ന്യൂഡൽഹി, 2026 ഒക്ടോബർ 17-

ഒരേ സമയത്തിനടുത്ത് നടന്ന കുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽ ഒരേ ആളുകൾ ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെന്ന കാരണത്താൽ മാത്രം രണ്ട് ക്രിമിനൽ കേസുകൾ ഒന്നിച്ച് വിചാരണ ചെയ്യാനാവില്ലെന്ന് സുപ്രീംകോടതി. സംഭവസ്ഥലങ്ങളും ഇരകളും വ്യത്യസ്തമാണെങ്കിൽ കേസുകൾ ഒരേ സംഭവത്തിന്റെ ഭാഗമാണെന്ന് കണക്കാക്കാനാവില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഡാനിഷും മറ്റുള്ളവരും ഉത്തർപ്രദേശ് സർക്കാരിനും മറ്റൊരാൾക്കുമെതിരെ നൽകിയ അപ്പീലിലാണ് ജസ്റ്റിസ് ഉജ്ജൽ ഭൂയാൻ, ജസ്റ്റിസ് അതുൽ എസ്. ചന്ദൂർക്കർ എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചിന്റെ നിർണായക വിധി. രണ്ട് ക്രിമിനൽ കേസുകൾ ഒന്നിച്ച് വിചാരണ ചെയ്യാൻ നിർദേശിച്ച അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കിയ സുപ്രീംകോടതി, അപ്പീൽ അനുവദിച്ചു. 2026 ഒക്ടോബർ 17നാണ് വിധി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടത്.

2021 ജൂലൈ ഒന്നിന് രണ്ട് വീടുകളിൽ ആക്രമണം; ഇരുവിഭാഗങ്ങളും പരസ്പരം പരാതി നൽകി

2021 ജൂലൈ ഒന്നിന് ഉത്തർപ്രദേശിൽ നടന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെടുന്ന രണ്ട് ആക്രമണങ്ങളാണ് കേസിന് ആധാരം. രാത്രി എട്ടുമണി മുതൽ പത്തരവരെയുള്ള സമയത്ത് ആയുധങ്ങളുമായി ഒരു സംഘം തങ്ങളുടെ വീട്ടിൽ അതിക്രമിച്ചുകയറി കുടുംബാംഗങ്ങളെ ആക്രമിച്ചെന്നാണ് ഡാനിഷ് ഉൾപ്പെട്ട വിഭാഗത്തിന്റെ പരാതി. മൂർച്ചയേറിയ ആയുധങ്ങളും വടികളും മറ്റ് ആയുധങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ആക്രമണമെന്നായിരുന്നു ആരോപണം.

ഈ പരാതിയിൽ ഇന്ത്യൻ ശിക്ഷാനിയമത്തിലെ 147, 148, 149, 323, 308, 354, 354 ബി, 506 വകുപ്പുകൾ പ്രകാരം പൊലീസ് കേസെടുത്തു. നിയമവിരുദ്ധമായി സംഘം ചേരൽ, ആയുധങ്ങളുമായുള്ള കലാപം, ആക്രമണം, സ്ത്രീകൾക്കെതിരായ അതിക്രമം, ഭീഷണിപ്പെടുത്തൽ തുടങ്ങിയ കുറ്റങ്ങളാണ് ചുമത്തിയത്.

ആദ്യ സംഭവത്തിന് അഞ്ചുദിവസത്തിനുശേഷം എതിർവിഭാഗവും ചീഫ് ജുഡീഷ്യൽ മജിസ്ട്രേറ്റ് കോടതിയിൽ പരാതി നൽകി. 2021 ജൂലൈ ഒന്നിന് രാത്രി പത്തുമണിയോടെ ഡാനിഷ് ഉൾപ്പെട്ട വിഭാഗം തങ്ങളുടെ വീട്ടിൽ അതിക്രമിച്ചുകയറി തന്നെയും ഭർത്താവിനെയും ആക്രമിച്ചെന്നായിരുന്നു പരാതി. ഒരേ ദിവസവും അടുത്തടുത്ത സമയങ്ങളിലുമായി നടന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെടുന്ന സംഭവങ്ങളാണെങ്കിലും ആക്രമണം നടന്ന വീടുകളും ഇരകളായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടപ്പെട്ടവരും വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു.

