മുംബൈ, 2026 ഒക്ടോബർ 16 –

ജീവനക്കാർക്ക് മാസങ്ങളോളം ശമ്പളം നൽകാതിരിക്കുന്നത് ഭരണഘടന ഉറപ്പുനൽകുന്ന മൗലികാവകാശങ്ങളുടെ ലംഘനമാണെന്ന് ബോംബെ ഹൈക്കോടതി. 2026 ജൂലൈ 27ന് ജസ്റ്റിസുമാരായ ജി.എസ്. കുൽക്കർണി, ആർതി സാഥെ എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചാണ് സുപ്രധാന നിരീക്ഷണം നടത്തിയത്. പൂനെയിലെ സിംഹഗഡ് ടെക്നിക്കൽ എജ്യുക്കേഷൻ സൊസൈറ്റിയിലെ അധ്യാപകരും അനധ്യാപകരും നൽകിയ ഹർജികളും മുൻ കോടതി ഉത്തരവുകൾ പാലിച്ചില്ലെന്നാരോപിച്ചുള്ള കോടതിയലക്ഷ്യ ഹർജികളും പരിഗണിക്കുകയായിരുന്നു കോടതി. സുനേത്ര രാജേന്ദ്ര പവാർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ജീവനക്കാർ നൽകിയ ഹർജികളിൽ മഹാരാഷ്ട്ര സർക്കാരും വിദ്യാഭ്യാസ സൊസൈറ്റിയും മറ്റ് ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരികളുമാണ് എതിർകക്ഷികൾ. ഹർജിക്കാർക്കുവേണ്ടി അഭിഭാഷകരായ വൈഭവ് ഉഗ്ലെ, വികാസ് സോമവൻഷി, പ്രശാന്ത് മഹാജൻ, മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ സുരേഷ് പകാലെ, സൗരഭ് പകാലെ, നിലേഷ് ദേശായി തുടങ്ങിയവരും വിദ്യാഭ്യാസ സൊസൈറ്റിക്കുവേണ്ടി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ വി.പി. സാവന്ത്, അഭിഭാഷകൻ നിതിൻ ധുമാൽ എന്നിവരും ഹാജരായി. സർക്കാരിനുവേണ്ടി ഗവൺമെന്റ് പ്ലീഡർ നേഹ ഭിഡെ ഉൾപ്പെടെയുള്ള അഭിഭാഷകരും ഹാജരായി. ശമ്പളം നൽകാതിരിക്കുന്നത് ഭരണഘടനയിലെ 14, 21 അനുച്ഛേദങ്ങളും 19(1)(ജി) അനുച്ഛേദവും ഉറപ്പുനൽകുന്ന അവകാശങ്ങളെ നേരിട്ട് ബാധിക്കുന്നുവെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. വിരമിക്കുകയോ ജോലി ഉപേക്ഷിക്കുകയോ പുറത്താക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്ത 772 ജീവനക്കാർക്ക് ഏകദേശം 21 കോടി രൂപ കുടിശ്ശിക നൽകാമെന്ന വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉറപ്പ് സത്യവാങ്മൂലമായി സമർപ്പിക്കണമെന്നും ബെഞ്ച് നിർദേശിച്ചു.

22 മാസത്തിലധികമായി ശമ്പളമില്ല; അധ്യാപകരും അനധ്യാപകരും കോടതിയെ സമീപിച്ചു

പൂനെയിലെ സിംഹഗഡ് ടെക്നിക്കൽ എജ്യുക്കേഷൻ സൊസൈറ്റിക്ക് കീഴിലുള്ള വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലെ അധ്യാപകരും അനധ്യാപകരുമാണ് ശമ്പള കുടിശ്ശിക ആവശ്യപ്പെട്ട് ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചത്. ചില ജീവനക്കാർക്ക് 22 മാസത്തിലധികമായി ശമ്പളം ലഭിച്ചിട്ടില്ലെന്നാണ് ഹർജികളിലെ ആരോപണം. ജോലി ചെയ്തിട്ടും ജീവിതച്ചെലവിന് ആവശ്യമായ വരുമാനം ലഭിക്കാത്ത സാഹചര്യത്തിലാണ് ജീവനക്കാർ നിയമനടപടി സ്വീകരിച്ചത്.

