ഇസ്ലാമാബാദ് / റാവലക്കോട്ട്:

പാക് അധീന കശ്മീരിൽ (PoK) കഴിഞ്ഞ ദിവസങ്ങളിലുണ്ടായ അക്രമസംഭവങ്ങൾ മേഖലയെ വീണ്ടും അന്താരാഷ്ട്ര ശ്രദ്ധാകേന്ദ്രമാക്കിയിരിക്കുകയാണ്. പ്രതിഷേധക്കാർക്കും സുരക്ഷാസേനയ്ക്കുമിടയിലെ ഏറ്റുമുട്ടലിൽ 30-ലേറെ പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടതായും 200-ലധികം പേർക്ക് പരിക്കേറ്റതായും വിവിധ പ്രാദേശിക റിപ്പോർട്ടുകളും പ്രതിഷേധസംഘടനകളും അവകാശപ്പെടുന്നു. ഔദ്യോഗിക കണക്കുകൾ ഇതിലും കുറവാണെങ്കിലും, സംഭവത്തിന്റെ വ്യാപ്തി കഴിഞ്ഞ ഏതാനും വർഷങ്ങളിലെ ഏറ്റവും വലിയ രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരതകളിലൊന്നായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

എന്താണ് സംഭവിച്ചത്?

പൂഞ്ച് മേഖലയിലെ റാവലക്കോട്ടിലാണ് ഏറ്റവുമധികം അക്രമം അരങ്ങേറിയത്. പ്രതിഷേധ റാലി തടയാൻ സുരക്ഷാസേന ശ്രമിച്ചതോടെയാണ് സംഘർഷം രൂക്ഷമായത്. തുടർന്ന് വെടിവെപ്പും കല്ലേറും പൊതുമുതൽ നശിപ്പിക്കലും വ്യാപകമായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. സുരക്ഷാസേനാംഗങ്ങളും പ്രതിഷേധക്കാരും മരിച്ചവരിൽ ഉൾപ്പെടുന്നുവെന്ന് അധികൃതർ അറിയിച്ചു.

സംഭവങ്ങൾക്ക് പിന്നാലെ മേഖലയിൽ അധിക സൈന്യത്തെയും പോലീസിനെയും വിന്യസിച്ചു. നിരവധി പ്രദേശങ്ങളിൽ ഗതാഗത നിയന്ത്രണങ്ങളും സുരക്ഷാ പരിശോധനകളും ശക്തമാക്കി.

പ്രതിഷേധത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ കാരണം എന്ത്?

ഇത് ഒരു ദിവസത്തെ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിഷേധമല്ല. വർഷങ്ങളായി അടിഞ്ഞുകൂടിയ അസംതൃപ്തിയുടെ പൊട്ടിത്തെറിയാണെന്നാണ് നിരീക്ഷകരുടെ വിലയിരുത്തൽ.

1. അഭയാർഥി സീറ്റുകൾ സംബന്ധിച്ച വിവാദം

പാക് അധീന കശ്മീർ നിയമസഭയിൽ പാകിസ്താനിൽ താമസിക്കുന്ന കശ്മീരി അഭയാർഥികൾക്കായി 12 സീറ്റുകൾ സംവരണം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഈ സീറ്റുകൾ റദ്ദാക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് വർഷങ്ങളായി പ്രതിഷേധം തുടരുകയാണ്.

പ്രാദേശിക ജനസംഖ്യയുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമില്ലാത്തവർക്ക് നിയമസഭയിൽ നിർണായക സ്വാധീനം ലഭിക്കുന്നുവെന്നാണ് പ്രതിഷേധക്കാരുടെ ആരോപണം. എന്നാൽ ഈ സീറ്റുകൾ ഭരണഘടനാപരമായി സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടവയാണെന്നും നിയമസഭയ്ക്ക് മാത്രമേ അവ മാറ്റാൻ കഴിയൂ എന്നും പാക് അധീന കശ്മീരിലെ സുപ്രീംകോടതി അടുത്തിടെ വിധിച്ചു. ഈ വിധിയാണ് നിലവിലെ സംഘർഷത്തിന് നേരിട്ടുള്ള പശ്ചാത്തലമായത്.

