അലഹാബാദ്, സെപ്റ്റംബർ 1:

പരിശീലനത്തിൽ നിശ്ചിത മാർക്ക് നേടുന്ന എസ്‌ബിഐ പ്രൊബേഷണറി ഓഫീസർമാർക്കും ട്രെയിനി ഓഫീസർമാർക്കും ഉയർന്ന ഗ്രേഡായ എംഎംജിഎസ്–രണ്ടിൽ നിയമനം ലഭിക്കാൻ സ്വാഭാവിക അവകാശമില്ലെന്നും പരിഗണിക്കപ്പെടാനുള്ള അവകാശം മാത്രമാണുള്ളതെന്നും അലഹാബാദ് ഹൈക്കോടതി. 2026 ഓഗസ്റ്റ് 21നാണ് ജസ്റ്റിസുമാരായ സൗമിത്ര ദയാൽ സിങ്, സ്വരൂപമ ചതുർവേദി എന്നിവരുടെ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് വിധി പറഞ്ഞത്. സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യയും മറ്റ് അഞ്ച് പേരുമായിരുന്നു അപ്പീലുകാർ. പ്രിയാൻഷു ആര്യയും മറ്റ് 39 പേരുമായിരുന്നു എതിർകക്ഷികൾ. ബാങ്കിനുവേണ്ടി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ ശശി നന്ദനും ശ്രുതി മാൽവിയയും ഹാജരായി. പ്രിയാൻഷു ആര്യ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കുവേണ്ടി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ അശോക് ഖരെയും പങ്കജ് ദുബെയും ഹാജരായി.

ഉയർന്ന ഗ്രേഡിലേക്ക് ഒരു ബാച്ചിലെ പത്ത് ശതമാനം പേർ മാത്രം; ബാങ്കിന്റെ നയം നിയമാനുസൃതം

പരിശീലനത്തിലെ മാർക്കിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ എംഎംജിഎസ്–രണ്ടിലേക്ക് പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നവരുടെ എണ്ണം ഒരു ബാച്ചിലെ പരമാവധി പത്ത് ശതമാനമായി പരിമിതപ്പെടുത്തിയ എസ്‌ബിഐയുടെ 2020 ഡിസംബർ 16ലെ നയമാണ് ഹൈക്കോടതി ശരിവച്ചത്. ഈ നയം 2019 ബാച്ച് മുതൽ ബാധകമാക്കിയിരുന്നു. പരിശീലനത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന മാർക്ക് നേടിയ ആദ്യ പത്ത് ശതമാനം ഉദ്യോഗസ്ഥരെയാണ് മറ്റ് യോഗ്യതകൾ കൂടി പരിശോധിച്ച് എംഎംജിഎസ്–രണ്ടിലേക്ക് പരിഗണിക്കേണ്ടത്.

75 ശതമാനം മാർക്ക് നേടിയാലും ഉയർന്ന ഗ്രേഡ് ഉറപ്പാകില്ലെന്ന് കോടതി

പഴയ നയപ്രകാരം പൊതുവിഭാഗത്തിൽ 75 ശതമാനവും പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ വിഭാഗങ്ങളിൽ 70 ശതമാനവും മാർക്ക് നേടിയവർ എംഎംജിഎസ്–രണ്ടിലേക്ക് പരിഗണിക്കപ്പെടും എന്നാണ് വ്യവസ്ഥ. ഈ മാർക്ക് നേടുന്നതിലൂടെ ഉയർന്ന ഗ്രേഡിൽ നിയമനം ഉറപ്പാകുന്നില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. മറിച്ച്, ഉയർന്ന ഗ്രേഡിലേക്ക് പരിഗണിക്കപ്പെടാനുള്ള യോഗ്യത മാത്രമാണ് ലഭിക്കുന്നത്. ഭാവിയിലെ നേതൃത്വ ചുമതലകൾ വഹിക്കാനുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ അനുയോജ്യതയും ബാങ്കിന് പ്രത്യേകം പരിശോധിക്കാം.

50 ശതമാനം നേടിയവരുടെ സർവീസ് സ്ഥിരീകരണവും ഉയർന്ന ഗ്രേഡ് നിയമനവും രണ്ടാണെന്ന് വിധി

പഴയ നയത്തിലെ രണ്ട് വ്യവസ്ഥകൾക്ക് വ്യത്യസ്ത നിയമഫലമാണുള്ളതെന്ന് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. പൊതുവിഭാഗത്തിൽ 50 ശതമാനവും പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ, ഭിന്നശേഷി വിഭാഗങ്ങളിൽ 45 ശതമാനവും മാർക്ക് നേടുന്നവർക്ക് ജെഎംജിഎസ്–ഒന്നിൽ സർവീസ് സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെടാനുള്ള അവകാശമുണ്ട്. എന്നാൽ 75 ശതമാനമോ സംവരണ വിഭാഗങ്ങൾക്ക് 70 ശതമാനമോ നേടിയാൽ എംഎംജിഎസ്–രണ്ടിലേക്ക് പരിഗണിക്കപ്പെടാനുള്ള അവകാശം മാത്രമാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.

