ന്യൂഡൽഹി, ഓഗസ്റ്റ് 19-

അയോധ്യ രാമക്ഷേത്രത്തിൽനിന്നുള്ള പ്രസാദമാണെന്ന തെറ്റിദ്ധാരണ സൃഷ്ടിച്ച് സാധാരണ മധുരപലഹാരങ്ങൾ വിൽക്കാൻ അവസരമൊരുക്കിയതിന് ആമസോൺ സെല്ലർ സർവീസസ് പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡിന് കേന്ദ്ര ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ അതോറിറ്റി ഒരു ലക്ഷം രൂപ പിഴ ചുമത്തി. ‘ശ്രീ രാം മന്ദിർ അയോധ്യ പ്രസാദ്’ എന്ന പേരിലുള്ള ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ വിൽപ്പനയിലാണ് നടപടി. ആമസോണിനുവേണ്ടി അഭിഭാഷകരായ വിവേക് അയ്യഗാരി, മൈഥിലി, സായ്കൃഷ്ണ രാജഗോപാൽ, മാനസ് രഘുവൻഷി എന്നിവർ ഹാജരായി. ഉത്തരവ് ലഭിച്ച് 15 ദിവസത്തിനകം പിഴ അടയ്ക്കാനും ഇത്തരം തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുന്ന ലിസ്റ്റിങ്ങുകൾ തടയാനുള്ള സംവിധാനം ശക്തമാക്കാനും അതോറിറ്റി നിർദേശിച്ചു.

സാധാരണ മധുരപലഹാരം ‘രാമക്ഷേത്ര പ്രസാദം’ എന്ന പേരിൽ

ആമസോണിൽ വിൽപ്പനയ്ക്കുണ്ടായിരുന്ന സാധാരണ മധുരപലഹാരങ്ങളാണ് ‘ശ്രീ രാം മന്ദിർ അയോധ്യ പ്രസാദ്’ എന്ന പേരിൽ അവതരിപ്പിച്ചതെന്ന് അതോറിറ്റി കണ്ടെത്തി. അയോധ്യ രാമക്ഷേത്രത്തിലെ ദേവന് സമർപ്പിച്ച് അനുഗ്രഹിക്കപ്പെട്ട ഭക്ഷണമെന്നാണ് ‘പ്രസാദം’ എന്ന പ്രയോഗത്തിലൂടെ വിശ്വാസികൾ മനസ്സിലാക്കുന്നതെന്ന് അതോറിറ്റി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. എന്നാൽ ഈ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് ശ്രീരാമ ജന്മഭൂമി തീർഥ ക്ഷേത്ര ട്രസ്റ്റിന്റെ അനുമതിയോ അംഗീകാരമോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.

പരാതി നൽകിയത് വ്യാപാരി സംഘടന; നടപടി തുടങ്ങിയത് 2024ൽ

കോൺഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഓൾ ഇന്ത്യ ട്രേഡേഴ്സ് നൽകിയ പരാതിയിലാണ് കേന്ദ്ര ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ അതോറിറ്റി നടപടി ആരംഭിച്ചത്. രാമക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധമുള്ള യഥാർഥ പ്രസാദമാണെന്ന പ്രതീതി സൃഷ്ടിച്ച് ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ വിൽക്കുന്നത് ഉപഭോക്താക്കളെ തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുന്ന വ്യാപാരരീതിയാണെന്നായിരുന്നു പരാതി. 2024 ജനുവരി 19ന് അതോറിറ്റി ആമസോണിന് നോട്ടീസ് നൽകിയിരുന്നു.

മതവിശ്വാസം ഉപയോഗിച്ച് സാധാരണ ഉൽപ്പന്നം വിൽക്കുന്നത് തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കൽ

രാമക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധമില്ലാത്ത സാധാരണ മധുരപലഹാരങ്ങൾക്ക് ‘ശ്രീ രാം മന്ദിർ അയോധ്യ പ്രസാദ്’ എന്ന പേര് ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ യഥാർഥ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ച് ഉപഭോക്താവിനെ തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുമെന്ന് അതോറിറ്റി വ്യക്തമാക്കി. കൃത്യമായ വിവരം ലഭിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ വാങ്ങാൻ തീരുമാനിക്കാത്ത ഉൽപ്പന്നം തെറ്റായ അവകാശവാദത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഉപഭോക്താവ് വാങ്ങാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്നും 2024ലെ പ്രാഥമിക നടപടിയിൽ അതോറിറ്റി വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു.

