പ്രയാഗ്‌രാജ്, 2026 ഒക്ടോബർ 05 –

സ്വകാര്യഭൂമിയാണെന്ന കാരണം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി, വൈദ്യുതി നൽകാൻ റെയിൽവേയ്ക്ക് മാത്രം കഴിയുന്ന സ്ഥലത്ത് താമസിക്കുന്നയാൾക്ക് കണക്ഷൻ നിഷേധിക്കാനാവില്ലെന്ന് അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി. ഫണീന്ദ്ര ദാസ് നൽകിയ ഹർജിയിൽ 2026 സെപ്റ്റംബർ 28ന് ജസ്റ്റിസ് പ്രകാശ് പാഡിയ, ജസ്റ്റിസ് വിവേക് സരൺ എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചാണ് വിധി പറഞ്ഞത്. ഹർജിക്കാരനുവേണ്ടി അഭിഭാഷകരായ ബി.കെ. ത്രിപാഠി, പ്രമോദ് കുമാർ എന്നിവരും നോർത്ത് ഈസ്റ്റേൺ റെയിൽവേയ്ക്കുവേണ്ടി അഭിഭാഷകൻ രാകേഷ് കുമാർ മിശ്രയും ഹാജരായി. പൂർവാഞ്ചൽ വിദ്യുത് വിതരൺ നിഗം ലിമിറ്റഡിനുവേണ്ടി ആരും ഹാജരായില്ല. വൈദ്യുതി കണക്ഷൻ നിഷേധിച്ച 2011 ജൂലൈ 26ലെയും 2012 മേയ് ഒമ്പതിലെയും ഉത്തരവുകൾ കോടതി റദ്ദാക്കി. ഉത്തരവിന്റെ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ പകർപ്പ് ഹാജരാക്കിയാൽ നിയമപരമായ തടസ്സമില്ലാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ 30 ദിവസത്തിനകം ഫണീന്ദ്ര ദാസിന് വൈദ്യുതി കണക്ഷൻ നൽകണമെന്ന് നോർത്ത് ഈസ്റ്റേൺ റെയിൽവേ ജനറൽ മാനേജർക്ക് കോടതി നിർദേശം നൽകി.

റെയിൽവേ കോളനിയിലെ ക്ഷേത്രത്തിൽ പിതാവിന് ലഭിച്ചിരുന്ന കണക്ഷൻ മകന് നിഷേധിച്ചു

ബല്ലിയയിലെ റെയിൽവേ കോളനിക്കുള്ളിലെ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് കേസ്. ഫണീന്ദ്ര ദാസിന്റെ പിതാവ് മഹന്ത് അനിരുദ്ധ ദാസിന് 1978ൽ റെയിൽവേ വൈദ്യുതി കണക്ഷൻ നൽകിയിരുന്നു. പിതാവിന്റെ മരണശേഷം ഫണീന്ദ്ര ദാസും സഹോദരൻ മകരധ്വജ് ദാസും തമ്മിൽ തർക്കമുണ്ടായി. നിലവിലുള്ള കണക്ഷൻ സഹോദരൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനിടെ പുതിയ കണക്ഷനോ നിലവിലുള്ള കണക്ഷൻ തന്റെ പേരിലേക്ക് മാറ്റി ഉപമീറ്ററിലൂടെ വൈദ്യുതി ലഭ്യമാക്കാനോ ഫണീന്ദ്ര ദാസ് അപേക്ഷിച്ചു. എന്നാൽ റെയിൽവേ ഇത് നിരസിച്ചു.

സ്വകാര്യഭൂമിയിലെ കണക്ഷന് റെയിൽവേ ബോർഡ് നിയന്ത്രണമുണ്ടെന്ന് വാദം

ക്ഷേത്രത്തോട് ചേർന്ന വീടുകൾ സ്വകാര്യഭൂമിയിലാണെന്നും റെയിൽവേ പ്രവർത്തനവുമായി ബന്ധമുള്ളവർക്കും റെയിൽവേ ഭൂമിയിലെ അംഗീകൃത താമസക്കാർക്കും മാത്രമേ വൈദ്യുതി നൽകാനാകൂ എന്ന റെയിൽവേ ബോർഡ് നിർദേശമുണ്ടെന്നും റെയിൽവേ കോടതിയിൽ വാദിച്ചു. എന്നാൽ ഫണീന്ദ്ര ദാസ് അവിടെ താമസിക്കുന്നുണ്ടെന്ന കാര്യത്തിൽ റെയിൽവേയ്ക്ക് തർക്കമുണ്ടായിരുന്നില്ല. വൈദ്യുതി ആവശ്യപ്പെട്ട സ്ഥലം റെയിൽവേയുടെ സ്വത്തുക്കളുടെ നടുവിലായതിനാൽ അവിടെ കണക്ഷൻ നൽകാൻ പ്രായോഗികമായി റെയിൽവേയ്ക്ക് മാത്രമേ കഴിയൂവെന്നും കോടതി കണ്ടെത്തി.

