റാഞ്ചി, 2026 ഓഗസ്റ്റ് 27-

ജയിൽ മാനുവൽ പ്രകാരം ഉദ്യോഗസ്ഥന് നിശ്ചയിച്ച ഉത്തരവാദിത്തം ലംഘിച്ചതുകൊണ്ടുമാത്രം അയാൾ ക്രിമിനൽ കുറ്റം ചെയ്തെന്ന് കണ്ടെത്താനാകില്ലെന്ന് ജാർഖണ്ഡ് ഹൈക്കോടതി. ക്രിമിനൽ കുറ്റം തെളിയിക്കാൻ ശിക്ഷാനിയമത്തിൽ പറയുന്ന കുറ്റത്തിന്റെ ഘടകങ്ങൾ തെളിവുകളിലൂടെ സ്ഥാപിക്കണമെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയ ജസ്റ്റിസ് പ്രദീപ് കുമാർ ശ്രീവാസ്തവ, വിചാരണത്തടവുകാരൻ ജയിലിൽനിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ട കേസിൽ വാർഡൻ ബിദ്യ ഭൂഷൺ ശർമയുടെ കുറ്റക്കാരനെന്ന കണ്ടെത്തലും അഞ്ചുവർഷത്തെ കഠിനതടവും റദ്ദാക്കി. 2026 ജൂലൈ 7-ന് വാദം പൂർത്തിയാക്കി മാറ്റിവച്ച അപ്പീലിൽ 2026 ഓഗസ്റ്റ് 14-നാണ് വിധി പ്രസ്താവിച്ചത്. ബിദ്യ ഭൂഷൺ ശർമയ്ക്കുവേണ്ടി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ എ.കെ. കശ്യപും അഭിഭാഷകൻ മനീഷ് കുമാറും ഹാജരായി. ജാർഖണ്ഡ് സർക്കാരിനുവേണ്ടി അഡീഷണൽ പബ്ലിക് പ്രോസിക്യൂട്ടർ റൂബി പാണ്ഡെയാണ് ഹാജരായത്.

തടവുകാരന്റെ രക്ഷപ്പെടലിൽ വാർഡന്റെ പങ്ക് തെളിയിക്കാൻ പ്രോസിക്യൂഷന് കഴിഞ്ഞില്ല

2005 നവംബർ 13-ന് ബിർസ മുണ്ട സെൻട്രൽ ജയിലിൽനിന്ന് ലോഹർദാഗ ഡിവിഷണൽ ജയിലിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്ന വിചാരണത്തടവുകാരൻ ഉദയ് നാഥ് ഒറാവോൺ എന്ന ഉദയ് ജീയാണ് 2006 മേയ് 20-ന് ജയിലിൽനിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടത്. ഉച്ചയ്ക്ക് നടത്തിയ തടവുകാരുടെ എണ്ണമെടുപ്പിൽ ഇയാൾ ജയിലിലുണ്ടായിരുന്നു. വൈകിട്ട് ആറുമണിയോടെയുള്ള എണ്ണമെടുപ്പിലാണ് ഇയാളെ കാണാനില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയത്. അന്ന് ബിദ്യ ഭൂഷൺ ശർമ വാർഡനായി ഡ്യൂട്ടിയിലുണ്ടായിരുന്നു.

തുടർന്ന് പിടിയിലായ ഉദയ് നാഥ് ഒറാവോണിൽനിന്ന് ആറുലക്ഷം രൂപയും തോക്കുകളും കണ്ടെത്തിയിരുന്നു. ഒരു ജയിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെയും സഹായമില്ലാതെ വനിതാ വാർഡ് ഭാഗത്തുകൂടിയാണ് താൻ രക്ഷപ്പെട്ടതെന്ന് ഇയാൾ പൊലീസിന് നൽകിയ കുറ്റസമ്മതമൊഴിയിൽ പറഞ്ഞതായി രേഖകളിലുണ്ടായിരുന്നു. അന്വേഷണത്തിനുശേഷമാണ് ബിദ്യ ഭൂഷൺ ശർമയ്ക്കെതിരെ കുറ്റപത്രം സമർപ്പിച്ചത്.

