3 ഒക്ടോബർ 2026

ക്ഷീണം മാറാൻ ഒരു ഗുളിക. പ്രതിരോധശേഷിക്ക് മറ്റൊന്ന്. പേശിവളർച്ചയ്ക്ക് പ്രോട്ടീൻ പൗഡർ. ഉറക്കത്തിനും ഓർമശക്തിക്കും ശരീരഭാരം കുറയ്ക്കാനും വേറെ കുപ്പികൾ. ആരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നമ്മുടെ ആശങ്കകൾക്കൊപ്പമാണ് സപ്ലിമെന്റ് വിപണിയും വളരുന്നത്. എന്നാൽ കുപ്പിക്ക് പുറത്തുള്ള വാഗ്ദാനം അകത്തുള്ള ഉൽപ്പന്നത്തിൽ ഉണ്ടോ? എഴുതിയ അളവിൽ ചേരുവകൾ ലഭിക്കുന്നുണ്ടോ? ദീർഘകാലം കഴിക്കുന്നത് സുരക്ഷിതമാണോ?

മഹാരാഷ്ട്ര ഭക്ഷ്യ–ഔഷധ ഭരണവിഭാഗം കമ്മിഷണർ തുകാറാം മുണ്ടെ ന്യൂട്രാസ്യൂട്ടിക്കൽ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ പരിശോധിക്കാനുള്ള നീക്കം പ്രഖ്യാപിച്ചതിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഈ ചോദ്യങ്ങൾ പ്രസക്തമാണ്. ലേബലിൽ പറയുന്ന ചേരുവകൾ ഉൽപ്പന്നത്തിൽ ഇല്ലാതിരിക്കുക, തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുന്ന ആരോഗ്യവാദങ്ങൾ, അനുചിതമായ ഉപയോഗം തുടങ്ങിയ ആശങ്കകളാണ് അദ്ദേഹം ഉയർത്തിയത്. ഇത് പരിശോധനയ്ക്കുള്ള പ്രഖ്യാപനമാണ്; എല്ലാ സപ്ലിമെന്റുകളും അപകടകരമാണെന്ന പരിശോധനാഫലമല്ല.

ഭക്ഷണമാണോ, മരുന്നാണോ?

വിറ്റാമിനുകൾ, ധാതുക്കൾ, ചില സസ്യഘടകങ്ങൾ, മറ്റ് പോഷക–ശാരീരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് സഹായിക്കുന്ന ചേരുവകൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ചുള്ള ഉൽപ്പന്നങ്ങളെയാണ് ന്യൂട്രാസ്യൂട്ടിക്കൽ വിപണിയിൽ പൊതുവെ കാണുന്നത്. എന്നാൽ ഹെൽത്ത് സപ്ലിമെന്റ്, ന്യൂട്രാസ്യൂട്ടിക്കൽ, പ്രത്യേക ഭക്ഷണാവശ്യങ്ങൾക്കുള്ള ഉൽപ്പന്നം, പ്രത്യേക ചികിത്സാപോഷണത്തിനുള്ള ഭക്ഷണം എന്നിവ നിയമത്തിൽ വ്യത്യസ്ത വിഭാഗങ്ങളാണ്.

ഇന്ത്യയിൽ ഭക്ഷ്യവിഭാഗത്തിൽ വരുന്ന ഇത്തരം ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് FSSAI ചട്ടങ്ങൾ ബാധകമാണ്. അതേസമയം, ഒരു ചേരുവയുടെ പേര് മാത്രം നോക്കി ഉൽപ്പന്നം ഭക്ഷണമാണോ മരുന്നാണോ തീരുമാനിക്കാനാവില്ല; അതിന്റെ ഘടനയും ഉദ്ദേശ്യവും അവകാശവാദങ്ങളും പ്രസക്തമാണ്.

FSSAIയുടെ ഔദ്യോഗിക വിവരങ്ങളിൽ 2016ലെ ന്യൂട്രാസ്യൂട്ടിക്കൽ ചട്ടങ്ങളും തുടർഭേദഗതികളുമാണ് അടിസ്ഥാനമായി കാണിക്കുന്നത്. 2022ലെ കരടും പ്രവർത്തനനിർദേശങ്ങളും ഉണ്ടായതിനാൽ, ഒരു ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ നിയമാനുസൃതത പരിശോധിക്കുമ്പോൾ അതിന് ബാധകമായ നിലവിലെ വിജ്ഞാപനങ്ങളും നിർദേശങ്ങളും ഒരുമിച്ച് പരിശോധിക്കണം. കരടുചട്ടത്തെ അന്തിമനിയമമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നത് തെറ്റായിരിക്കും.