വൈദ്യുതി അന്തസ്സോടെ ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിന്റെ ഭാഗമെന്ന് കോടതി

ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 21 ഉറപ്പുനൽകുന്ന ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം മനുഷ്യന്റെ ഏറ്റവും അടിസ്ഥാന ആവശ്യങ്ങളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നതല്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. മതിയായ താമസസ്ഥലം, സുരക്ഷിതമായ പാർപ്പിടം, വെളിച്ചം, ശുദ്ധവായു, വെള്ളം, വൈദ്യുതി, ശുചിത്വം, റോഡ് തുടങ്ങിയ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും അന്തസ്സോടെ ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. ആധുനിക ജീവിതത്തിൽ വൈദ്യുതി ഒഴിച്ചുകൂടാനാവാത്ത അടിസ്ഥാന ആവശ്യമാണെന്നും ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി.

താമസം ഉറപ്പാണെങ്കിൽ അടിസ്ഥാന സൗകര്യം നിഷേധിക്കാനാവില്ല

വൈദ്യുതി ഒരു അടിസ്ഥാന സൗകര്യമാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയ സുപ്രീംകോടതിയുടെ മുൻവിധികളും ഹൈക്കോടതി പരിഗണിച്ചു. വൈദ്യുതി കണക്ഷന് അപേക്ഷിക്കുന്നയാൾ ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥലത്ത് താമസിക്കുന്നുണ്ടോ എന്നതാണ് പ്രധാനമായി പരിശോധിക്കേണ്ടതെന്നും കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഫണീന്ദ്ര ദാസ് സ്ഥലത്ത് താമസിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് റെയിൽവേ തന്നെ നിഷേധിക്കാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ, നിയമം വിലക്കുന്ന സാഹചര്യമില്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന് വൈദ്യുതി നൽകേണ്ടതായിരുന്നുവെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഒരു പതിറ്റാണ്ടിലേറെയായി വൈദ്യുതിയില്ലാതെ ജീവിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തെ നിർബന്ധിതനാക്കിയതിലും ബെഞ്ച് ആശങ്ക രേഖപ്പെടുത്തി.

പഴയ നിരസിക്കൽ ഉത്തരവുകൾ റദ്ദാക്കി; 30 ദിവസത്തിനകം കണക്ഷൻ

ഫണീന്ദ്ര ദാസിന്റെ ഹർജി അനുവദിച്ച ഹൈക്കോടതി 2011 ജൂലൈ 26, 2012 മേയ് ഒമ്പത് തീയതികളിലെ റെയിൽവേയുടെ നിരസിക്കൽ ഉത്തരവുകൾ റദ്ദാക്കി. വിധിയുടെ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ പകർപ്പ് സമർപ്പിക്കുന്ന തീയതി മുതൽ 30 ദിവസത്തിനകം വൈദ്യുതി കണക്ഷൻ നൽകണമെന്നാണ് നിർദേശം. എന്നാൽ നിയമപ്രകാരമുള്ള പ്രത്യേക തടസ്സം നിലവിലുണ്ടെങ്കിൽ ഈ നിർദേശം ബാധകമാകില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. സഹോദരങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള തർക്കത്തിലോ ക്ഷേത്രഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശത്തിലോ കോടതി അന്തിമ തീരുമാനമെടുത്തിട്ടില്ല.

അടിസ്ഥാന സൗകര്യം നിഷേധിക്കുന്ന ഭരണനടപടികൾക്ക് സംസ്ഥാനത്ത് നിർണായകമായ നിയമവ്യാഖ്യാനം

അനുച്ഛേദം 21 പ്രകാരമുള്ള അന്തസ്സോടെ ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിന്റെ ഭാഗമായി വൈദ്യുതി ലഭ്യതയെ കാണുന്ന മുൻ നിയമനിലപാടുകളാണ് അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി ഈ വിധിയിലും പിന്തുടർന്നത്. അതിനാൽ ഉത്തർപ്രദേശിൽ താമസം അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ഒരാൾക്ക് ഭരണപരമായ നിർദേശങ്ങൾ മാത്രം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി അടിസ്ഥാന വൈദ്യുതി സൗകര്യം നിഷേധിക്കുന്ന സമാന തർക്കങ്ങളിൽ ഈ വിധിയിലെ നിയമവ്യാഖ്യാനം പ്രസക്തമാകും. അതേസമയം, എല്ലാ അപേക്ഷകർക്കും ഉപാധികളില്ലാതെ കണക്ഷൻ നൽകണമെന്നല്ല വിധി; നിയമപരമായ തടസ്സമുണ്ടെങ്കിൽ അധികൃതർക്ക് അത് പരിശോധിക്കാമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമായി പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.