിലുള്ള അപേക്ഷകരെക്കാൾ കുറഞ്ഞ ആസ്തിമൂല്യം മതിയാകും.

കേന്ദ്രാവിഷ്കൃത പ്രധാനമന്ത്രി സൂക്ഷ്മ ഭക്ഷ്യസംസ്‌കരണ സംരംഭങ്ങളുടെ ഔപചാരികവൽക്കരണ പദ്ധതിയിലും കർഷക ഉൽപ്പാദക സംഘടനകൾക്ക് സഹായമുണ്ട്. സൂക്ഷ്മ ഭക്ഷ്യസംസ്‌കരണ സംരംഭം ആരംഭിക്കാനോ നവീകരിക്കാനോ വായ്പയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച 35 ശതമാനം സബ്സിഡി ലഭിക്കും. പരമാവധി തുക 10 ലക്ഷം രൂപയാണ്.

പൊതു അടിസ്ഥാനസൗകര്യം ഒരുക്കാൻ 35 ശതമാനം സഹായമായി പരമാവധി മൂന്ന് കോടി രൂപ നൽകും. സംസ്ഥാന, പ്രാദേശിക തലങ്ങളിലെ കർഷക ഉൽപ്പാദക സംഘടനകളുടെ കൂട്ടായ്മകൾക്ക് ബ്രാൻഡിങ്, വിപണന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി 50 ശതമാനംവരെ സഹായധനം ലഭിക്കും.

പ്രതിവർഷം 294.21 ലക്ഷം മെട്രിക് ടൺ ശേഷി

പദ്ധതിയുടെ നടത്തിപ്പ് സർക്കാർ പതിവായി വിലയിരുത്തുന്നുണ്ട്. 2026 ജൂൺ 30 വരെ അംഗീകരിച്ച 1,735 പദ്ധതികളിൽ 1,256 എണ്ണം പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. ഇവയിലൂടെ പ്രതിവർഷം 294.21 ലക്ഷം മെട്രിക് ടൺ ഭക്ഷ്യസംസ്‌കരണ, സംരക്ഷണ ശേഷി സൃഷ്ടിച്ചു.

ഈ അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ കാർഷിക ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ മൂല്യവർധന ഉയർത്തി. ഭക്ഷ്യസംസ്‌കരണ സംവിധാനം ശക്തിപ്പെടുകയും വിതരണശൃംഖല കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമാവുകയും ചെയ്തു. പൂർത്തിയായ പദ്ധതികളിലൂടെ സൃഷ്ടിച്ച ശേഷി വിളവെടുപ്പിന് ശേഷമുള്ള നഷ്ടം കുറച്ചു. ഭക്ഷ്യസംസ്‌കരണ മേഖലയുടെ വളർച്ചയ്ക്കും സംസ്കരിച്ച ഭക്ഷ്യോൽപ്പന്നങ്ങളുടെ കയറ്റുമതിക്കും പദ്ധതി സഹായമായി.

ഗ്രാമീണ സംരംഭകർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള അർഹരായ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും സംഘടനകൾക്കും സംരംഭകർക്കും പദ്ധതികൾ ആരംഭിക്കാനോ വികസിപ്പിക്കാനോ സാമ്പത്തിക സഹായം ലഭിക്കും. സംസ്ഥാനങ്ങൾ തിരിച്ചല്ല പണം അനുവദിക്കുകയോ അംഗീകരിക്കുകയോ വിതരണം ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്നത്. ബുന്ദേൽഖണ്ഡ് പോലുള്ള വികസനം ആവശ്യമായ കാർഷിക മേഖലകൾ ഉൾപ്പെടെ ഇന്ത്യയുടെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽനിന്നും താൽപര്യപത്രത്തിലൂടെ അപേക്ഷ ക്ഷണിക്കും.

ലഭിക്കുന്ന നിർദേശങ്ങളുടെ അർഹത പരിശോധിക്കുകയും പദ്ധതി മാർഗനിർദേശങ്ങൾ അനുസരിച്ച് വിലയിരുത്തുകയും ചെയ്യും. പണത്തിന്റെ ലഭ്യതയ്ക്ക് വിധേയമായി യോഗ്യതയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ അംഗീകരിക്കുന്ന പദ്ധതികൾക്കാണ് സഹായം നൽകുന്നത്. ഇതിലൂടെ മൂല്യവർധന, ഗ്രാമീണ സംരംഭകത്വം, തൊഴിൽ, കർഷകരുടെ വരുമാനസാധ്യത എന്നിവ ഉയർത്തുന്നു.