ജയിൽവാതിലിന്റെ താക്കോൽ കൈവശമുണ്ടായിരുന്നെന്ന മൊഴി മാത്രം കുറ്റം തെളിയിക്കുന്നില്ല

പ്രോസിക്യൂഷൻ സാക്ഷിയായ നാഗേന്ദ്ര കുമാറിന്റെ മൊഴിയായിരുന്നു ബിദ്യ ഭൂഷൺ ശർമയ്ക്കെതിരായ പ്രധാന സാഹചര്യത്തെളിവുകളിലൊന്ന്. മാങ്ങ പറിക്കാൻ പോകുന്നതിനിടെ ജയിലിന്റെ താക്കോൽ 20 മുതൽ 25 മിനിറ്റ് വരെ ശർമയ്ക്ക് കൈമാറിയെന്നായിരുന്നു മൊഴി. എന്നാൽ ഈ താക്കോൽ ശർമയുടെ കൈവശമുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന വസ്തുത മാത്രം തടവുകാരനെ രക്ഷപ്പെടാൻ സഹായിച്ചതുമായി അദ്ദേഹത്തെ ബന്ധിപ്പിക്കാൻ പര്യാപ്തമല്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി വിലയിരുത്തി. മറ്റൊരു വാതിലിന്റെ താക്കോൽ മറ്റൊരു കാവൽക്കാരന്റെ കൈവശവുമുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

തടവുകാരൻ ഏത് വഴിയിലൂടെയാണ് രക്ഷപ്പെട്ടതെന്ന കാര്യത്തിലും വ്യക്തതയുണ്ടായിരുന്നില്ല. പൊലീസ് നായ ആദ്യം വനിതാ വാർഡിലേക്കും പിന്നീട് പ്രധാന കവാടത്തിലേക്കുമാണ് പോയത്. തടവുകാരൻ വനിതാ വാർഡ് വഴിയോ പ്രധാന കവാടം വഴിയോ രക്ഷപ്പെട്ടിരിക്കാമെന്ന് അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥനും സമ്മതിച്ചിരുന്നു.

ഡ്യൂട്ടി രജിസ്റ്റർ പരിശോധിക്കാത്ത അന്വേഷണവും പ്രോസിക്യൂഷൻ വാദത്തെ ദുർബലമാക്കി

പ്രധാന കവാടത്തിൽ ബിഹാരി യാദവിനെയാണ് നിയോഗിച്ചിരുന്നതെന്നും കവാടത്തിന്റെ താക്കോൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൈവശമായിരുന്നുവെന്നും രേഖകളിലുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ സംഭവസമയത്ത് ആരൊക്കെയാണ് ഡ്യൂട്ടിയിലുണ്ടായിരുന്നതെന്ന് ഉറപ്പാക്കാൻ ജയിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ ഡ്യൂട്ടി രജിസ്റ്ററോ ഹാജർ രജിസ്റ്ററോ അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ പിടിച്ചെടുക്കുകയോ പരിശോധിക്കുകയോ ചെയ്തിരുന്നില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി കണ്ടെത്തി.

തടവുകാരനെ രക്ഷപ്പെടാൻ സഹായിക്കാൻ ബിദ്യ ഭൂഷൺ ശർമയും തടവുകാരനും തമ്മിൽ ഗൂഢാലോചന നടത്തിയതായി അന്വേഷണത്തിനിടെ ചോദ്യം ചെയ്ത ഒരു സാക്ഷിയും പറഞ്ഞിട്ടില്ലെന്ന് അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ തന്നെ സമ്മതിച്ചതും കോടതി പരിഗണിച്ചു. സംഭവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രഥമ വിവര റിപ്പോർട്ടിലും ശർമയ്ക്കെതിരെ സംശയം ഉന്നയിച്ചിരുന്നില്ല.

ജയിൽ മാനുവൽ ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ അച്ചടക്ക ഉത്തരവാദിത്തം നിർണയിക്കും; ക്രിമിനൽ കുറ്റം വേറെ തെളിയിക്കണം

ജയിൽ മാനുവലിലെ ചട്ടങ്ങൾ പ്രകാരം ഒരു വാർഡന് പ്രത്യേക ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ടെന്നതിലാണ് വിചാരണക്കോടതി കാര്യമായി ആശ്രയിച്ചതെന്ന് ഹൈക്കോടതി കണ്ടെത്തി. എന്നാൽ ജയിൽ മാനുവൽ പ്രകാരമുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം വീഴ്ച വരുത്തിയ ഉദ്യോഗസ്ഥനെതിരെ അച്ചടക്കനടപടി സ്വീകരിക്കാനോ കൃത്യനിർവഹണത്തിലെ വീഴ്ച നിർണയിക്കാനോ പ്രസക്തമാണ്. അതിനെ ക്രിമിനൽ കുറ്റം തെളിയിക്കുന്നതിനുള്ള പകരം തെളിവായി ഉപയോഗിക്കാനാകില്ലെന്നാണ് ഹൈക്കോടതിയുടെ നിർണായക നിയമവ്യാഖ്യാനം.

