ഐഡിബിഐയിലെ സർക്കാർ ഓഹരി കുറയ്ക്കാൻ നിയമതടസ്സമില്ലെന്ന് കേന്ദ്രത്തിന്റെ വിശദീകരണം

ന്യൂഡൽഹി  / 2026   / ഒക്ടോബർ 17

ഐഡിബിഐ ബാങ്കിലെ സർക്കാർ ഓഹരി കുറയ്ക്കുന്നതിനോ വിറ്റൊഴിയുന്നതിനോ 2003ലെ നിയമത്തിൽ വിലക്കില്ലെന്ന് കേന്ദ്ര സർക്കാർ വ്യക്തമാക്കി. സർക്കാർ ഓഹരിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിയമനിർമാണത്തെക്കുറിച്ച് ചില മാധ്യമങ്ങളിൽ വന്ന റിപ്പോർട്ടുകളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് വിശദീകരണം. ഓഹരി കുറയ്ക്കുന്നത് നിയന്ത്രിക്കാൻ അന്ന് കൊണ്ടുവന്ന ഭേദഗതി പാർലമെന്റ് തള്ളിയിരുന്നുവെന്നും 2018ലെ ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി വിധി സർക്കാരിന്റെ അധികാരം വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ടെന്നും കേന്ദ്രം അറിയിച്ചു.

ഓഹരി കുറയ്ക്കുന്നത് തടയാനുള്ള ഭേദഗതി തള്ളിയിരുന്നു

ഐഡിബിഐയിലെ സർക്കാർ ഓഹരിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2003ൽ നടന്ന നിയമനിർമാണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും വിലയിരുത്തലുകളും ചില മാധ്യമങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് അന്നത്തെ നിയമനിർമാണ നടപടികൾ സർക്കാർ വിശദീകരിച്ചത്.

2003ലെ കേന്ദ്ര ബജറ്റ് ചർച്ചയ്ക്കിടയിലും ഐഡിബിഐ റദ്ദാക്കൽ നിയമത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പാർലമെന്റ് ചർച്ചയ്ക്കിടയിലും സർക്കാർ ഓഹരി കുറയ്ക്കുന്നത് നിയന്ത്രിക്കാൻ ഭേദഗതി അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ, ആ ഭേദഗതി ഒടുവിൽ തള്ളപ്പെട്ടു. അതിനാൽ പാർലമെന്റ് പാസാക്കിയ നിയമത്തിൽ ഈ നിയന്ത്രണം ഉൾപ്പെട്ടില്ലെന്ന് സർക്കാർ വ്യക്തമാക്കി.

പാർലമെന്റിലെ പ്രസ്താവനകൾക്ക് നിയമത്തെ മറികടക്കാനാവില്ല

ഓൾ ഇന്ത്യ ഐഡിബിഐ ഓഫീസേഴ്‌സ് അസോസിയേഷൻ കേന്ദ്ര സർക്കാരിനും മറ്റുള്ളവർക്കുമെതിരെ നൽകിയ കേസിൽ ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി പിന്നീട് ഈ വിഷയം പരിശോധിച്ചു. 2018 ഡിസംബർ 17ന് റിട്ട് ഹർജി തള്ളിയ കോടതി, വിധിയുടെ 41, 42 ഖണ്ഡികകളിൽ നിയമസ്ഥിതി വിശദീകരിച്ചു. നിയമനിർമാണ ചർച്ചയ്ക്കിടെ ഏകദേശം 15 വർഷം മുമ്പ് പാർലമെന്റിൽ നടത്തിയ പ്രസ്താവനകൾ, ഐഡിബിഐയിലെ ഓഹരി കുറയ്ക്കുന്നതിൽനിന്ന് കേന്ദ്ര സർക്കാരിനെ തടയില്ലെന്നാണ് 41ാം ഖണ്ഡികയിൽ കോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്. ചർച്ചയ്ക്കുശേഷം പാർലമെന്റ് പാസാക്കിയ നിയമത്തിൽ നിർദേശിക്കപ്പെട്ട ഭേദഗതി ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. പാർലമെന്റിലെ പ്രസ്താവനകൾക്ക് പാസാക്കിയ നിയമത്തിന് പകരമാകാനോ അതിനെ മറികടക്കാനോ കഴിയില്ലെന്നും കോടതി പറഞ്ഞു.

