ന്യൂഡൽഹി, 2026 ഒക്ടോബർ 31 –

ഇന്ത്യയും കാനഡയും തമ്മിലുള്ള സമഗ്ര സാമ്പത്തിക പങ്കാളിത്ത കരാർ ഈ വർഷം അവസാനത്തോടെ പൂർത്തിയാക്കാൻ ഇരുരാജ്യങ്ങളും ശ്രമം ശക്തമാക്കി. ഒക്ടോബർ 30 വെള്ളിയാഴ്ച അമേരിക്കയിലെ അറ്റ്ലാന്റയിൽ നടന്ന ജി20 വിദേശകാര്യ മന്ത്രിമാരുടെ യോഗത്തിനിടെയാണ് വിഷയം ചർച്ചയായത്. ഇന്ത്യൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി എസ്. ജയശങ്കറും കാനഡ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി അനിത ആനന്ദും തമ്മിൽ നടത്തിയ കൂടിക്കാഴ്ചയിൽ വ്യാപാര കരാറിന്റെ പുരോഗതി വിലയിരുത്തി. ഡിസംബറിൽ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി കാനഡ സന്ദർശിക്കുമെന്ന പ്രതീക്ഷ നിലനിൽക്കുന്നതിനിടെയാണ് ചർച്ചകൾ വേഗത്തിലാക്കുന്നത്. ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള വ്യാപാരവും നിക്ഷേപവും വർധിപ്പിക്കുകയാണ് കരാറിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.

വ്യാപാര കരാറിലെ പുരോഗതി വിലയിരുത്തി

ഇന്ത്യയും കാനഡയും തമ്മിലുള്ള സമഗ്ര സാമ്പത്തിക പങ്കാളിത്ത കരാറിന്റെ ചർച്ചകളിൽ കൈവരിച്ച പുരോഗതിയെ അനിത ആനന്ദ് സ്വാഗതം ചെയ്തു. ഇരുരാജ്യങ്ങളും നേരത്തെ തയ്യാറാക്കിയ സംയുക്ത പ്രവർത്തന മാർഗരേഖയിലെ പ്രധാന വിഷയങ്ങളും മന്ത്രിമാർ ചർച്ച ചെയ്തു. വ്യാപാരം, നിക്ഷേപം, സാമ്പത്തിക സഹകരണം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ കൂടുതൽ നേട്ടങ്ങൾ കൈവരിക്കാനാണ് ശ്രമം. കഴിഞ്ഞ ഏതാനും മാസങ്ങളായി ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം മെച്ചപ്പെട്ടുവരുന്ന സാഹചര്യത്തിലാണ് പുതിയ ചർച്ചകൾക്ക് പ്രാധാന്യം ലഭിക്കുന്നത്. കരാർ വേഗത്തിൽ പൂർത്തിയാക്കുന്നതിലൂടെ സാമ്പത്തിക ബന്ധം കൂടുതൽ ശക്തമാക്കാനാകുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷ.

2030ഓടെ 7000 കോടി ഡോളറിന്റെ വ്യാപാരലക്ഷ്യം

2030ഓടെ ഇന്ത്യയും കാനഡയും തമ്മിലുള്ള ഉഭയകക്ഷി വ്യാപാരം 7000 കോടി ഡോളറായി ഉയർത്താനാണ് കാനഡ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. നിലവിലുള്ള വ്യാപാരം ഇരട്ടിയാക്കുകയെന്നതാണ് ഇതിലൂടെ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. കാനഡ സർക്കാരിന്റെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം 2025ൽ ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ചരക്കുവ്യാപാരം 1360 കോടി ഡോളറായിരുന്നു. ചരക്കുകളും സേവനങ്ങളും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആകെ വ്യാപാരം 3040 കോടി ഡോളറിലെത്തി. പുതിയ വ്യാപാര കരാർ നിലവിൽ വന്നാൽ ഇരുരാജ്യങ്ങളിലെയും കമ്പനികൾക്ക് കൂടുതൽ വിപണി അവസരങ്ങൾ ലഭിക്കുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.

ഒക്ടോബറിൽ അഞ്ചാംഘട്ട ചർച്ചകൾ നടന്നു

വ്യാപാര കരാറുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അഞ്ചാംഘട്ട ചർച്ചകൾ ഒക്ടോബർ അഞ്ച് മുതൽ ഒമ്പത് വരെ കാനഡയിലെ ഒട്ടാവയിൽ നടന്നിരുന്നു. ഇരുരാജ്യങ്ങളിലെയും ഉദ്യോഗസ്ഥരാണ് ചർച്ചകളിൽ പങ്കെടുത്തത്. ചരക്കുകളുടെയും സേവനങ്ങളുടെയും വ്യാപാരം, ഉൽപന്നങ്ങളുടെ ഉത്ഭവനിയമങ്ങൾ, ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശം, ഭക്ഷ്യസുരക്ഷയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മാനദണ്ഡങ്ങൾ, വ്യാപാരത്തിലെ സാങ്കേതിക തടസ്സങ്ങൾ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളാണ് കരാറിൽ ഉൾപ്പെടുന്നത്. ഇരുരാജ്യങ്ങളുടെയും വ്യാപാര താൽപര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനൊപ്പം വിപണികളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം കൂടുതൽ എളുപ്പമാക്കാനാണ് ശ്രമം. ഈ വർഷം അവസാനത്തോടെ ചർച്ചകൾ പൂർത്തിയാക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യമെങ്കിലും കരാറിൽ അന്തിമ ധാരണയായിട്ടില്ല.