ശമ്പളം ലഭിക്കാത്തതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി ഹർജികളും കോടതി ഉത്തരവുകൾ മനഃപൂർവം പാലിച്ചില്ലെന്നാരോപിച്ചുള്ള കോടതിയലക്ഷ്യ ഹർജികളും ഒരുമിച്ചാണ് ഹൈക്കോടതി പരിഗണിച്ചത്. ജീവനക്കാരുടെ ഉപജീവനത്തെ നേരിട്ട് ബാധിക്കുന്ന വിഷയമായതിനാൽ ശമ്പള കുടിശ്ശിക സംബന്ധിച്ച ഹർജികൾക്ക് മുൻഗണന നൽകുമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ജോലി ഉപേക്ഷിച്ചവരും പുറത്താക്കപ്പെട്ടവരുമായ 772 പേർക്ക് 21 കോടി രൂപ കുടിശ്ശിക

വിദ്യാഭ്യാസ സൊസൈറ്റി സമർപ്പിച്ച കണക്കുകൾ പ്രകാരം 19 റിട്ട് ഹർജികളും അനുബന്ധ കോടതിയലക്ഷ്യ ഹർജികളും സർവീസിൽനിന്ന് പുറത്തുപോയ 772 ജീവനക്കാരുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. ഇവരിൽ 110 പേരെ ജോലിയിൽനിന്ന് പുറത്താക്കിയതായും കോടതിയെ അറിയിച്ചു. രാജിവച്ചവരും പുറത്താക്കപ്പെട്ടവരും ഉൾപ്പെടുന്ന ഈ ജീവനക്കാർക്ക് ഏകദേശം 21 കോടി രൂപ നൽകാനുണ്ടെന്നാണ് കണക്ക്.

സൊസൈറ്റിക്കുവേണ്ടി ഹാജരായ മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ വി.പി. സാവന്ത്, കുടിശ്ശിക തുക 2026 ഓഗസ്റ്റ് 31നകം ജീവനക്കാർക്ക് നൽകുമെന്ന് കോടതിയെ അറിയിച്ചു. ഈ ഉറപ്പ് ഹൈക്കോടതി രേഖപ്പെടുത്തി. എന്നാൽ വാക്കാലുള്ള ഉറപ്പ് മാത്രം മതിയാകില്ലെന്നും ബന്ധപ്പെട്ട കക്ഷി ഇത് സത്യവാങ്മൂലത്തിലൂടെ കോടതിയെ അറിയിക്കണമെന്നും ബെഞ്ച് നിർദേശിച്ചു.

കോടതിയലക്ഷ്യ ഹർജികളിൽ വിദ്യാഭ്യാസ സൊസൈറ്റിക്കും അതിന്റെ സ്ഥാപകർക്കുമെതിരെ കാരണം കാണിക്കൽ നോട്ടീസ് നൽകിയിട്ടുള്ള സാഹചര്യത്തിലാണ് രേഖാമൂലമുള്ള ഉറപ്പ് ആവശ്യപ്പെട്ടത്. ശമ്പളം നൽകുമെന്ന വാഗ്ദാനം കോടതിയുടെ രേഖകളിൽ വ്യക്തമായി ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിനാണ് നിർദേശം.

സർക്കാരിൽനിന്ന് ലഭിക്കാനുള്ള വിദ്യാഭ്യാസ ഫീസ് തുകയും ശമ്പളക്കുടിശ്ശികയും തമ്മിൽ തർക്കം

സംവരണ വിഭാഗങ്ങളിലെ വിദ്യാർഥികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസ ഫീസ് തിരിച്ചുനൽകുന്ന പദ്ധതിപ്രകാരം മഹാരാഷ്ട്ര സർക്കാരിൽനിന്ന് ലഭിക്കാനുള്ള തുക സംബന്ധിച്ച് സിംഹഗഡ് വിദ്യാഭ്യാസ സൊസൈറ്റിയും സർക്കാരും തമ്മിൽ തർക്കമുണ്ടായിരുന്നു. സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കേണ്ട ഫീസ് റീഇംബേഴ്സ്മെന്റ് തുക കുടിശ്ശികയായെന്നാണ് സൊസൈറ്റിയുടെ നിലപാട്.

