ഷിംല, ഓഗസ്റ്റ് 20:
സർക്കാർ ജോലിക്ക് അപേക്ഷിച്ച അവിവാഹിതയായ സ്ത്രീ റിക്രൂട്ട്മെന്റ് പൂർത്തിയാകുന്നതുവരെ വിവാഹം കഴിക്കാതെ കാത്തിരിക്കണമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കാനാകില്ലെന്ന് ഹിമാചൽ പ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി. വനമിത്ര നിയമനത്തിൽ നിന്ന് നീതു കുമാരിയെ ഒഴിവാക്കിയ നടപടി റദ്ദാക്കി, ഉടൻ നിയമനം നൽകണമെന്ന് ജസ്റ്റിസ് അജയ് മോഹൻ ഗോയൽ 2026 ഓഗസ്റ്റ് 3-ന് ഉത്തരവിട്ടു. നീതു കുമാരിയാണ് ഹർജിക്കാരി. ഹിമാചൽ പ്രദേശ് സർക്കാരും മറ്റുള്ളവരുമാണ് എതിർകക്ഷികൾ. ഹർജിക്കാരിക്കായി അഭിഭാഷകൻ ജയ്ദേവ് ഠാക്കൂർ ഹാജരായി. സംസ്ഥാനത്തിനായി ഡെപ്യൂട്ടി അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ ആർ. പി. സിങ്ങും ആറാം എതിർകക്ഷിക്കായി അഭിഭാഷകൻ എച്ച്. എസ്. രംഗ്രയും ഹാജരായി. ആറാം എതിർകക്ഷിയുടെ പേര് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച വിധിയിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.
അപേക്ഷിക്കുമ്പോഴുണ്ടായിരുന്ന യോഗ്യതയാണ് കണക്കാക്കേണ്ടതെന്ന് കോടതി
മണ്ഡി ഫോറസ്റ്റ് ഡിവിഷനിലെ ഡ്രാങ് ഫോറസ്റ്റ് റേഞ്ചിന് കീഴിലുള്ള ഡ്രാങ് ബീറ്റിൽ വനമിത്രയെ നിയമിക്കാൻ 2023 നവംബർ 28-നാണ് അപേക്ഷ ക്ഷണിച്ചത്. അപേക്ഷ നൽകാനുള്ള അവസാന തീയതി 2023 ഡിസംബർ 30 ആയിരുന്നു. നീതു കുമാരി 2023 ഡിസംബർ 14-ന് അപേക്ഷ നൽകി. പട്ടികജാതി കുടുംബത്തിലെയും ബി.പി.എൽ കുടുംബത്തിലെയും അംഗമാണെന്ന് അപേക്ഷയിൽ വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. ശാരീരികക്ഷമതാ പരീക്ഷ വിജയിച്ച നീതു ഡ്രാങ് ബീറ്റിലെ ഉദ്യോഗാർഥികളുടെ പട്ടികയിൽ ഒന്നാം റാങ്കിലുമെത്തി.
അപേക്ഷ സമർപ്പിക്കുന്ന സമയത്ത് ഉദ്യോഗാർഥിക്ക് ആവശ്യമായ യോഗ്യതയുണ്ടായിരുന്നോ എന്നതാണ് നിർണായകമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. നിയമനത്തിന് മുമ്പുള്ള രേഖാപരിശോധനയുടെ ലക്ഷ്യം അപേക്ഷയ്ക്കൊപ്പം നൽകിയ രേഖകൾ അന്ന് ശരിയായിരുന്നോയെന്ന് പരിശോധിക്കുകയാണ്. പിന്നീട് ജീവിതസാഹചര്യത്തിലുണ്ടായ മാറ്റം ഉപയോഗിച്ച് അപേക്ഷാ തീയതിയിലെ അർഹത ഇല്ലാതാക്കാൻ കഴിയില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.