രണ്ട് കേസുകളും ഒന്നിച്ച് വിചാരണ ചെയ്യണമെന്ന ആവശ്യം വിചാരണക്കോടതി തള്ളി

രണ്ട് പരാതികളിലെയും സംഭവങ്ങൾ തമ്മിൽ അടുത്ത ബന്ധമുണ്ടെന്നും ഒരേ ആളുകൾ ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെന്നും ചൂണ്ടിക്കാട്ടി എതിർവിഭാഗം സംയുക്ത വിചാരണ ആവശ്യപ്പെട്ടു. ക്രിമിനൽ നടപടിച്ചട്ടത്തിലെ 223-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരമായിരുന്നു അപേക്ഷ.

എന്നാൽ രണ്ട് സംഭവങ്ങളും ഒരേ കുറ്റകൃത്യത്തിന്റെ ഭാഗമാണെന്ന് കണക്കാക്കാൻ മതിയായ സാഹചര്യമില്ലെന്ന് വിലയിരുത്തി വിചാരണക്കോടതി അപേക്ഷ തള്ളി. 2025 സെപ്റ്റംബർ ഒമ്പതിന് അഡീഷണൽ സെഷൻസ് ജഡ്ജിയാണ് കേസുകൾ ഒന്നിച്ച് പരിഗണിക്കണമെന്ന ആവശ്യം നിരസിച്ചത്.

ഈ തീരുമാനത്തിനെതിരെ എതിർവിഭാഗം അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചു. വിചാരണക്കോടതിയുടെ നിലപാട് മാറ്റിയ ഹൈക്കോടതി രണ്ട് കേസുകളും ഒന്നിച്ച് വിചാരണ ചെയ്യാൻ നിർദേശിച്ചു. ഇതിനെതിരെയാണ് ഡാനിഷും മറ്റുള്ളവരും സുപ്രീംകോടതിയിൽ അപ്പീൽ നൽകിയത്.

സംഭവസമയം അടുത്താണെങ്കിലും രണ്ട് വീടുകളിലെ ആക്രമണങ്ങൾ ഒരേ കുറ്റകൃത്യമാകില്ല

രണ്ട് സംഭവങ്ങളും അടുത്തടുത്ത സമയങ്ങളിൽ നടന്നുവെന്നത് മാത്രമാണ് അവ തമ്മിലുള്ള പൊതുവായ ഘടകമെന്ന് സുപ്രീംകോടതി വിലയിരുത്തി. ആദ്യ പരാതിയിൽ ഡാനിഷ് ഉൾപ്പെട്ട വിഭാഗത്തിന്റെ വീട്ടിൽ അതിക്രമിച്ചുകയറി ആക്രമണം നടത്തിയെന്നാണ് ആരോപണം. രണ്ടാമത്തെ പരാതിയിൽ എതിർവിഭാഗത്തിന്റെ വീട്ടിൽ ഡാനിഷ് ഉൾപ്പെട്ടവർ അതിക്രമിച്ചുകയറിയെന്നാണ് ആരോപിക്കുന്നത്.

രണ്ട് പരാതികളിലും 2021 ജൂലൈ ഒന്നിലെ സംഭവങ്ങളാണ് പറയുന്നത്. ആദ്യ പരാതിയിൽ രാത്രി എട്ടുമണി മുതൽ പത്തരവരെയുള്ള സമയവും രണ്ടാമത്തെ പരാതിയിൽ രാത്രി പത്തുമണിയുമാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ സംഭവസ്ഥലങ്ങൾ വ്യത്യസ്തമായതിനാൽ സമയത്തിലെ സാമ്യം മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കി രണ്ട് സംഭവങ്ങളെയും ഒരേ കുറ്റകൃത്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി കണക്കാക്കാനാവില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

കേസുകൾ ഒന്നിച്ച് വിചാരണ ചെയ്യാൻ പ്രതികൾ ഒരേ ആളുകളാണെന്നതോ കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ സ്വഭാവം സമാനമാണെന്നതോ മാത്രം പോരാ. സംഭവങ്ങൾ തമ്മിൽ നിയമപരമായി പ്രസക്തമായ ബന്ധമുണ്ടെന്ന് തെളിയിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്നാണ് സുപ്രീംകോടതിയുടെ നിലപാട്.

ഓരോ കുറ്റത്തിനും പ്രത്യേക വിചാരണയാണ് നിയമം; സംയുക്ത വിചാരണയ്ക്ക് നിബന്ധനകൾ

ക്രിമിനൽ നടപടിച്ചട്ടത്തിലെ 218-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരം ഓരോ വ്യത്യസ്ത കുറ്റത്തിനും പ്രത്യേക കുറ്റം ചുമത്തി പ്രത്യേകം വിചാരണ നടത്തണമെന്നതാണ് പൊതുനിയമമെന്ന് സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കി. എന്നാൽ നിയമത്തിൽ വ്യക്തമാക്കിയ ചില പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഒന്നിലധികം കുറ്റങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് വിചാരണ ചെയ്യാൻ അനുവാദമുണ്ട്.