2. സംയുക്ത അവാമി ആക്ഷൻ കമ്മിറ്റിയുടെ (JAAC) പ്രതിഷേധം

സംയുക്ത അവാമി ആക്ഷൻ കമ്മിറ്റി (JAAC) എന്ന സംഘടനയാണ് പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്. ഗോതമ്പ് സബ്സിഡി, വൈദ്യുതി നിരക്ക് കുറയ്ക്കൽ, ഭരണപരിഷ്കാരങ്ങൾ, രാഷ്ട്രീയ പ്രതിനിധാനം തുടങ്ങിയ 38 ആവശ്യങ്ങളാണ് സംഘടന മുന്നോട്ടുവച്ചത്.

സർക്കാർ 36 ആവശ്യങ്ങൾ അംഗീകരിച്ചതായി അവകാശപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ ആവശ്യങ്ങളിൽ പരിഹാരമുണ്ടായിട്ടില്ലെന്ന് സംഘടന പറയുന്നു. പ്രതിഷേധത്തിന് മുന്നോടിയായി സംഘടനയെ നിരോധിക്കുകയും നിരവധി നേതാക്കളെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും ചെയ്തത് ജനരോഷം വർധിപ്പിച്ചു.

2024 ലെ വലിയ പ്രക്ഷോഭം

2024 മേയിൽ പാക് അധീന കശ്മീർ മുഴുവൻ അടച്ചുപൂട്ടൽ സമരങ്ങളും മാർച്ചുകളും നടന്നു.

പ്രധാന ആവശ്യങ്ങൾ:

• ഗോതമ്പിന് സബ്സിഡി
• വൈദ്യുതി നിരക്ക് കുറയ്ക്കുക
• സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ പ്രത്യേക ആനുകൂല്യങ്ങൾ കുറയ്ക്കുക
• പ്രാദേശിക വിഭവങ്ങളിൽ കൂടുതൽ അവകാശം

പ്രക്ഷോഭം അത്ര ശക്തമായതോടെ പാകിസ്താൻ സർക്കാർ ഏകദേശം 23 ബില്യൺ രൂപയുടെ പ്രത്യേക സാമ്പത്തിക പാക്കേജ് പ്രഖ്യാപിക്കേണ്ടിവന്നു. ഗോതമ്പിനും വൈദ്യുതിക്കും സബ്സിഡി നൽകുകയും ചെയ്തു. പ്രതിഷേധക്കാർ ഇതിനെ വലിയ വിജയമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.

ഇപ്പോഴത്തെ 2026 സംഘർഷത്തിന്റെ പുതിയ കാരണം

ഇപ്പോഴത്തെ പ്രതിഷേധം വെറും വിലക്കയറ്റ വിഷയത്തിൽ മാത്രമല്ല.

JAAC ഇപ്പോൾ മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്ന 38 ആവശ്യങ്ങളിൽ ഏറ്റവും വിവാദമായത്:

പാക് അധീന കശ്മീർ നിയമസഭയിലെ 12 സംവരണ സീറ്റുകൾ റദ്ദാക്കുക എന്നതാണ്.

ഈ സീറ്റുകൾ പാകിസ്താനിലെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്ന കശ്മീരി അഭയാർഥികൾക്കായാണ് സംവരണം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.

പ്രതിഷേധക്കാർ പറയുന്നത്:

“പ്രാദേശിക ജനങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുത്തിട്ടില്ലാത്ത ആളുകൾക്ക് നിയമസഭയിൽ നിർണായക സ്വാധീനം ലഭിക്കുന്നു.”

ഭരണകൂടം പറയുന്നത്:

“ഇവ കശ്മീരി അഭയാർഥികളുടെ ചരിത്രപരമായ അവകാശമാണ്.”

ഈ വിഷയത്തിലാണ് ഇപ്പോൾ ഏറ്റവും വലിയ ഏറ്റുമുട്ടൽ നടക്കുന്നത്.

ഇത് വേർപിരിയൽ (Separatism) ആണോ?

ഇപ്പോൾ ലഭ്യമായ വിവരങ്ങൾ പ്രകാരം JAAC പ്രധാനമായും:

• സാമ്പത്തിക അവകാശങ്ങൾ
• ഭരണപരിഷ്കാരം
• രാഷ്ട്രീയ പ്രതിനിധാനം
• പ്രാദേശിക സ്വയംഭരണം

എന്നിവയാണ് ആവശ്യപ്പെടുന്നത്.