ശാരീരികക്ഷമതാ പരീക്ഷയ്ക്ക് ശേഷം വിവാഹം; ബി.പി.എൽ മാർക്ക് നിഷേധിച്ച് നിയമനം തടഞ്ഞു
2024 ഫെബ്രുവരി 8-നായിരുന്നു ശാരീരികക്ഷമതാ പരീക്ഷ. അത് വിജയിച്ചതിന് പിന്നാലെ 2024 മാർച്ചിൽ നീതു വിവാഹിതയായി. രേഖകളുടെ പരിശോധനയും അഭിമുഖവും നടന്നത് 2024 നവംബർ 20-നാണ്. വിവാഹശേഷം ഭർത്താവിന്റെ കുടുംബം ബി.പി.എൽ വിഭാഗത്തിൽപ്പെടുന്നില്ലെന്നും നീതുവിന്റെ പേര് പാലി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ ബി.പി.എൽ പട്ടികയിൽ നിന്ന് നീക്കിയെന്നും താമസസ്ഥലം മാറിയെന്നും ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയാണ് ബി.പി.എൽ വിഭാഗത്തിലെ മാർക്ക് വകുപ്പ് നിഷേധിച്ചത്.
തുടർന്ന് മറ്റൊരു ഉദ്യോഗാർഥിയെ ഡ്രാങ് ബീറ്റിലെ വനമിത്രയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. 2025 മാർച്ച് 15-ന് അവർക്ക് നിയമന ഉത്തരവും നൽകി. ഒന്നാം റാങ്കിലായിട്ടും നിയമനം ലഭിക്കാത്തതിനെ ചോദ്യം ചെയ്ത നീതുവിന് 2025 ഏപ്രിൽ 16-ലെ കത്തിലൂടെയാണ് വിവാഹത്തെ തുടർന്നുള്ള ബി.പി.എൽ പദവിയും താമസസ്ഥലവും ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ഒഴിവാക്കിയതായി വകുപ്പ് അറിയിച്ചത്. ഈ നടപടിയാണ് ഹൈക്കോടതിയിൽ ചോദ്യം ചെയ്തത്.
വകുപ്പിന്റെ ഒരു വർഷത്തെ കാലതാമസത്തിന്റെ ഭാരം ഉദ്യോഗാർഥിയുടെ വിവാഹത്തിനുമേൽ ചുമത്തരുത്
ലളിതമായ വനമിത്ര നിയമന നടപടികൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ വകുപ്പ് ഒരു വർഷത്തിലേറെ എടുത്തതും കോടതി പ്രത്യേകം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. അപേക്ഷ സ്വീകരിച്ച ശേഷം രേഖകൾ പരിശോധിക്കാൻ മാത്രം ഏകദേശം ഒരു വർഷമെടുത്ത സാഹചര്യത്തിൽ നിയമനഫലം വരുന്നതുവരെ ഒരു സ്ത്രീ വിവാഹം കഴിക്കാതെ കാത്തിരിക്കണമെന്ന് വകുപ്പിന് ആവശ്യപ്പെടാനാകില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.
അവിവാഹിതയായ സ്ത്രീ സർക്കാർ ജോലിക്ക് അപേക്ഷിച്ചാൽ റിക്രൂട്ട്മെന്റ് നടപടികൾ അവസാനിക്കുന്നതുവരെ വിവാഹസ്ഥിതി മാറ്റരുതെന്ന് പറയുന്ന നിയമം രാജ്യത്ത് സാധാരണ നിലയിൽ ഇല്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. അപേക്ഷിച്ചതിന് ശേഷമുള്ള വിവാഹം മാത്രം നിയമനത്തിനുള്ള അയോഗ്യതയാക്കാൻ കഴിയില്ല. അപേക്ഷ നൽകിയ സമയത്തെ കുടുംബ-യോഗ്യതാ സ്ഥിതിയാണ് വിലയിരുത്തേണ്ടതെന്നും കോടതി പറഞ്ഞു.