നിർദേശിച്ച വ്യവസ്ഥ ഉൾപ്പെടുത്താതിരുന്നതിന്റെ അർഥവും ഫലവും പാർലമെന്റിന് ബോധ്യമുണ്ടായിരുന്നുവെന്നും കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. നൽകിയ വാഗ്ദാനത്തെ ആശ്രയിച്ച് മറ്റൊരാൾ പ്രവർത്തിച്ചാൽ അതിൽനിന്ന് പിന്നോട്ടുപോകുന്നത് തടയുന്ന ‘പ്രോമിസറി എസ്റ്റോപ്പൽ’ തത്ത്വം ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ബാധകമല്ല. പാർലമെന്റിലെ പ്രസ്താവനകൾ ജീവനക്കാർക്കു നൽകിയ ഉറപ്പായിരുന്നുവെന്നും അതിനെ ആശ്രയിച്ച് പ്രവർത്തിച്ചതിനാൽ അവർക്ക് ദോഷമുണ്ടായെന്നും അംഗീകരിക്കാനാവില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. പ്രസ്താവനകൾ 2003ലെ ഐഡിബിഐ റദ്ദാക്കൽ നിയമം രൂപപ്പെടുത്തുന്ന സാഹചര്യത്തിലായിരുന്നു. അതിനാൽ നിയമവ്യാഖ്യാനത്തിന്റെ അംഗീകൃത തത്ത്വങ്ങൾ അനുസരിച്ചാണ് ആ നിയമത്തെ വ്യാഖ്യാനിക്കേണ്ടതെന്നും കോടതി പറഞ്ഞു.

ഓഹരി കുറയ്ക്കുന്നതിനും വിറ്റൊഴിയുന്നതിനും വിലക്കില്ല

2003ലെ ഐഡിബിഐ റദ്ദാക്കൽ നിയമത്തിലെ ഭാഷയിൽ അവ്യക്തതയില്ലെന്നാണ് വിധിയുടെ 42ാം ഖണ്ഡികയിൽ കോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്. ഐഡിബിഐയിലെ സർക്കാർ ഓഹരി കുറയ്ക്കുന്നതോ വിറ്റൊഴിയുന്നതോ തടയുന്ന ഒരു വ്യവസ്ഥ നിയമത്തിലുണ്ടെന്ന് വ്യാഖ്യാനിച്ച് ചേർക്കാൻ കഴിയില്ലെന്നും കോടതി പറഞ്ഞു.

സർക്കാരിന്റെ ഓഹരി കുറയ്ക്കാനുള്ള തീരുമാനത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യാൻ ആശ്രയിച്ചിരുന്ന പ്രോമിസറി എസ്റ്റോപ്പൽ തത്ത്വം നേരിട്ട് പരിശോധിച്ചതിനാലാണ് ഈ വിധിക്ക് പ്രാധാന്യമെന്ന് കേന്ദ്രം വിശദീകരിച്ചു. ഈ തത്ത്വം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി സർക്കാരിനെ ഓഹരി കുറയ്ക്കുന്നതിൽനിന്നോ വിറ്റൊഴിയുന്നതിൽനിന്നോ തടയാനാവില്ലെന്നും വ്യക്തമാക്കി.

അമ്പത് ശതമാനത്തിന് താഴെയാക്കുന്നതും പരിഗണിക്കുമെന്ന് ബജറ്റിൽ

ഐഡിബിഐ ബാങ്കിന്റെ പരിവർത്തനവും തന്ത്രപരമായ ഓഹരി വിറ്റഴിക്കലും സംബന്ധിച്ച സർക്കാർ നയം തുടർന്നുവന്ന കേന്ദ്ര ബജറ്റ് പ്രസംഗങ്ങളിലും ആവർത്തിച്ചിരുന്നു. 2016–17ലെ ബജറ്റ് പ്രസംഗത്തിന്റെ 93ാം ഖണ്ഡികയിൽ അന്നത്തെ ധനമന്ത്രി അരുൺ ജെയ്റ്റ്‌ലി, പൊതുമേഖലാ ബാങ്കുകൾ ശക്തവും മത്സരശേഷിയുള്ളവയുമാകണമെന്ന് പറഞ്ഞു. ബാങ്ക് ബോർഡ് ബ്യൂറോ 2016–17ൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമാക്കുമെന്നും പൊതുമേഖലാ ബാങ്കുകളുടെ ഏകീകരണത്തിനുള്ള രൂപരേഖ വ്യക്തമാക്കുമെന്നും അദ്ദേഹം പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു.