ലൈസൻസ് നമ്പർ കണ്ടാൽ എല്ലാം ശരിയായോ?

FSSAI ലൈസൻസ് നമ്പർ പ്രധാനമാണ്. പക്ഷേ അത് കണ്ടതുകൊണ്ട് മാത്രം ഒരു ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ എല്ലാ ആരോഗ്യവാഗ്ദാനങ്ങളും മനുഷ്യരിൽ തെളിയിക്കപ്പെട്ടുവെന്ന് കരുതരുത്. നിയമാനുസൃതമായി വിപണിയിലെത്താനുള്ള ആവശ്യകതയും ഒരു പ്രത്യേക ആരോഗ്യപ്രയോജനം തെളിയിക്കുന്ന ക്ലിനിക്കൽ പഠനവും വ്യത്യസ്ത കാര്യങ്ങളാണ്.

ന്യൂട്രാസ്യൂട്ടിക്കൽ ലേബലുകളിൽ ചേരുവകളുടെ അളവ്, നിർദേശിച്ച ഉപയോഗം, ആവശ്യമായ മുന്നറിയിപ്പുകൾ, പ്രസക്തമായ പാർശ്വഫലങ്ങൾ, മരുന്നുകളുമായുള്ള ഇടപെടലുകൾ തുടങ്ങിയ വിവരങ്ങൾ നൽകാനുള്ള വ്യവസ്ഥകളുണ്ട്. “NOT FOR MEDICINAL USE” എന്ന മുന്നറിയിപ്പും പ്രധാനമാണ്. രോഗം ചികിത്സിക്കുമെന്ന വാഗ്ദാനത്തെ ഒരു സാധാരണ പോഷകസഹായവാദമായി മറച്ചുവയ്ക്കാനാവില്ല.

ഭക്ഷ്യസുരക്ഷയുടെ കണ്ണിൽ പരിശോധിക്കേണ്ടത് മൂന്നു കാര്യങ്ങളാണ്: കുപ്പിയിലുള്ളത് എന്താണ്, അതിന്റെ അളവ് എത്രയാണ്, ആ അളവിൽ ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ സുരക്ഷയും പ്രയോജനവും എന്താണ്?

പ്രോട്ടീൻ പൗഡറിൽ എഴുതിയ പ്രോട്ടീൻ ഉണ്ടോ?

ഇന്ത്യൻ വിപണിയെക്കുറിച്ചുള്ള ശ്രദ്ധേയമായ പരിശോധനകളിലൊന്നാണ് 2024 ഏപ്രിലിൽ Medicine ജേർണലിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച Citizens Protein Project. ആലുവയിലെ രാജഗിരി ആശുപത്രിയിലെ കരൾരോഗ ഗവേഷകരുൾപ്പെട്ട സംഘം ഇന്ത്യയിൽ വിൽക്കുന്ന 36 പ്രോട്ടീൻ സപ്ലിമെന്റുകൾ പരിശോധിച്ചു.

അവയിൽ 25 ഉൽപ്പന്നങ്ങളിൽ—ഏകദേശം 69 ശതമാനത്തിൽ—ലേബലിൽ പറഞ്ഞതിനെക്കാൾ കുറഞ്ഞ പ്രോട്ടീൻ കണ്ടെത്തിയെന്ന് പഠനം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. ചിലതിൽ വ്യത്യാസം 50 ശതമാനത്തിലധികമായിരുന്നു. ചില സാമ്പിളുകളിൽ അഫ്ലാടോക്സിനുകളും കീടനാശിനി അവശിഷ്ടങ്ങളും കണ്ടെത്തിയതായും ഗവേഷകർ രേഖപ്പെടുത്തി.

അഫ്ലാടോക്സിൻ ചില പൂപ്പലുകൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന വിഷപദാർഥമാണ്. എന്നാൽ ഒരു സാമ്പിളിൽ ഏതെങ്കിലും മലിനീകരണം കണ്ടെത്തിയെന്നത് മാത്രം നിയമപരമായ പരിധി ലംഘിച്ചുവെന്നോ അത് കഴിച്ച എല്ലാവർക്കും രോഗമുണ്ടാകുമെന്നോ തെളിയിക്കുന്നില്ല. കണ്ടെത്തിയ സാന്ദ്രത, ദിവസേന കഴിക്കുന്ന അളവ്, ഉപയോഗകാലം, ബാധകമായ പരിധി എന്നിവ പരിശോധിക്കണം.