എന്നാൽ PoK-യിൽ ദീർഘകാലമായി മൂന്ന് രാഷ്ട്രീയ ധാരകൾ നിലനിൽക്കുന്നു:

• പാകിസ്താനുമായി പൂർണ ലയനം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ
• നിലവിലെ സ്വയംഭരണ സംവിധാനം തുടരണമെന്ന് പറയുന്നവർ
• പൂർണ സ്വതന്ത്ര കശ്മീർ ആവശ്യപ്പെടുന്ന ദേശീയവാദികൾ

ഈ മൂന്ന് വിഭാഗങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള അഭിപ്രായവ്യത്യാസം പുതിയ കാര്യമല്ല. 1947 മുതൽ ഇത് നിലനിൽക്കുന്നു. ഇപ്പോഴത്തെ JAAC പ്രക്ഷോഭം ഈ വലിയ രാഷ്ട്രീയ പശ്ചാത്തലത്തിനുള്ളിലാണ് നടക്കുന്നത്.

സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങളും പ്രതിഷേധത്തിന് പിന്നിൽ

പാക് അധീന കശ്മീരിലെ പ്രതിഷേധങ്ങൾ വെറും രാഷ്ട്രീയ വിഷയങ്ങളുമായി മാത്രം ബന്ധപ്പെട്ടതല്ല.

കഴിഞ്ഞ രണ്ട് വർഷമായി ജനങ്ങൾ ഉയർത്തുന്ന പ്രധാന പരാതികൾ:

• ഉയർന്ന വൈദ്യുതി നിരക്ക്
• ഗോതമ്പ് വിലവർധന
• തൊഴിലില്ലായ്മ
• അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളുടെ അപര്യാപ്തത
• രാഷ്ട്രീയ നേതൃത്വത്തിന് ലഭിക്കുന്ന പ്രത്യേക ആനുകൂല്യങ്ങൾ

2024-ലും 2025-ലും സമാന വിഷയങ്ങളിൽ നടന്ന പ്രതിഷേധങ്ങൾ അക്രമാസക്തമായി മാറുകയും മരണങ്ങൾ സംഭവിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.

പാക് ഭരണത്തിനെതിരായ പഴയ അസംതൃപ്തി

പാക് അധീന കശ്മീരിലെ നിരവധി രാഷ്ട്രീയ സംഘടനകളും സാമൂഹിക കൂട്ടായ്മകളും വർഷങ്ങളായി ഉന്നയിക്കുന്ന പ്രധാന ആരോപണം, മേഖലയിലെ വിഭവങ്ങളും ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളും ഉപയോഗിക്കുന്നത് പാകിസ്താനാണെങ്കിലും അതിന്റെ നേട്ടങ്ങൾ പ്രാദേശിക ജനങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കുന്നില്ല എന്നതാണ്.

മംഗള അണക്കെട്ട് പോലുള്ള പദ്ധതികളിൽ നിന്നുള്ള വൈദ്യുതി രാജ്യത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ പ്രാദേശിക ജനങ്ങൾ ഉയർന്ന നിരക്കിൽ വൈദ്യുതി വാങ്ങേണ്ടിവരുന്നുവെന്നാണ് വിമർശനം. ഈ സാമ്പത്തിക അസമത്വബോധവും പ്രതിഷേധങ്ങളുടെ അടിത്തറ ശക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

മുന്നിൽ എന്ത്?

പാക് അധീന കശ്മീരിൽ ഉടൻ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കാനിരിക്കുകയാണ്. അതിനാൽ രാഷ്ട്രീയ സംഘർഷം കൂടുതൽ ശക്തമാകാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് നിരീക്ഷകർ കരുതുന്നു.

പ്രതിഷേധ നേതാക്കൾ സമരം തുടരുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുകയാണ്. മറുവശത്ത് നിയമവും ക്രമവും ഉറപ്പാക്കുമെന്ന് പാക് ഭരണകൂടം വ്യക്തമാക്കുന്നു. സംവരണ സീറ്റുകൾ, പ്രാദേശിക സ്വയംഭരണം, സാമ്പത്തിക അവകാശങ്ങൾ എന്നിവ സംബന്ധിച്ച തർക്കങ്ങൾക്ക് രാഷ്ട്രീയ പരിഹാരം കണ്ടെത്താനാകാത്ത പക്ഷം മേഖലയിൽ വീണ്ടും അക്രമം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്നാണ് വിദഗ്ധരുടെ മുന്നറിയിപ്പ്.