ഐഡിബിഐ ബാങ്കിന്റെ പരിവർത്തന നടപടികൾ ഇതിനകം ആരംഭിച്ചതായും അരുൺ ജെയ്റ്റ്‌ലി പറഞ്ഞിരുന്നു. സർക്കാർ അത് മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകും. ബാങ്കിലെ സർക്കാർ ഓഹരി 50 ശതമാനത്തിന് താഴെയാക്കാനുള്ള സാധ്യതയും പരിഗണിക്കുമെന്നായിരുന്നു പ്രഖ്യാപനം.

തന്ത്രപരമായ ഓഹരി വിൽപ്പനനയം തുടർ ബജറ്റിലും

2021–22ലെ ബജറ്റ് പ്രസംഗത്തിന്റെ 84ാം ഖണ്ഡികയിൽ ധനമന്ത്രി നിർമല സീതാരാമനും തന്ത്രപരമായ ഓഹരി വിറ്റഴിക്കൽ നയം വിശദീകരിച്ചിരുന്നു. കൊവിഡ് പ്രതിസന്ധിക്കിടയിലും ഈ നടപടികൾ തുടരുകയാണെന്ന് അവർ പറഞ്ഞു. ബിപിസിഎൽ, എയർ ഇന്ത്യ, ഷിപ്പിങ് കോർപ്പറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ, കണ്ടെയ്‌നർ കോർപ്പറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ, ഐഡിബിഐ ബാങ്ക്, ബിഇഎംഎൽ, പവൻ ഹൻസ്, നീലാചൽ ഇസ്പാത് നിഗം ലിമിറ്റഡ് തുടങ്ങിയവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഇടപാടുകൾ 2021–22ൽ പൂർത്തിയാക്കുമെന്നായിരുന്നു പ്രഖ്യാപനം. ഐഡിബിഐ ബാങ്കിനു പുറമെ രണ്ട് പൊതുമേഖലാ ബാങ്കുകളുടെയും ഒരു പൊതുമേഖലാ ജനറൽ ഇൻഷുറൻസ് കമ്പനിയുടെയും സ്വകാര്യവൽക്കരണം ആ വർഷം ഏറ്റെടുക്കുമെന്നും പറഞ്ഞിരുന്നു. ഇതിനാവശ്യമായ നിയമഭേദഗതികൾ അതേ പാർലമെന്റ് സമ്മേളനത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കുമെന്നും പ്രഖ്യാപിച്ചു.

2003ലെ നിയമത്തിന്റെ രൂപീകരണ ചരിത്രവും ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി വിധിയും തുടർന്നുവന്ന ബജറ്റ് പ്രസംഗങ്ങളും ഐഡിബിഐ ബാങ്കിന്റെ തന്ത്രപരമായ ഓഹരി വിറ്റഴിക്കലിലേക്കുള്ള സർക്കാർ നയത്തിന്റെ വളർച്ച വ്യക്തമാക്കുന്നതായി കേന്ദ്രം അറിയിച്ചു. പാർലമെന്റ് ചർച്ചകളിലെ പ്രസ്താവനകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി പ്രോമിസറി എസ്റ്റോപ്പൽ തത്ത്വം പ്രയോഗിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ഓഹരി കുറയ്ക്കാനുള്ള അധികാരം നിയന്ത്രിക്കാനാവില്ലെന്ന് 2018 ഡിസംബർ 17ലെ വിധി സംശയമില്ലാതെ വ്യക്തമാക്കുന്നു. പാസാക്കിയ നിയമത്തിൽ സർക്കാർ ഓഹരി കുറയ്ക്കുന്നതിന് വിലക്കില്ലെന്നും കോടതി കണ്ടെത്തിയതായി കേന്ദ്രം ആവർത്തിച്ചു.

.