ഈ പഠനം എല്ലാ ഇന്ത്യൻ സപ്ലിമെന്റുകളുടെയും പ്രതിനിധിസർവേയുമല്ല. പരിശോധിച്ച സാമ്പിളുകളിലെ പ്രശ്നങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ലബോറട്ടറി പഠനമാണ്; ഉപയോക്താക്കളിൽ രോഗമുണ്ടായെന്ന് തെളിയിക്കുന്ന ചികിത്സാപഠനമല്ല.

പുതിയ പഠനവും ഒരു അപ്രതീക്ഷിത കണ്ടെത്തലും

2025 നവംബർ 14ന് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച Citizens Protein Project 2 കൂടുതൽ പുതിയ പരിശോധനയാണ്. ഇന്ത്യയിൽ വിൽക്കുന്ന 18 മെഡിക്കൽ–ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ കമ്പനികളുടെ പ്രോട്ടീൻ പൗഡറുകളും 16 ന്യൂട്രാസ്യൂട്ടിക്കൽ കമ്പനികളുടെ പൗഡറുകളും പഠനത്തിൽ താരതമ്യം ചെയ്തു.

പരിശോധിച്ച ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ വിഭാഗത്തിലെ ഉൽപ്പന്നങ്ങളിൽ 83 ശതമാനത്തിന് പ്രോട്ടീൻ ലേബൽവാദവും പരിശോധനാഫലവും തമ്മിൽ പഠനം സ്വീകരിച്ച അഞ്ചുശതമാനം പരിധിക്കപ്പുറം വ്യത്യാസമുണ്ടായിരുന്നു. ഗവേഷകരുടെ ഗുണനിലവാരമാനദണ്ഡം കൈവരിച്ചത് ആ വിഭാഗത്തിൽ ഒരു ഉൽപ്പന്നം മാത്രമായിരുന്നു.

ഇവിടെ അഞ്ചുശതമാനം എന്നത് പഠനത്തിലെ വിലയിരുത്തൽപരിധിയാണ്; അതിനെ എല്ലാ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്കും ബാധകമായ നിയമപരിധിയായി വായിക്കരുത്. മറ്റൊരു പ്രധാന പാഠവുമുണ്ട്: മരുന്നുകമ്പനി നിർമ്മിച്ചതാണെന്ന പേരുകൊണ്ട് മാത്രം പോഷകപൗഡറിന്റെ ഗുണനിലവാരം ഉറപ്പിക്കാനാവില്ല.

ഈ രണ്ടു പഠനങ്ങളും സ്വതന്ത്ര ഗവേഷകസംഘങ്ങളുടെ പിയർ റിവ്യൂ ചെയ്ത പഠനങ്ങളാണ്. അവയെ “ICMR പരിശോധന” എന്നോ “FSSAIയുടെ ഔദ്യോഗിക കണ്ടെത്തൽ” എന്നോ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത് ശരിയല്ല.

കൂടുതൽ കഴിച്ചാൽ കൂടുതൽ ആരോഗ്യമോ?

ശരീരത്തിന് ഒരു പോഷകം ആവശ്യമുണ്ടെന്നതും അതിന്റെ അധികഡോസ് ഗുണകരമാണെന്നതും ഒരേ കാര്യമല്ല. ഭക്ഷണം, മൾട്ടിവിറ്റാമിൻ, പ്രത്യേക സപ്ലിമെന്റ് എന്നിവയിൽനിന്ന് ഒരേ പോഷകം ആവർത്തിച്ച് ലഭിക്കാം. ഓരോ കുപ്പിയും പ്രത്യേകം നോക്കുമ്പോൾ കാണാത്ത അമിത അളവ് ഇവ ഒരുമിച്ച് കഴിക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാകാം.

അമേരിക്കൻ NIHയുടെ Office of Dietary Supplements ഉയർന്ന അളവിലുള്ള ചില വിറ്റാമിനുകളും ധാതുക്കളും ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാമെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. സപ്ലിമെന്റുകൾ മരുന്നുകളുമായി ഇടപെടാനും സാധ്യതയുണ്ട്. “പ്രകൃതിദത്തം” എന്ന വാക്കും സുരക്ഷയുടെ ഉറപ്പല്ല.