2015ൽ ആരംഭിച്ച വ്യാപാര ചർച്ചകൾ

ഇന്ത്യയും കാനഡയും തമ്മിലുള്ള സമഗ്ര സാമ്പത്തിക പങ്കാളിത്ത കരാറിനായുള്ള ചർച്ചകൾ 2015ലാണ് ആരംഭിച്ചത്. നിരവധി ഘട്ടങ്ങളിലായി ചർച്ചകൾ നടന്നെങ്കിലും പിന്നീട് പുരോഗതി മന്ദഗതിയിലായി. 2022 മാർച്ചിൽ ഇടക്കാല വ്യാപാര കരാർ ലക്ഷ്യമിട്ട് ചർച്ചകൾ വീണ്ടും ആരംഭിച്ചു. എന്നാൽ 2023 സെപ്റ്റംബറിൽ ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള നയതന്ത്രബന്ധം വഷളായതോടെ ചർച്ചകൾ നിർത്തിവച്ചു. കാനഡയിൽ ഖലിസ്ഥാൻ വിഘടനവാദി നേതാവ് ഹർദീപ് സിങ് നിജ്ജാർ കൊല്ലപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്നുണ്ടായ നയതന്ത്ര തർക്കമാണ് ബന്ധം വഷളാകാൻ കാരണമായത്.

മോദി കാർണി കൂടിക്കാഴ്ചയിൽ ചർച്ചകൾ പുനരാരംഭിക്കാൻ തീരുമാനം

2025 നവംബറിൽ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ ജോഹന്നാസ്ബർഗിൽ നടന്ന ജി20 ഉച്ചകോടിക്കിടെയാണ് വ്യാപാര ചർച്ചകൾ വീണ്ടും ആരംഭിക്കാൻ ധാരണയായത്. പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയും കാനഡ പ്രധാനമന്ത്രി മാർക്ക് കാർണിയും തമ്മിൽ നടത്തിയ കൂടിക്കാഴ്ചയിലായിരുന്നു തീരുമാനം. പുതിയ സമഗ്ര സാമ്പത്തിക പങ്കാളിത്ത കരാറിനുള്ള ഔദ്യോഗിക ചർച്ചകൾ ആരംഭിക്കാൻ ഇരുനേതാക്കളും സമ്മതിച്ചു. 2023ലെ നയതന്ത്ര പ്രതിസന്ധിക്ക് ശേഷം ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതിലെ പ്രധാന നീക്കമായിരുന്നു ഇത്. തുടർന്ന് വ്യാപാര കരാറുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചർച്ചകൾക്ക് വീണ്ടും വേഗം ലഭിച്ചു.

അനിത ആനന്ദിന്റെ ഇന്ത്യാ സന്ദർശനവും ചർച്ചയായി

ഒക്ടോബർ 13, 14 തീയതികളിൽ കാനഡ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി അനിത ആനന്ദ് നടത്തിയ ഇന്ത്യാ സന്ദർശനവും അറ്റ്ലാന്റയിലെ കൂടിക്കാഴ്ചയിൽ ചർച്ചയായി. കഴിഞ്ഞ ഒരു വർഷത്തിനിടെ നടന്ന ഉന്നതതല കൂടിക്കാഴ്ചകൾ ഇന്ത്യ കാനഡ തന്ത്രപ്രധാന പങ്കാളിത്തത്തിന് പുതിയ ഉണർവ് നൽകിയതായി ഇരുമന്ത്രിമാരും വിലയിരുത്തി. സാമ്പത്തിക സഹകരണത്തിനൊപ്പം നയതന്ത്രബന്ധം കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുത്താനും ഇരുരാജ്യങ്ങളും ശ്രമിക്കുന്നുണ്ട്. വരുംമാസങ്ങളിൽ പ്രധാന മേഖലകളിലെ സഹകരണം ശക്തമാക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ തുടരാനും ധാരണയായി.

ഡിസംബറിൽ പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ കാനഡ സന്ദർശനം

പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി ഡിസംബറിൽ കാനഡ സന്ദർശിക്കുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്. ഈ സന്ദർശനം ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്താനുള്ള അവസരമാകുമെന്ന് ജയശങ്കറും അനിത ആനന്ദും വിലയിരുത്തി. സന്ദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അടുത്ത ബന്ധം നിലനിർത്താനും പ്രധാന വിഷയങ്ങളിൽ ചർച്ചകൾ തുടരാനും ഇരുവരും തീരുമാനിച്ചു. വ്യാപാര കരാർ പൂർത്തിയാക്കുന്നത് സന്ദർശനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രധാന സാമ്പത്തിക ലക്ഷ്യങ്ങളിലൊന്നാണ്. എന്നാൽ കരാർ ഒപ്പിടുന്ന തീയതി ഇതുവരെ ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല.

നയതന്ത്രബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്താൻ പുതിയ ശ്രമങ്ങൾ

2023ലെ നയതന്ത്ര തർക്കത്തിന് ശേഷം ഇന്ത്യയും കാനഡയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ തുടരുകയാണ്. വ്യാപാരവും നിക്ഷേപവും വർധിപ്പിക്കുന്നത് ഈ ശ്രമങ്ങളുടെ പ്രധാന ഭാഗമാണ്. സാമ്പത്തിക സഹകരണത്തിലൂടെ പരസ്പര വിശ്വാസം ശക്തിപ്പെടുത്താനും ഇരുരാജ്യങ്ങളും ലക്ഷ്യമിടുന്നു. വർഷാവസാനത്തോടെ വ്യാപാര ചർച്ചകൾ പൂർത്തിയാക്കാനായാൽ ഇന്ത്യ കാനഡ ബന്ധത്തിൽ പുതിയ മുന്നേറ്റമുണ്ടാകുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷ. അതേസമയം കരാറിലെ ശേഷിക്കുന്ന വിഷയങ്ങളിൽ ധാരണയിലെത്തേണ്ടതുണ്ട്.