സമാന കേസിലെ ഏപ്രിൽ വിധിയും ആവർത്തിച്ചു; കട്ട് ഓഫ് തീയതിയിലെ അർഹതയ്ക്ക് പ്രാധാന്യം
2026 ഏപ്രിൽ 29-ന് കിരൺ ദേവിയും ഹിമാചൽ പ്രദേശ് സ്റ്റാഫ് സെലക്ഷൻ കമ്മിഷനും തമ്മിലുള്ള കേസിൽ ഇതേ ഹൈക്കോടതി സ്വീകരിച്ച നിലപാടും ജസ്റ്റിസ് അജയ് മോഹൻ ഗോയൽ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ജോലി അപേക്ഷ നൽകിയ ശേഷം വിവാഹം നടന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം അപേക്ഷാ സമയത്തെ കുടുംബസ്ഥിതി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ആനുകൂല്യം നഷ്ടപ്പെടുത്താനാകില്ലെന്നായിരുന്നു ആ വിധി.
റിക്രൂട്ട്മെന്റിൽ വിജ്ഞാപനത്തിൽ പറയുന്ന അവസാന തീയതിക്കകം ഉദ്യോഗാർഥി ആവശ്യമായ യോഗ്യതാ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിച്ചിരിക്കണമെന്ന സുപ്രീംകോടതിയുടെ മുൻ നിയമനിലപാടും ഹൈക്കോടതി പരാമർശിച്ചു. അതിനാൽ രേഖകൾ പരിശോധിക്കുന്ന ദിവസത്തെ വിവാഹസ്ഥിതിയല്ല, അപേക്ഷ നൽകിയപ്പോഴുള്ള യോഗ്യതയാണ് നീതുവിന്റെ കാര്യത്തിൽ പരിഗണിക്കേണ്ടതെന്ന് കോടതി തീരുമാനിച്ചു.
നീതു കുമാരിക്ക് ഉടൻ വനമിത്ര നിയമനം; 2025 മാർച്ച് മുതൽ ശമ്പളവും സീനിയോറിറ്റിയും
നീതു കുമാരിയെ വനമിത്രയായി നിയമിക്കാതിരുന്ന 2025 ഏപ്രിൽ 16-ലെ നടപടി നിയമവിരുദ്ധമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച് ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കി. ഡ്രാങ് ബീറ്റിലെ ഏറ്റവും മെറിറ്റുള്ള ഉദ്യോഗാർഥി നീതുവായതിനാൽ ഉടൻ വനമിത്രയായി നിയമിക്കണമെന്നാണ് ഉത്തരവ്. മറ്റ് ഉദ്യോഗാർഥികൾക്ക് നിയമനം നൽകിയ 2025 മാർച്ച് 15 മുതൽ നീതുവിന്റെ നിയമനം പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നതായി കണക്കാക്കണം. ആ തീയതി മുതലുള്ള യഥാർഥ സാമ്പത്തിക ആനുകൂല്യങ്ങളും സീനിയോറിറ്റിയുൾപ്പെടെയുള്ള അനുബന്ധ ആനുകൂല്യങ്ങളും നൽകണം.
നീതുവിന് പകരം നിയമിക്കപ്പെട്ട ആറാം എതിർകക്ഷിയുടെ നിയമനം കോടതി റദ്ദാക്കിയില്ല. സംഭവത്തിൽ അവരുടെ ഭാഗത്ത് തെറ്റില്ലെന്ന് വിലയിരുത്തിയ കോടതി, അവരെ അതേ ബീറ്റിൽ തുടരിക്കുകയോ സമീപത്തെ മറ്റൊരു ബീറ്റിലേക്ക് മാറ്റി നിയമിക്കുകയോ ചെയ്യാൻ വനംവകുപ്പിന് നിർദേശം നൽകി. ഇതോടെ ഒരു ഉദ്യോഗാർഥിയുടെ വിവാഹം കാരണം അപേക്ഷാ തീയതിയിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന അർഹത പിന്നീട് ഇല്ലാതാക്കാനാകില്ലെന്ന വ്യാഖ്യാനം ഹിമാചൽ പ്രദേശിലെ സമാന നിയമന നടപടികളിൽ ഹൈക്കോടതിയുടെ മുൻ വിധിയോടൊപ്പം കൂടുതൽ വ്യക്തമായി.