വാരാണസി, 2026 നവംബർ 09 –

ഈ വർഷത്തെ ദേവ് ദീപാവലി നവംബർ 24ന് ആഘോഷിക്കും. ത്രിപുരാസുരനെ ശിവൻ പരാജയപ്പെടുത്തിയതിന്റെ ഓർമയിലാണ് ദേവന്മാരുടെ ദീപാവലി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഉത്സവം ആഘോഷിക്കുന്നത്. ഹിന്ദു പുരാണവിശ്വാസപ്രകാരം, ശിവന്റെ വിജയം ആയിരക്കണക്കിന് വിളക്കുകൾ തെളിച്ചാണ് ദേവന്മാർ ആഘോഷിച്ചത്. ഇതാണ് ഉത്സവത്തിന്റെ മതപരമായ പ്രാധാന്യത്തിന് അടിസ്ഥാനം.

കാർത്തിക പൗർണമിയിൽ കാശിയിൽ ആഘോഷം

ദീപാവലിക്ക് പതിനഞ്ചുദിവസത്തിനുശേഷം കാർത്തിക പൗർണമിയിലാണ് ദേവ് ദീപാവലി. വാരാണസിയിലാണ് ആഘോഷങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക പ്രൗഢിയുള്ളത്. ഗംഗാനദിയുടെ സ്നാനഘട്ടങ്ങളിൽ ഭക്തർ എണ്ണമറ്റ മൺവിളക്കുകൾ തെളിക്കും. പ്രത്യേക പ്രാർഥനകളിലും ഗംഗാ ആരതിയിലും പങ്കെടുക്കും.

ശിവന്റെ വിജയം ആഘോഷിക്കാൻ കാർത്തിക പൗർണമിയിൽ ദേവന്മാർ ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിവരുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. വിളക്കുകൾ തെളിച്ചും ശിവന് പ്രാർഥനകൾ അർപ്പിച്ചും ആഘോഷിക്കാൻ ദേവന്മാർ കാശിയിലെത്തുമെന്നാണ് മതപരമായ സങ്കൽപം. അതുകൊണ്ടാണ് ഉത്സവത്തെ ദേവന്മാരുടെ ദീപാവലി എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

ദേവന്മാരെ വരവേൽക്കാൻ മൺവിളക്കുകൾ

ഗംഗാതീരത്ത് വിളക്കുകൾ തെളിക്കുന്ന ആചാരം ഈ വിശ്വാസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. ദേവന്മാരെ വരവേൽക്കാനും ഭക്തി പ്രകടിപ്പിക്കാനും ക്ഷേത്രങ്ങൾ, വീടുകൾ, സ്നാനഘട്ടങ്ങൾ, നദീതീരങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഭക്തർ വിളക്കുകൾ തെളിക്കും.

ആത്മീയശുദ്ധീകരണം, ദാനധർമം, നന്ദിപ്രകടനം എന്നിവയുമായും ഈ ഉത്സവം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

തപസ്സിലൂടെ ശക്തിനേടിയ ത്രിപുരാസുരൻ

ഹിന്ദു പുരാണപ്രകാരം, കഠിനതപസ്സിലൂടെ അസാധാരണ ശക്തികൾ നേടിയ അസുരനായിരുന്നു ത്രിപുരാസുരൻ. ത്രിപുരം എന്നറിയപ്പെട്ട മൂന്ന് മായാനഗരങ്ങളുമായി അദ്ദേഹത്തിന് ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. ത്രിപുരാസുരനെ പരാജയപ്പെടുത്തുന്നത് അതീവ ദുഷ്കരമാക്കുന്ന രീതിയിലായിരുന്നു ഈ നഗരങ്ങളുടെ നിർമാണം.

ശക്തി വർധിച്ചതോടെ ത്രിപുരാസുരൻ ദേവന്മാരെ ഉപദ്രവിക്കുകയും പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ സന്തുലിതാവസ്ഥ തകർക്കുകയും ചെയ്തുവെന്നാണ് പുരാണകഥ. ആശങ്കയിലായ ദേവന്മാർ സംരക്ഷണം തേടി ശിവനെ സമീപിച്ചു. അവരുടെ പ്രാർഥന കേട്ട ശിവൻ ത്രിപുരാസുരനെ നശിപ്പിച്ച് സമാധാനം പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു.

ഒറ്റ അമ്പിൽ മൂന്ന് നഗരങ്ങൾ തകർത്തുവെന്ന് ഐതിഹ്യം

മൂന്ന് നഗരങ്ങളും പ്രത്യേക രീതിയിൽ ഒരേ നിരയിൽ വരുമ്പോൾ മാത്രമേ അവയെ നശിപ്പിക്കാനാകുമായിരുന്നുള്ളൂ എന്നാണ് പരമ്പരാഗത വിശ്വാസം. അനുയോജ്യമായ നിമിഷത്തിനായി കാത്തിരുന്ന ശിവൻ ഒറ്റ അമ്പുകൊണ്ട് മൂന്ന് നഗരങ്ങളും തകർത്തുവെന്നാണ് ഐതിഹ്യം.

ഇതോടെ ത്രിപുരാസുരന്റെ വിനാശകരമായ ഭരണം അവസാനിക്കുകയും പ്രപഞ്ചസന്തുലിതാവസ്ഥ പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. മൂന്ന് നഗരങ്ങളെ നശിപ്പിച്ചവൻ എന്ന അർഥത്തിൽ ശിവൻ ത്രിപുരാരി എന്ന പേരിൽ ആരാധിക്കപ്പെട്ടു. ദേവന്മാർ ഭക്തിയോടെ വിളക്കുകൾ തെളിച്ച് ആഘോഷിച്ച ഈ വിജയമാണ് കാർത്തിക പൗർണമിയിലെ ദേവ് ദീപാവലിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.