ഈ വിഷയത്തിൽ 2025 ജൂലൈ 17ന് ഹൈക്കോടതിയുടെ മറ്റൊരു ബെഞ്ച് ഉത്തരവിട്ടിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസ ജോയിന്റ് ഡയറക്ടർ പ്രശ്നം പരിശോധിച്ച് ആവശ്യമായ നടപടി സ്വീകരിക്കണമെന്നായിരുന്നു നിർദേശം. എന്നാൽ ഒരു വർഷം പിന്നിട്ടിട്ടും വിഷയം പരിഹരിക്കപ്പെടാത്തത് കോടതി ചോദ്യം ചെയ്തു.

അന്വേഷണവുമായി വിദ്യാഭ്യാസ സൊസൈറ്റി സഹകരിച്ചില്ലെന്ന ആരോപണവും കോടതിയുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടു. എന്നാൽ സൊസൈറ്റിക്കുവേണ്ടി ഹാജരായ മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ ഈ ആരോപണം നിഷേധിച്ചു. ഇക്കാര്യങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പരിശോധന നടത്തുമെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ജീവനക്കാരുടെ ശമ്പളം നൽകാതിരിക്കുന്നത് ചൂഷണമാണെന്ന് ഹൈക്കോടതി

ജീവനക്കാരുടെ താൽപര്യങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമായ രീതിയിൽ പ്രവർത്തിക്കാനോ ശമ്പളം നൽകാതെ അവരെ ചൂഷണം ചെയ്യാനോ ഒരു സ്ഥാപനത്തിനും അവകാശമില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു. ശമ്പളം ജീവനക്കാരുടെയും കുടുംബങ്ങളുടെയും ഉപജീവനത്തിനുള്ള അടിസ്ഥാന വരുമാനമാണെന്നും കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

ജോലി ചെയ്യുന്ന വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനത്തിൽനിന്ന് ശമ്പളം ലഭിക്കാൻ ജീവനക്കാർ നിരന്തരം കോടതിയിൽ എത്തേണ്ടിവരുന്നത് അംഗീകരിക്കാനാവില്ലെന്ന് ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി. ഇത് സാധാരണ സാമ്പത്തിക തർക്കമല്ലെന്നും വലിയൊരു വിഭാഗം ജീവനക്കാരുടെ ജീവിതത്തെ നേരിട്ട് ബാധിക്കുന്ന പ്രശ്നമാണെന്നും കോടതി വിലയിരുത്തി.

നിയമപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കേണ്ട ഒരു വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനം ജീവനക്കാരുടെ അവകാശങ്ങൾ ഇത്തരത്തിൽ ലംഘിക്കുന്നത് പ്രതീക്ഷിക്കാനാവില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ശമ്പളം നിഷേധിക്കുന്നത് സമത്വത്തിനും ഉപജീവനത്തിനും തൊഴിൽ ചെയ്യാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും എതിര്

ഭരണഘടനയുടെ 14-ാം അനുച്ഛേദം ഉറപ്പുനൽകുന്ന സമത്വത്തിനുള്ള അവകാശം, 21-ാം അനുച്ഛേദത്തിലെ ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം, 19(1)(ജി) അനുച്ഛേദത്തിലെ തൊഴിൽ ചെയ്യാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം എന്നിവയുമായി ശമ്പളത്തിനുള്ള അവകാശം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവെന്ന് ഹൈക്കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.

ശമ്പളം നൽകാത്തത് ഈ മൗലികാവകാശങ്ങളുടെ നേരിട്ടുള്ള ലംഘനമാണെന്നാണ് ബെഞ്ചിന്റെ വിലയിരുത്തൽ. നിയമവാഴ്ച അംഗീകരിക്കുന്ന ഒരു വ്യക്തിക്കോ സ്ഥാപനത്തിനോ ജീവനക്കാരുടെ അവകാശങ്ങൾ ഇത്തരത്തിൽ ലംഘിക്കാനാവില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ജീവനക്കാരുടെ ശമ്പളം തടഞ്ഞുവയ്ക്കുന്നതിന്റെ ഭരണഘടനാപരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ വിശദമായി പരിശോധിക്കുമെന്നും സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുള്ള നിയമതത്വങ്ങൾ അടിസ്ഥാനമാക്കി അന്തിമ ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിക്കുമെന്നും ഹൈക്കോടതി അറിയിച്ചു.