ഘടകപദ്ധതികളുടെ പുരോഗതി

കാർഷിക സംസ്‌കരണ ക്ലസ്റ്റർ അടിസ്ഥാനസൗകര്യ പദ്ധതിയിൽ 73 പദ്ധതികൾ അംഗീകരിച്ചു. 25 എണ്ണം പൂർത്തിയായി അല്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. ആകെ പദ്ധതി ചെലവ് 2,165.37 കോടി രൂപയാണ്. 615.63 കോടി രൂപ സഹായം അംഗീകരിച്ചതിൽ 325.11 കോടി രൂപ വിതരണം ചെയ്തു.

പിന്നാക്ക-മുന്നാക്ക ബന്ധങ്ങൾ ഒരുക്കുന്ന പദ്ധതിയിൽ 60 പദ്ധതികൾ അംഗീകരിച്ചു. 53 എണ്ണം പൂർത്തിയായി അല്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. പദ്ധതി ചെലവ് 686.71 കോടി രൂപയാണ്. അംഗീകരിച്ച 165.91 കോടി രൂപയിൽ 150.45 കോടി രൂപ നൽകി.

സംയോജിത ശീതശൃംഖല, മൂല്യവർധന അടിസ്ഥാനസൗകര്യ പദ്ധതിയിൽ 409 പദ്ധതികൾ അംഗീകരിച്ചു. 311 എണ്ണം പൂർത്തിയായി അല്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. ആകെ ചെലവ് 12,130.40 കോടി രൂപയാണ്. 3,089.08 കോടി രൂപ സഹായം അംഗീകരിച്ചതിൽ 2,540.89 കോടി രൂപ വിതരണം ചെയ്തു.

ഭക്ഷ്യസംസ്‌കരണ, സംരക്ഷണ ശേഷി സൃഷ്ടിക്കൽ അല്ലെങ്കിൽ വികസിപ്പിക്കൽ പദ്ധതിയിൽ 630 പദ്ധതികൾ അംഗീകരിച്ചു. 388 എണ്ണം പൂർത്തിയായി അല്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. പദ്ധതി ചെലവ് 10,822.31 കോടി രൂപയാണ്. അംഗീകരിച്ച സഹായം 2,462.68 കോടി രൂപയും വിതരണം ചെയ്തത് 1,550.28 കോടി രൂപയുമാണ്.

ഭക്ഷ്യസുരക്ഷ, ഗുണനിലവാര ഉറപ്പ് അടിസ്ഥാനസൗകര്യ പദ്ധതിയിൽ 203 പദ്ധതികൾ അംഗീകരിച്ചു. 177 എണ്ണം പൂർത്തിയായി അല്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. പദ്ധതി ചെലവ് 1,139.33 കോടി രൂപയാണ്. അംഗീകരിച്ച 491.35 കോടി രൂപയിൽ 395.42 കോടി രൂപ നൽകി.

മെഗാ ഫുഡ് പാർക്ക് പദ്ധതിയിൽ 41 പദ്ധതികൾ അംഗീകരിച്ചു. 25 എണ്ണം പൂർത്തിയായി അല്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. ആകെ ചെലവ് 4,628.84 കോടി രൂപയാണ്. 1,945.59 കോടി രൂപ സഹായം അംഗീകരിച്ചതിൽ 1,546.24 കോടി രൂപ നൽകി.

ഓപ്പറേഷൻ ഗ്രീൻസ് പദ്ധതിയിൽ 36 പദ്ധതികൾ അംഗീകരിച്ചു. 25 എണ്ണം പൂർത്തിയായി അല്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. പദ്ധതി ചെലവ് 1,466.74 കോടി രൂപയാണ്. അംഗീകരിച്ച 376.81 കോടി രൂപയിൽ 314.66 കോടി രൂപ വിതരണം ചെയ്തു.