ഉദാഹരണത്തിന്, അശ്വഗന്ധ സപ്ലിമെന്റുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അപൂർവ കരൾക്ഷതസംഭവങ്ങൾ NIHയുടെ NCCIH രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ദീർഘകാല സുരക്ഷയും പൂർണമായി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. ഇത് എല്ലാ അശ്വഗന്ധ ഉൽപ്പന്നങ്ങളും കരളിന് ഹാനികരമാണെന്ന് പറയാനുള്ള അടിസ്ഥാനമല്ല; സസ്യസത്തുകൾക്കും ഉൽപ്പന്നം, ഡോസ്, ഉപയോഗകാലം എന്നിവ അനുസരിച്ചുള്ള സുരക്ഷാപരിശോധന ആവശ്യമാണെന്ന മുന്നറിയിപ്പാണ്.

വിദേശ കുപ്പിക്ക് പ്രത്യേക സുരക്ഷയുണ്ടോ?

വിദേശബ്രാൻഡാണെന്നതുകൊണ്ട് ഇന്ത്യയിലെ ചട്ടങ്ങളിൽ ഇളവില്ല. ഇന്ത്യയിൽ വ്യാപാരത്തിനായി ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്ന ഭക്ഷ്യസപ്ലിമെന്റുകൾക്ക് ഇന്ത്യൻ ഘടനാ–ലേബൽ–സുരക്ഷാവ്യവസ്ഥകളും ഇറക്കുമതി നടപടികളും ബാധകമാണ്. FSSAIയുടെ സംവിധാനം അപകടസാധ്യതയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള സാമ്പിളെടുപ്പും പരിശോധനയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. അതായത്, ഓരോ കുപ്പിയും ഓരോ ആരോഗ്യവാദവും പരിശോധിച്ച ശേഷമാണ് വിൽപ്പനയെന്ന ധാരണ ശരിയല്ല.

“US FDA approved” പോലുള്ള വാചകങ്ങളും ശ്രദ്ധിക്കണം. അമേരിക്കയിൽ സാധാരണ ഡയറ്ററി സപ്ലിമെന്റുകൾക്ക് മരുന്നുകൾക്കുള്ളതുപോലെ വിപണിയിലെത്തുന്നതിനുമുമ്പ് FDAയുടെ സുരക്ഷാ–ഫലപ്രാപ്തി അംഗീകാരം ആവശ്യമില്ലെന്ന് NIH വ്യക്തമാക്കുന്നു. വിദേശരാജ്യത്ത് വിൽക്കുന്നുവെന്നത് ഇന്ത്യയിൽ അനുവദിച്ച ചേരുവയും ഡോസുമാണെന്നതിന്റെയും തെളിവല്ല.

ദേശീയമായാലും വിദേശമായാലും പരിശോധിക്കേണ്ടത് ബ്രാൻഡിന്റെ പ്രശസ്തിയേക്കാൾ ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ തിരിച്ചറിയൽ, അംഗീകൃത ചേരുവകൾ, കൃത്യമായ അളവ്, ബാച്ചിന്റെ ഗുണനിലവാരം, ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള നിർമ്മാതാവ് അല്ലെങ്കിൽ ഇറക്കുമതിക്കാരൻ എന്നിവയാണ്.

ആരോഗ്യവാഗ്ദാനങ്ങൾക്ക് ശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിന്തുണ എത്ര?

“പ്രതിരോധശേഷി കൂട്ടും”, “ഹൃദയത്തെ സംരക്ഷിക്കും”, “കാൻസർ തടയും” തുടങ്ങിയ വാഗ്ദാനങ്ങൾ ഒരേ ശക്തിയുള്ള തെളിവുകളല്ല. ഒരു ചേരുവയെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനം ഉണ്ടെന്നതുകൊണ്ട് ആ ചേരുവ അടങ്ങിയ എല്ലാ മിശ്രിതങ്ങളും ഫലപ്രദമാകണമെന്നില്ല.