ശമ്പളം ലഭിക്കാത്തതിനെ തുടർന്ന് ജീവനക്കാർ ആത്മഹത്യ ചെയ്തെന്ന ആരോപണത്തിൽ കോടതി ആശങ്ക രേഖപ്പെടുത്തി

വിദ്യാഭ്യാസ സൊസൈറ്റിയിൽനിന്ന് ശമ്പളം ലഭിക്കാത്തതിനെ തുടർന്ന് നാലാം ഗ്രേഡ് ജീവനക്കാർ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി പേർ ആത്മഹത്യ ചെയ്തതായി ഹർജിക്കാർ കോടതിയെ അറിയിച്ചു. ഇത്തരം സംഭവങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ക്രിമിനൽ നടപടികൾ നിലവിലുണ്ടെന്നും ജീവനക്കാരുടെ അഭിഭാഷകർ വ്യക്തമാക്കി.

ഈ ആരോപണങ്ങൾ അതീവ ഗൗരവമുള്ളതാണെന്ന് ഹൈക്കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു. ജീവനക്കാരുടെ ഉപജീവനമാർഗം നഷ്ടപ്പെടുന്നതിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ എത്ര ഗുരുതരമാണെന്ന് ഈ ആരോപണങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നതായും കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

എന്നാൽ ആത്മഹത്യകൾക്ക് നേരിട്ടുള്ള കാരണം ശമ്പള കുടിശ്ശികയാണെന്ന് ഹൈക്കോടതി അന്തിമമായി കണ്ടെത്തിയിട്ടില്ല. ഹർജിക്കാർ കോടതിയിൽ ഉന്നയിച്ച ആരോപണങ്ങളെന്ന നിലയിലാണ് ഈ വിവരങ്ങൾ ഉത്തരവിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്.

ജീവനക്കാരുടെ കുടിശ്ശിക തുക വിശദമായി കണക്കാക്കി സമർപ്പിക്കാൻ നിർദേശം

നിലവിൽ സിംഹഗഡ് വിദ്യാഭ്യാസ സൊസൈറ്റിയിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന ജീവനക്കാർക്ക് എത്ര തുക നൽകാനുണ്ടെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്ന വിശദമായ കണക്കുകൾ സമർപ്പിക്കാൻ ഹൈക്കോടതി നിർദേശിച്ചു. ഓരോ ജീവനക്കാരനും എത്ര ശമ്പളം ലഭിക്കാനുണ്ട്, ഏത് തീയതി മുതലാണ് കുടിശ്ശിക ഉണ്ടായത് തുടങ്ങിയ വിവരങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തണമെന്നാണ് ഉത്തരവ്.

വിദ്യാഭ്യാസ ജോയിന്റ് ഡയറക്ടർ 2026 ഓഗസ്റ്റ് മൂന്നിനകം വിശദമായ സത്യവാങ്മൂലം സമർപ്പിക്കണമെന്നും നിർദേശിച്ചു. നേരത്തെ കോടതി നൽകിയ ഉത്തരവുകൾ എത്രത്തോളം നടപ്പാക്കിയെന്നും കുടിശ്ശിക പ്രശ്നം പരിഹരിക്കപ്പെടാത്തതിന്റെ കാരണങ്ങളും വിശദീകരിക്കണം. സത്യവാങ്മൂലം സമർപ്പിക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ സമയം അനുവദിക്കില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ജീവനക്കാരുടെ ശമ്പള കുടിശ്ശിക സംബന്ധിച്ച ഹർജികൾക്കൊപ്പം കോടതിയലക്ഷ്യ ഹർജികളും പരിശോധിക്കുമെന്ന് ബെഞ്ച് അറിയിച്ചു. ബന്ധപ്പെട്ട കോടതിയലക്ഷ്യ നടപടിയിലെ എതിർകക്ഷിയും വിദ്യാഭ്യാസ ജോയിന്റ് ഡയറക്ടറും അടുത്ത വിചാരണയിൽ നേരിട്ട് ഹാജരാകണമെന്നും നിർദേശിച്ചു.