മാനവവിഭവ-സ്ഥാപന പദ്ധതിയുടെ ഗവേഷണ വികസന ഉപഘടകത്തിൽ 257 പദ്ധതികൾ അംഗീകരിച്ചു. 227 എണ്ണം പൂർത്തിയായി അല്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. പദ്ധതി ചെലവ് 104.80 കോടി രൂപയാണ്. അംഗീകരിച്ച 102.47 കോടി രൂപയിൽ 82.85 കോടി രൂപ നൽകി.

മാനവവിഭവ-സ്ഥാപന പദ്ധതിയുടെ നൈപുണ്യ വികസന ഉപഘടകത്തിൽ 26 പദ്ധതികൾ അംഗീകരിച്ചു. 25 എണ്ണം പൂർത്തിയായി അല്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. പദ്ധതി ചെലവ് 18.84 കോടി രൂപയാണ്. അംഗീകരിച്ച 9.06 കോടി രൂപയിൽ 9.03 കോടി രൂപ വിതരണം ചെയ്തു.

എല്ലാ ഘടകങ്ങളിലുമായി 1,735 പദ്ധതികൾ അംഗീകരിച്ചു. 1,256 എണ്ണം പൂർത്തിയായി അല്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. ആകെ പദ്ധതി ചെലവ് 33,163.34 കോടി രൂപയാണ്. അംഗീകരിച്ച സഹായധനം 9,258.58 കോടി രൂപയും വിതരണം ചെയ്ത സഹായധനം 6,914.93 കോടി രൂപയുമാണ്.

സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ മൂന്നുവർഷത്തെ കണക്ക്

കഴിഞ്ഞ മൂന്നുവർഷത്തിനിടെ ആന്ധ്രപ്രദേശിൽ 18 പദ്ധതികൾ അംഗീകരിച്ചു. ഒരെണ്ണം പൂർത്തിയായി അല്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. 17,265 തൊഴിലവസരങ്ങളും 264.11 കോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപവും ലഭിച്ചു. അരുണാചൽ പ്രദേശിൽ അഞ്ച് പദ്ധതികൾ അംഗീകരിച്ചു. പൂർത്തിയായ പദ്ധതി ഇല്ല. 2,620 തൊഴിലും 31.51 കോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപവും ലഭിച്ചു.

അസമിൽ 27 പദ്ധതികളിൽ 17 എണ്ണം പൂർത്തിയായി അല്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. 6,659 തൊഴിലും 259.58 കോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപവും ലഭിച്ചു. ബിഹാറിൽ അഞ്ച് പദ്ധതികൾ അംഗീകരിച്ചു. പൂർത്തിയായ പദ്ധതി ഇല്ല. 3,711 തൊഴിലും 150.38 കോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപവും ലഭിച്ചു. ഛത്തീസ്ഗഢിൽ നാല് പദ്ധതികൾ അംഗീകരിച്ചു. പൂർത്തിയായ പദ്ധതി ഇല്ല. 6,559 തൊഴിലും 100.70 കോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപവും ലഭിച്ചു.

ഡൽഹിയിൽ ഒരു പദ്ധതി അംഗീകരിച്ചെങ്കിലും പൂർത്തിയായിട്ടില്ല. തൊഴിലും നിക്ഷേപവും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല. ഗോവയിൽ അംഗീകരിച്ച ഒരു പദ്ധതി പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. 37 തൊഴിലും 14.08 കോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപവും ലഭിച്ചു. ഗുജറാത്തിൽ 26 പദ്ധതികളിൽ ഒരെണ്ണം പൂർത്തിയായി അല്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. 21,188 തൊഴിലും 446.46 കോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപവും ലഭിച്ചു.

ഹരിയാനയിൽ 17 പദ്ധതികളിൽ രണ്ടെണ്ണം പൂർത്തിയായി അല്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. 11,980 തൊഴിലും 290.59 കോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപവും ലഭിച്ചു. ഹിമാചൽ പ്രദേശിൽ ആറു പദ്ധതികളിൽ ഒരെണ്ണം പൂർത്തിയായി അല്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. 1,597 തൊഴിലും 44.39 കോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപവും ലഭിച്ചു. ജമ്മു കശ്മീരിൽ മൂന്നു പദ്ധതികൾ അംഗീകരിച്ചു. പൂർത്തിയായ പദ്ധതി ഇല്ല. 3,947 തൊഴിലും 50.57 കോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപവും ലഭിച്ചു.