ബാങ്കിന്റെ സർവീസ് ചട്ടമാണ് നിർണായകം; പരിശീലന നയം മാത്രം ഉയർന്ന ഗ്രേഡിന് അവകാശം നൽകില്ല

സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ ഓഫീസേഴ്സ് സർവീസ് റൂൾസ് 1992ലെ ചട്ടം 16 ആണ് നിർണായകമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. പരിശീലനത്തിലെ മികവിനൊപ്പം ഭാവിയിലെ നേതൃത്വ ചുമതലകൾ വഹിക്കാനുള്ള അനുയോജ്യത കൂടി വിലയിരുത്തി പ്രൊബേഷണറി, ട്രെയിനി ഓഫീസർമാരെ എംഎംജിഎസ്–രണ്ടിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ ബാങ്കിന് വിവേചനാധികാരമുണ്ട്. അതിനാൽ പരിശീലനത്തിലെ നിശ്ചിത മാർക്ക് മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കി ഉയർന്ന ഗ്രേഡ് ആവശ്യപ്പെടാനാവില്ല.

2019 ബാച്ചിന്റെ വിലയിരുത്തൽ പൂർത്തിയാകുന്നതിന് മുമ്പായിരുന്നു പുതിയ നയം

2019 ബാച്ചിന്റെ അന്തിമ വിലയിരുത്തൽ പൂർത്തിയായിരുന്നില്ലെന്നതും കോടതി പ്രധാനമായി പരിഗണിച്ചു. 2020 ഡിസംബർ 16ന് പുതിയ നയം വന്നപ്പോൾ ഇവരുടെ വിലയിരുത്തൽ തുടരുകയായിരുന്നു. അതേസമയം 2018 ബാച്ചിലെ ട്രെയിനി ഓഫീസർമാരുടെ പരിശീലനവും വിലയിരുത്തലും നേരത്തെ പൂർത്തിയായിരുന്നു. അതിനാൽ രണ്ട് ബാച്ചുകളെയും വ്യത്യസ്തമായി പരിഗണിച്ചത് വിവേചനപരമല്ലെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി.

പരിശീലനത്തിനിടെ നിയമം മാറ്റിയെന്ന വാദവും തള്ളി; യോഗ്യതാ മാർക്കിൽ മാറ്റമില്ലെന്ന് ബെഞ്ച്

പരിശീലനം നടക്കുന്നതിനിടെ വ്യവസ്ഥകൾ മാറ്റിയെന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ വാദവും കോടതി അംഗീകരിച്ചില്ല. എംഎംജിഎസ്–രണ്ടിലേക്ക് പരിഗണിക്കപ്പെടാനുള്ള 75 ശതമാനം, സംവരണ വിഭാഗങ്ങൾക്ക് 70 ശതമാനം എന്ന അടിസ്ഥാന മാർക്കിൽ മാറ്റം വരുത്തിയിട്ടില്ല. അതിനാൽ പത്ത് ശതമാനം പരിധി കൊണ്ടുവന്നത് നിയമവിരുദ്ധമായി മത്സരത്തിന്റെ നിയമങ്ങൾ ഇടയ്ക്കുവച്ച് മാറ്റിയ നടപടിയല്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് ഉയർന്ന ഗ്രേഡ് നൽകണമെന്ന സിംഗിൾ ബെഞ്ച് ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കി

2019 ബാച്ചിന് പത്ത് ശതമാനം പരിധി ബാധകമാക്കിയ നടപടി ഏകപക്ഷീയവും അസാധുവുമാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയ സിംഗിൾ ബെഞ്ച് 2024 നവംബർ 14ന് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് പഴയ നയപ്രകാരം എംഎംജിഎസ്–രണ്ടിൽ സ്ഥാനം നൽകാൻ നിർദേശിച്ചിരുന്നു. ഈ ഉത്തരവാണ് ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് റദ്ദാക്കിയത്. എസ്‌ബിഐയുടെ പ്രത്യേക അപ്പീൽ അനുവദിക്കുകയും പ്രിയാൻഷു ആര്യ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ റിട്ട് ഹർജി തള്ളുകയും ചെയ്തു. കോടതി ചെലവ് സംബന്ധിച്ച് പ്രത്യേക ഉത്തരവൊന്നും നൽകിയില്ല.

ഉയർന്ന ഗ്രേഡിലേക്കുള്ള പരിഗണനയും നിയമനാവകാശവും രണ്ടെന്ന് സേവനകാര്യ തർക്കങ്ങളിൽ വ്യക്തത

വിധിയുടെ നേരിട്ടുള്ള ഫലം എസ്‌ബിഐയുടെ 2019 ബാച്ച് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ എംഎംജിഎസ്–രണ്ട് നിയമനത്തിലാണ്. നിശ്ചിത മാർക്ക് നേടിയെന്ന കാരണത്താൽ മാത്രം ഉയർന്ന ഗ്രേഡ് ആവശ്യപ്പെടാനാവില്ലെന്നും യോഗ്യത, പരസ്പര മെറിറ്റ്, നേതൃത്വ ചുമതലയ്ക്കുള്ള അനുയോജ്യത എന്നിവ അടിസ്ഥാനമാക്കി ബാങ്കിന് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്താമെന്നുമാണ് ഹൈക്കോടതിയുടെ വ്യാഖ്യാനം. ഇതോടെ എസ്‌ബിഐയുടെ പത്ത് ശതമാനം പരിധി നിയമപരമായി നിലനിൽക്കും. അലഹാബാദ് ഹൈക്കോടതിയുടെ ഈ വ്യാഖ്യാനം അതിന്റെ അധികാരപരിധിയിലെ സമാന സേവനകാര്യ തർക്കങ്ങളിൽ പ്രസക്തമാകാം; എന്നാൽ വിധി എല്ലാ സ്ഥാപനങ്ങളിലെയും സ്ഥാനക്കയറ്റത്തിന് പൊതുവായ പത്ത് ശതമാനം പരിധി ഏർപ്പെടുത്തുന്നില്ല.