772 ജീവനക്കാർക്ക് പണം നൽകുമെന്ന ഉറപ്പ് രേഖപ്പെടുത്തി; അന്തിമ വിധി പിന്നീട്

2026 ജൂലൈ 27ലെ ഉത്തരവിൽ 772 മുൻ ജീവനക്കാർക്ക് 2026 ഓഗസ്റ്റ് 31നകം ഏകദേശം 21 കോടി രൂപ നൽകുമെന്ന വിദ്യാഭ്യാസ സൊസൈറ്റിയുടെ ഉറപ്പാണ് ഹൈക്കോടതി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ഈ ഉറപ്പ് സത്യവാങ്മൂലമായി സമർപ്പിക്കാനും നിർദേശിച്ചു. നിലവിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നവരുടെ ശമ്പള കുടിശ്ശിക സംബന്ധിച്ച വിഷയങ്ങളിൽ വിദ്യാഭ്യാസ ജോയിന്റ് ഡയറക്ടറുടെ റിപ്പോർട്ട് ലഭിച്ചശേഷം കൂടുതൽ വാദം കേൾക്കാനാണ് തീരുമാനിച്ചത്.

ഹർജികൾ 2026 ഓഗസ്റ്റ് അഞ്ചിന് വീണ്ടും പരിഗണിക്കാനും തുടർന്നുള്ള വിചാരണകൾ വേഗത്തിലാക്കാനും കോടതി നിർദേശിച്ചു. ജീവനക്കാരുടെ എല്ലാ കുടിശ്ശികയും തീർപ്പാക്കിയെന്നോ മുഴുവൻ തുകയും നൽകിയെന്നോ ഈ ഉത്തരവിൽ പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല. ശമ്പള കുടിശ്ശികയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കങ്ങളിൽ അന്തിമ ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിക്കുന്നതിന് മുമ്പുള്ള ഇടക്കാല നടപടികളും ഭരണഘടനാപരമായ നിരീക്ഷണങ്ങളുമാണ് കോടതി രേഖപ്പെടുത്തിയത്.

മഹാരാഷ്ട്രയിലെ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് ശമ്പള ബാധ്യതയെക്കുറിച്ച് ശക്തമായ മുന്നറിയിപ്പ്

മഹാരാഷ്ട്രയിലെ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ ജീവനക്കാരുടെ ശമ്പളവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ നിറവേറ്റേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യമാണ് ഹൈക്കോടതിയുടെ നിരീക്ഷണം വ്യക്തമാക്കുന്നത്. ശമ്പളം നൽകാതിരിക്കുന്നത് ഒരു സാധാരണ കരാർലംഘനമോ സാമ്പത്തിക തർക്കമോ മാത്രമായി കാണാനാവില്ലെന്നും അത് ജീവനക്കാരുടെ ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയമാണെന്നുമാണ് കോടതി പറഞ്ഞത്.

നിയമപരമായി ശമ്പള കുടിശ്ശികയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പരാതികളിൽ ജീവനക്കാരുടെ ഉപജീവനത്തിനുള്ള അവകാശത്തിന് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയാണ് ഈ നിരീക്ഷണം ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്നത്. സാമൂഹികമായി ജീവനക്കാരുടെയും കുടുംബങ്ങളുടെയും ജീവിതസുരക്ഷയുമായി ശമ്പളം നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. കോടതിയുടെ നിലപാടനുസരിച്ച് വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക തർക്കങ്ങളും ജീവനക്കാരുടെ ശമ്പള അവകാശങ്ങളും എങ്ങനെ പരിഗണിക്കണമെന്ന വിഷയത്തിൽ അന്തിമ തീരുമാനമെടുക്കാനുണ്ട്. നിലവിലെ ഉത്തരവ് എല്ലാ ഹർജികളുടെയും അന്തിമ തീർപ്പല്ല.