കർണാടകയിൽ 24 പദ്ധതികളിൽ മൂന്നെണ്ണം പൂർത്തിയായി അല്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. 20,650 തൊഴിലും 438.59 കോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപവും ലഭിച്ചു. കേരളത്തിൽ 18 പദ്ധതികളിൽ ഒരെണ്ണം പൂർത്തിയായി അല്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. 10,702 തൊഴിലും 287.68 കോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപവും ലഭിച്ചു.

മധ്യപ്രദേശിൽ ആറു പദ്ധതികളിൽ രണ്ടെണ്ണം പൂർത്തിയായി അല്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. 2,725 തൊഴിലും 104.03 കോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപവും ലഭിച്ചു. മഹാരാഷ്ട്രയിൽ 42 പദ്ധതികളിൽ ഏഴെണ്ണം പൂർത്തിയായി അല്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. 34,315 തൊഴിലും 664.96 കോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപവും ലഭിച്ചു.

മണിപ്പൂരിൽ അംഗീകരിച്ച ഒരു പദ്ധതി പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. 29 തൊഴിലും 3.07 കോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപവും ലഭിച്ചു. മേഘാലയയിൽ ഒരു പദ്ധതി അംഗീകരിച്ചെങ്കിലും പൂർത്തിയായിട്ടില്ല. 37 തൊഴിലും 10.14 കോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപവും ലഭിച്ചു. ഒഡീഷയിൽ 14 പദ്ധതികളിൽ അഞ്ചെണ്ണം പൂർത്തിയായി അല്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. 9,475 തൊഴിലും 172.77 കോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപവും ലഭിച്ചു.

പഞ്ചാബിൽ 12 പദ്ധതികളിൽ രണ്ടെണ്ണം പൂർത്തിയായി അല്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. 8,618 തൊഴിലും 190.90 കോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപവും ലഭിച്ചു. രാജസ്ഥാനിൽ 15 പദ്ധതികളിൽ രണ്ടെണ്ണം പൂർത്തിയായി അല്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. 7,750 തൊഴിലും 231.28 കോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപവും ലഭിച്ചു.

തമിഴ്നാട്ടിൽ 41 പദ്ധതികളിൽ ഏഴെണ്ണം പൂർത്തിയായി അല്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. 34,417 തൊഴിലും 616.92 കോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപവും ലഭിച്ചു. തെലങ്കാനയിൽ 28 പദ്ധതികളിൽ ഒമ്പതെണ്ണം പൂർത്തിയായി അല്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. 13,625 തൊഴിലും 500.92 കോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപവും ലഭിച്ചു.

ഉത്തർപ്രദേശിൽ 17 പദ്ധതികളിൽ മൂന്നെണ്ണം പൂർത്തിയായി അല്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. 8,815 തൊഴിലും 213.93 കോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപവും ലഭിച്ചു. ഉത്തരാഖണ്ഡിൽ 18 പദ്ധതികളിൽ രണ്ടെണ്ണം പൂർത്തിയായി അല്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. 8,201 തൊഴിലും 133.83 കോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപവും ലഭിച്ചു. പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ 12 പദ്ധതികളിൽ രണ്ടെണ്ണം പൂർത്തിയായി അല്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. 8,850 തൊഴിലും 222.28 കോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപവും ലഭിച്ചു.

ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ, ചണ്ഡീഗഢ്, ദാദ്ര നഗർ ഹവേലി-ദാമൻ ദിയു, ഝാർഖണ്ഡ്, ലഡാക്ക്, ലക്ഷദ്വീപ്, മിസോറം, നാഗാലാൻഡ്, പുതുച്ചേരി, സിക്കിം, ത്രിപുര എന്നിവിടങ്ങളിൽ അംഗീകരിച്ചതോ പൂർത്തിയായതോ പ്രവർത്തനക്ഷമമായതോ ആയ പദ്ധതികളും തൊഴിലും നിക്ഷേപവും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.

സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ കഴിഞ്ഞ മൂന്നുവർഷത്തെ കണക്കനുസരിച്ച് ആകെ 362 പദ്ധതികൾ അംഗീകരിച്ചു. 69 എണ്ണം പൂർത്തിയായി അല്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി. 2,43,772 തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും 5,443.67 കോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപം ലഭ്യമാക്കുകയും ചെയ്തു.