219-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരം നിശ്ചിത സാഹചര്യങ്ങളിൽ 12 മാസത്തിനുള്ളിൽ നടന്ന ഒരേ സ്വഭാവത്തിലുള്ള കുറ്റങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് വിചാരണ ചെയ്യാം. 220-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരം ഒരേ സംഭവപരമ്പരയുടെ ഭാഗമായ കുറ്റങ്ങളും ഒന്നിച്ച് പരിഗണിക്കാം. 221 മുതൽ 223 വരെയുള്ള വകുപ്പുകളിലും സംയുക്ത വിചാരണ അനുവദിക്കാവുന്ന സാഹചര്യങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

എന്നാൽ ഈ വകുപ്പുകൾ പ്രകാരം കേസുകൾ ഒന്നിച്ച് വിചാരണ ചെയ്യാമെന്നത് എല്ലാ കേസുകളിലും അത് നിർബന്ധമാണെന്ന് അർഥമാക്കുന്നില്ല. കേസുകളുടെ സ്വഭാവവും തെളിവുകളും പ്രതികളുടെ അവകാശങ്ങളും പരിഗണിച്ച് വിചാരണക്കോടതിയാണ് തീരുമാനമെടുക്കേണ്ടതെന്ന് സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കി.

സംയുക്ത വിചാരണ പ്രതികൾക്ക് ദോഷമാകുമോ; നടപടികൾ വൈകുമോ എന്നും പരിശോധിക്കണം

2025ലെ ലക്ഷ്മണൻ വേഴ്സസ് സ്റ്റേറ്റ് കേസിലെ സുപ്രീംകോടതി വിധിയും ബെഞ്ച് പരിഗണിച്ചു. വ്യത്യസ്ത കുറ്റങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക വിചാരണ നടത്തുന്നതാണ് പൊതുനിയമമെന്നും സംയുക്ത വിചാരണ നിയമം അനുവദിക്കുന്ന പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളിൽ മാത്രമേ സ്വീകരിക്കാവൂ എന്നും ആ വിധിയിൽ വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു.

ഒന്നിച്ച് വിചാരണ നടത്തുന്നതിലൂടെ പ്രതികൾക്ക് അനീതി സംഭവിക്കുമോ എന്നതാണ് പ്രധാനമായി പരിശോധിക്കേണ്ടത്. അതുപോലെ വിചാരണ അനാവശ്യമായി വൈകുമോ, കോടതിയുടെ സമയം പാഴാകുമോ തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളും പരിഗണിക്കണം. കേസുകളുടെ വിചാരണ ആരംഭിക്കുന്ന ഘട്ടത്തിൽത്തന്നെ മതിയായ കാരണങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തി തീരുമാനമെടുക്കണമെന്നാണ് സുപ്രീംകോടതി ആവർത്തിച്ച നിയമതത്ത്വം.

2025ലെ മമ്മൻ ഖാൻ വേഴ്സസ് സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് ഹരിയാന കേസിലെ നിയമതത്ത്വങ്ങളും കോടതി പരാമർശിച്ചു. കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധവും വിചാരണയുടെ സ്വഭാവവും പരിശോധിക്കാതെ കേസുകൾ ഒന്നിപ്പിക്കാൻ ഉത്തരവിടുന്നത് ശരിയായ നടപടിയല്ലെന്ന നിലപാടാണ് കോടതി സ്വീകരിച്ചത്.

സെഷൻസ് കോടതിയിലെയും മജിസ്ട്രേറ്റ് കോടതിയിലെയും കേസുകൾ ഒന്നിപ്പിക്കുന്നത് ഉചിതമല്ല

രണ്ട് കേസുകളുടെയും വിചാരണ നടക്കുന്ന കോടതികളുടെ അധികാരപരിധിയും നടപടിക്രമങ്ങളും വ്യത്യസ്തമാണെന്ന കാര്യവും സുപ്രീംകോടതി പ്രത്യേകം പരിഗണിച്ചു. ആദ്യത്തേത് ഗുരുതരമായ കുറ്റാരോപണങ്ങൾ ഉൾപ്പെട്ട സെഷൻസ് കോടതിയിൽ വിചാരണ ചെയ്യേണ്ട കേസാണ്. രണ്ടാമത്തേത് സാധാരണയായി മജിസ്ട്രേറ്റ് കോടതി പരിഗണിക്കുന്ന പരാതിക്കേസുമാണ്.