ക്രിമിനൽ കുറ്റം തെളിയിക്കണമെങ്കിൽ ഇന്ത്യൻ ശിക്ഷാനിയമത്തിലെ ബന്ധപ്പെട്ട വകുപ്പിൽ നിർവചിച്ചിരിക്കുന്ന കുറ്റത്തിന്റെ ഓരോ ഘടകവും പ്രോസിക്യൂഷൻ തെളിയിക്കണം. ജയിൽ മാനുവൽ പ്രകാരം ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥന് ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ടെന്ന കാര്യം മാത്രം ഉപയോഗിച്ച് ആ തെളിവിന്റെ അഭാവം നികത്താനാകില്ലെന്നാണ് വിധിയുടെ കാതൽ.

അഞ്ചുവർഷത്തെ കഠിനതടവും പതിനായിരം രൂപ പിഴയും ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കി

ലോഹർദാഗ സെഷൻസ് കോടതി ബിദ്യ ഭൂഷൺ ശർമയെ ഇന്ത്യൻ ശിക്ഷാനിയമത്തിലെ 222-ാം വകുപ്പിനൊപ്പം 120 ബി വകുപ്പും ചേർത്താണ് കുറ്റക്കാരനാക്കിയത്. 222-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരം അഞ്ചുവർഷത്തെ കഠിനതടവും പതിനായിരം രൂപ പിഴയും വിധിച്ചിരുന്നു. 120 ബി വകുപ്പ് പ്രകാരം പ്രത്യേകം ശിക്ഷ നൽകിയിരുന്നില്ല. സഹപ്രതി ഗണേഷ് മിശ്രയെ വിചാരണക്കോടതി എല്ലാ കുറ്റങ്ങളിൽനിന്നും വെറുതെവിട്ടിരുന്നു.

മൊത്തം തെളിവുകൾ ശരിയായ കാഴ്ചപ്പാടിൽ വിലയിരുത്തുന്നതിന് പകരം ജയിൽ മാനുവലിലെ വ്യവസ്ഥകളിലാണ് വിചാരണക്കോടതി പ്രധാനമായും ആശ്രയിച്ചതെന്ന് ഹൈക്കോടതി കണ്ടെത്തി. തെളിവുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമില്ലാത്ത കാര്യങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചാണ് കുറ്റക്കാരനെന്ന കണ്ടെത്തലിലെത്തിയതെന്നും രേഖകളിലെ നിർണായക വസ്തുതകൾ പരിഗണിച്ചില്ലെന്നും വിലയിരുത്തിയ ഹൈക്കോടതി അപ്പീൽ അനുവദിച്ച് ബിദ്യ ഭൂഷൺ ശർമയുടെ കുറ്റക്കാരനെന്ന കണ്ടെത്തലും ശിക്ഷയും പൂർണമായി റദ്ദാക്കി.

ജയിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരായ ക്രിമിനൽ കേസുകളിൽ ചട്ടലംഘനവും കുറ്റത്തിന്റെ തെളിവും വേർതിരിക്കണം

വിധിയുടെ നേരിട്ടുള്ള നിയമഫലം ജാർഖണ്ഡിലെ ജയിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരായ സമാന കേസുകളിൽ ജയിൽ മാനുവൽ ലംഘനം മാത്രം ക്രിമിനൽ കുറ്റം തെളിയിക്കാൻ മതിയാകില്ലെന്ന ഹൈക്കോടതിയുടെ വ്യാഖ്യാനമാണ്. ചട്ടലംഘനം അച്ചടക്കനടപടിക്ക് വഴിയൊരുക്കാമെങ്കിലും ക്രിമിനൽ ശിക്ഷയ്ക്ക് ബന്ധപ്പെട്ട ശിക്ഷാനിയമത്തിലെ കുറ്റഘടകങ്ങൾ സ്വതന്ത്രമായ തെളിവുകളിലൂടെ സ്ഥാപിക്കണം. അതുവഴി ഭരണപരമായ ഉത്തരവാദിത്തവും ക്രിമിനൽ ബാധ്യതയും തെളിവ് വിലയിരുത്തുമ്പോൾ വേർതിരിക്കണമെന്ന മാനദണ്ഡമാണ് വിധി വ്യക്തമാക്കുന്നത്.