വിൽപ്പനക്കാരൻ മാത്രമല്ല; ആമസോണിനും ഉത്തരവാദിത്തമെന്ന് അതോറിറ്റി

ഉൽപ്പന്നം മൂന്നാംകക്ഷി വിൽപ്പനക്കാരൻ ലിസ്റ്റ് ചെയ്തതാണെന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം ആമസോണിന് ഉത്തരവാദിത്തത്തിൽനിന്ന് പൂർണമായി ഒഴിഞ്ഞുനിൽക്കാനാവില്ലെന്നാണ് നടപടിയുടെ പ്രധാന ഭാഗം. ഇ-കൊമേഴ്സ് ചട്ടങ്ങൾ പാലിച്ച് പ്ലാറ്റ്ഫോമിൽ തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുന്ന പരസ്യങ്ങളും വിൽപ്പനരീതികളും തടയാനുള്ള ബാധ്യത ആമസോണിനുണ്ടെന്ന് അതോറിറ്റി കണ്ടെത്തി. ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ നിയമവും 2020ലെ ഇ-കൊമേഴ്സ് ചട്ടങ്ങളും ലംഘിച്ചതിനാണ് പിഴ.

സംശയകരമായ വാക്കുകൾ കണ്ടെത്തി ലിസ്റ്റിങ് നീക്കണം

മതസ്ഥാപനങ്ങളുടെയും ആരാധനാലയങ്ങളുടെയും പേരുകൾ ദുരുപയോഗം ചെയ്യുന്ന ഉൽപ്പന്ന ലിസ്റ്റിങ്ങുകൾ കണ്ടെത്താൻ ആമസോൺ മുന്നോട്ടുവച്ച പരിശോധനാ സംവിധാനം ശക്തമാക്കണമെന്നും അതോറിറ്റി നിർദേശിച്ചു. സംശയകരമായ വാക്കുകൾ കണ്ടെത്തി ഇത്തരം ലിസ്റ്റിങ്ങുകൾ നീക്കം ചെയ്യുന്ന സംവിധാനം കൂടുതൽ മതസ്ഥാപനങ്ങളിലേക്കും ആരാധനാലയങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിപ്പിക്കണം. മൂന്ന് മുതൽ നാല് മാസത്തിനുശേഷം സംവിധാനം എത്രത്തോളം ഫലപ്രദമാണെന്ന് വീണ്ടും പരിശോധിക്കാമെന്നും അതോറിറ്റി വ്യക്തമാക്കി.

ഒരു ലക്ഷം രൂപ പിഴ; 15 ദിവസത്തിനകം അടയ്ക്കണം

തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുന്ന പരസ്യങ്ങൾ പ്ലാറ്റ്ഫോമിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ അനുവദിച്ചതിനാണ് ആമസോൺ സെല്ലർ സർവീസസിന് ഒരു ലക്ഷം രൂപ പിഴ ചുമത്തിയത്. ഉത്തരവ് ലഭിച്ച തീയതി മുതൽ 15 ദിവസത്തിനകം തുക കേന്ദ്ര ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ അതോറിറ്റിയിൽ അടയ്ക്കണം. അതോടൊപ്പം സമാന ലിസ്റ്റിങ്ങുകൾ ആവർത്തിക്കാതിരിക്കാനുള്ള പരിശോധനയും നീക്കംചെയ്യൽ സംവിധാനവും ശക്തമാക്കണം.

ഓൺലൈൻ വിൽപ്പനയിൽ തെറ്റായ അവകാശവാദം തടയാൻ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾക്കും ബാധ്യത

ഈ നടപടി കോടതി വിധിയല്ല; കേന്ദ്ര ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ അതോറിറ്റിയുടെ ഉത്തരവാണ്. അതിനാൽ കോടതി വിധിയുടെ പ്രിസിഡന്റ് മൂല്യം ഇതിനില്ല. എന്നാൽ ഓൺലൈൻ വിപണിയിൽ മൂന്നാംകക്ഷി വിൽപ്പനക്കാർ നടത്തുന്ന തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുന്ന പരസ്യങ്ങൾ തടയുന്നതിൽ ഇ-കൊമേഴ്സ് പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾക്കുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം അതോറിറ്റി വീണ്ടും വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുകയാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് മതവിശ്വാസവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ യഥാർഥ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ച് തെറ്റായ ധാരണ സൃഷ്ടിക്കുന്ന വിൽപ്പനരീതികൾക്കെതിരെ കൂടുതൽ കർശന പരിശോധനയ്ക്ക് ഈ ഉത്തരവ് വഴിയൊരുക്കുന്നു.