ഇത്തരത്തിൽ വ്യത്യസ്ത സ്വഭാവമുള്ള രണ്ട് കേസുകൾ ഒന്നിച്ച് വിചാരണ ചെയ്യുന്നത് ഉചിതമല്ലെന്ന് സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കി. 2025 സെപ്റ്റംബർ ഒമ്പതിന് അഡീഷണൽ സെഷൻസ് ജഡ്ജി പുറപ്പെടുവിച്ച ഉത്തരവിൽ ഇടപെട്ട് കേസുകൾ ഒന്നിപ്പിക്കാൻ നിർദേശിച്ചത് അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതിയുടെ പിഴവാണെന്നും ബെഞ്ച് നിരീക്ഷിച്ചു.

അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കി; രണ്ട് കേസുകളും പ്രത്യേകം വിചാരണ ചെയ്യാം

ഡാനിഷും മറ്റുള്ളവരും സമർപ്പിച്ച അപ്പീൽ സുപ്രീംകോടതി അനുവദിച്ചു. രണ്ട് കേസുകൾ ഒന്നിച്ച് വിചാരണ ചെയ്യണമെന്ന അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതിയുടെ നിർദേശം റദ്ദാക്കി. ഇതോടെ സംയുക്ത വിചാരണ ആവശ്യപ്പെട്ടുള്ള അപേക്ഷ തള്ളിയ വിചാരണക്കോടതിയുടെ തീരുമാനം നിലനിൽക്കും.

അതേസമയം, രണ്ട് സംഭവങ്ങളിലെയും കുറ്റാരോപണങ്ങൾ ശരിയാണോ എന്ന കാര്യത്തിൽ സുപ്രീംകോടതി തീരുമാനമെടുത്തിട്ടില്ല. പ്രതികൾ കുറ്റക്കാരാണെന്നോ നിരപരാധികളാണെന്നോ ഈ വിധിയിലൂടെ പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല. കേസുകൾ ഒരുമിച്ച് വിചാരണ ചെയ്യണമോ പ്രത്യേകം വിചാരണ ചെയ്യണമോ എന്ന നടപടിക്രമപരമായ തർക്കത്തിലാണ് കോടതി തീർപ്പുകൽപ്പിച്ചത്.

രാജ്യത്തെ ക്രിമിനൽ കേസുകളിൽ സംയുക്ത വിചാരണ തീരുമാനിക്കാൻ വ്യക്തമായ മാനദണ്ഡം

സുപ്രീംകോടതിയുടെ വിധി രാജ്യത്തെ ക്രിമിനൽ കോടതികൾക്ക് സംയുക്ത വിചാരണ സംബന്ധിച്ച നിയമവ്യവസ്ഥകൾ പ്രയോഗിക്കുന്നതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട മാർഗനിർദേശമാണ്. ഒരേ പ്രതികൾ ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെന്നതോ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ അടുത്തടുത്ത സമയങ്ങളിൽ നടന്നുവെന്നതോ മാത്രം സംയുക്ത വിചാരണയ്ക്ക് മതിയായ കാരണമല്ലെന്ന നിയമതത്ത്വമാണ് വിധിയിലൂടെ വ്യക്തമാക്കിയത്.

വ്യത്യസ്ത ഇരകൾ ഉൾപ്പെട്ട കേസുകളിൽ ഓരോ പരാതിയിലെയും തെളിവുകളും കുറ്റാരോപണങ്ങളും പ്രത്യേകം വിലയിരുത്തേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യവും വിധി വ്യക്തമാക്കുന്നു. പ്രതികളുടെ ന്യായമായ വിചാരണയ്ക്കുള്ള അവകാശം സംരക്ഷിക്കുന്നതിനൊപ്പം അനാവശ്യമായ നടപടിക്രമ സങ്കീർണതകൾ ഒഴിവാക്കാനും ഈ സമീപനം സഹായിക്കും. സമാന സാഹചര്യങ്ങളിലുള്ള കേസുകളിൽ വിചാരണക്കോടതികൾക്ക് തീരുമാനമെടുക്കുമ്പോൾ ഈ വിധിയിലെ നിയമതത്ത്വങ്ങൾ പരിഗണിക്കേണ്ടിവരും. എന്നാൽ എല്ലാ വ്യത്യസ്ത സംഭവങ്ങൾക്കും സംയുക്ത വിചാരണ നിരോധിച്ചുവെന്നല്ല വിധിയുടെ അർഥം. നിയമത്തിലെ പ്രത്യേക നിബന്ധനകൾ പാലിക്കുന്ന കേസുകളിൽ സംയുക്ത വിചാരണ അനുവദിക്കാനുള്ള കോടതികളുടെ അധികാരം തുടരും.