2022ലെ US Preventive Services Task Force വിലയിരുത്തൽ, പോഷകക്കുറവോ പ്രത്യേക ആവശ്യങ്ങളോ ഇല്ലാത്ത സാധാരണ മുതിർന്നവരിൽ ഹൃദ്രോഗവും കാൻസറും തടയാൻ മൾട്ടിവിറ്റാമിനുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിന്റെ ഗുണദോഷങ്ങൾ തീരുമാനിക്കാൻ തെളിവ് മതിയല്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. ഈ ലക്ഷ്യത്തിനായി വിറ്റാമിൻ Eയും ബീറ്റാ കരോട്ടീനും ഉപയോഗിക്കരുതെന്നും നിർദേശിച്ചു. ഇത് പോഷകക്കുറവിന്റെ ചികിത്സയ്ക്കെതിരായ നിർദേശമല്ല.   

ഇന്ത്യയിൽ ICMR–NINയുടെ 2024 ഭക്ഷണമാർഗനിർദേശങ്ങളും ദീർഘകാലം വിവേചനമില്ലാതെ അധിക പ്രോട്ടീൻ സപ്ലിമെന്റുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നത് ആരോഗ്യത്തെ ബാധിക്കാമെന്ന് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു. സമതുലിതമായ ഭക്ഷണത്തിലൂടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനാണ് മുൻഗണന.

പിന്നെ സപ്ലിമെന്റുകൾക്ക് പ്രസക്തിയില്ലേ?

പ്രസക്തിയുണ്ട്. പക്ഷേ അത് വ്യക്തമായ ആവശ്യവുമായി ബന്ധപ്പെടണം.

ഗർഭധാരണത്തിന് മുമ്പും ആദ്യഘട്ടത്തിലും ഫോളിക് ആസിഡ് ഉപയോഗിക്കുന്നത് കുഞ്ഞിന്റെ ചില നാഡീനാള വൈകല്യങ്ങളുടെ സാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നു. B12 കുറവുള്ളവർക്കും ഭക്ഷണത്തിൽനിന്ന് മതിയായ B12 ലഭിക്കാത്ത ചിലർക്കും അനുയോജ്യമായ സപ്ലിമെന്റേഷൻ സഹായകരമാണ്. ആവശ്യമായ പോഷകങ്ങൾ ഭക്ഷണത്തിലൂടെ ലഭിക്കാത്ത സാഹചര്യങ്ങളിലും ആരോഗ്യപ്രവർത്തകന്റെ വിലയിരുത്തലിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ സപ്ലിമെന്റുകൾക്ക് പങ്കുണ്ട്.

നല്ല കമ്പനികളുടെ പ്രസക്തിയും ഇവിടെ തന്നെയാണ്: ആവശ്യമായ പോഷകം വിശ്വസനീയമായ അളവിൽ, മലിനീകരണമില്ലാതെ, വ്യക്തമായ നിർദേശങ്ങളോടെ ലഭ്യമാക്കുക. ഓരോ ബാച്ചിന്റെയും പരിശോധന, സത്യസന്ധമായ ലേബൽ, ഉൽപ്പന്നത്തിന് അനുയോജ്യമായ തെളിവ്, പാർശ്വഫലപരാതികൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന സംവിധാനം എന്നിവയാണ് ആ വിശ്വാസത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം.

ആരോഗ്യം ഒരു കുപ്പിയുടെ വിലകൊണ്ട് അളക്കാനാവില്ല. അതുപോലെ എല്ലാ സപ്ലിമെന്റുകളെയും തള്ളിക്കളയാനുമാവില്ല. ആർക്കാണ് ആവശ്യം, എന്താണ് വേണ്ടത്, എത്ര അളവിൽ, എത്രകാലം—ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് തെളിവുള്ള മറുപടി നൽകുന്ന ഉൽപ്പന്നത്തിനാണ് ആരോഗ്യകരമായ ജീവിതത്തിൽ സ്ഥാനം.

Sources

• FSSAI — Health Supplements and Nutraceuticals Standards
• FSSAI — Nutraceutical Regulations Compendium
• FSSAI — Food Import Regulations
• Citizens Protein Project — Medicine, 2024
• Citizens Protein Project 2 — Medicine, 2025
• ICMR–NIN — Dietary Guidelines for Indians, 2024
• NIH Office of Dietary Supplements — Frequently Asked Questions
• NIH–NCCIH — Ashwagandha: Usefulness and Safety
• USPSTF — Vitamin and Mineral Supplementation to Prevent Cardiovascular Disease and Cancer
• NIH — Folate Fact Sheet