രാജസ്ഥാൻ, 2026 ഓഗസ്റ്റ് 19 –

വിജ്ഞാപനത്തിലൂടെ തെരുവുകച്ചവട മേഖലകൾ നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അതിന് പുറത്തുള്ള സ്ഥലത്ത് കിയോസ്‌ക് സ്ഥാപിക്കാനോ താൽക്കാലിക കയ്യേറ്റം നടത്താനോ ഭരണഘടനാപരമായ ഉപജീവനാവകാശം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി അനുമതി ആവശ്യപ്പെടാനാകില്ലെന്ന് രാജസ്ഥാൻ ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ജസ്റ്റിസ് ആനന്ദ് ശർമയുടെ ബെഞ്ചാണ് അമാൻ ഖാൻ നൽകിയ ഹർജി തള്ളിയത്. രാജസ്ഥാൻ സംസ്ഥാനവും മറ്റുള്ളവരുമായിരുന്നു എതിർകക്ഷികൾ. സിവിൽ ലൈൻസ് റോഡിലെ വാഹന അറ്റകുറ്റപ്പണി കിയോസ്‌ക് നീക്കം ചെയ്യുന്നത് തടയണമെന്നായിരുന്നു ഹർജിക്കാരന്റെ ആവശ്യം.

വെൻഡിങ് മേഖലയായി പ്രഖ്യാപിക്കാത്ത സ്ഥലം സ്വാഭാവികമായി നിരോധിത മേഖലയാകും

നിയമാനുസൃതമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച വിജ്ഞാപനത്തിലൂടെ ഒരു പ്രദേശത്തെ വെൻഡിങ് മേഖലയായി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവികമായി നോൺ വെൻഡിങ് മേഖലയായി കണക്കാക്കണമെന്ന് കോടതി പറഞ്ഞു. അതിനാൽ സംസ്ഥാന സർക്കാർ വെൻഡിങ് മേഖലകൾ ഔദ്യോഗികമായി നിശ്ചയിച്ച സാഹചര്യത്തിൽ അതിന് പുറത്തുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ കിയോസ്‌കുകളോ താൽക്കാലിക കയ്യേറ്റങ്ങളോ അനുവദിക്കാനാകില്ലെന്നാണ് കോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്.

വാഹന അറ്റകുറ്റപ്പണി കിയോസ്‌കിന് അനുമതി തേടിയ അപേക്ഷ തീർപ്പാകാതെ തുടരുന്നു

അമാൻ ഖാൻ വാഹന മെക്കാനിക്കാണ്. സിവിൽ ലൈൻസ് റോഡിൽ അദ്ദേഹത്തിന് വാഹന അറ്റകുറ്റപ്പണിക്കുള്ള കിയോസ്‌ക് ഉണ്ടായിരുന്നു. തെരുവുകച്ചവടവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രാജസ്ഥാൻ നിയമത്തിലെ വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം ജോലി നടത്താൻ ലൈസൻസ് ആവശ്യപ്പെട്ട് അദ്ദേഹം അപേക്ഷ നൽകിയിരുന്നെങ്കിലും അത് തീർപ്പാക്കിയിരുന്നില്ല. ഇതിനിടെ കിയോസ്‌ക് നീക്കുമെന്ന് അധികൃതർ ഭീഷണിപ്പെടുത്തിയെന്നാണ് ഹർജിക്കാരന്റെ ആരോപണം.

നിയമപ്രകാരം ആവശ്യമായ ടൗൺ വെൻഡിങ് കമ്മിറ്റി ശരിയായ രീതിയിൽ രൂപീകരിച്ചിട്ടില്ലെന്നും ഹർജിക്കാരൻ വാദിച്ചു. നിയമം ഫലപ്രദമായി നടപ്പാക്കണമെന്നും തന്റെ താൽക്കാലിക സ്ഥാപനത്തെ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിൽനിന്ന് അധികൃതരെ വിലക്കണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ടാണ് അദ്ദേഹം ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചത്. തന്റെ ഏക ഉപജീവനമാർഗം ഇല്ലാതാക്കാനാകില്ലെന്ന വാദവും അമാൻ ഖാൻ ഉന്നയിച്ചു.

ഉപജീവനാവകാശം നിയന്ത്രണങ്ങളില്ലാത്ത അവകാശമല്ലെന്ന് കോടതി

ഭരണഘടനയുടെ പത്തൊൻപതാം അനുച്ഛേദത്തിലെ ഒന്നാം ഉപവകുപ്പ് ജി പ്രകാരമുള്ള ഉപജീവനാവകാശം ഏകപക്ഷീയമായി നിഷേധിക്കാനാകില്ലെന്ന് കോടതി അംഗീകരിച്ചു. എന്നാൽ ആ അവകാശം യാതൊരു നിയന്ത്രണവുമില്ലാത്ത സമ്പൂർണ അവകാശമല്ലെന്നും ജസ്റ്റിസ് ആനന്ദ് ശർമ വ്യക്തമാക്കി. വിജ്ഞാപനം ചെയ്ത വെൻഡിങ് മേഖലകളുടെ നിയമപരമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ അവ മറികടന്ന് ഏതു സ്ഥലത്തും തെരുവുകച്ചവടം നടത്താനുള്ള അവകാശമായി ഉപജീവനാവകാശത്തെ കാണാനാകില്ലെന്നാണ് വിധിയുടെ കാതൽ.

സിവിൽ ലൈൻസ് റോഡിലെ എല്ലാ സ്ഥാപനങ്ങളും നീക്കാൻ നേരത്തേ കോടതി നിർദേശം

സിവിൽ ലൈൻസ് റോഡിൽ നിലനിൽക്കുന്ന ഓരോ സ്ഥാപനവും നീക്കം ചെയ്യാൻ രാജസ്ഥാൻ ഹൈക്കോടതിയുടെ മറ്റൊരു ബെഞ്ച് നേരത്തെ നിർദേശം നൽകിയിരുന്നതായി സംസ്ഥാന സർക്കാർ സത്യവാങ്മൂലത്തിൽ വ്യക്തമാക്കി. ആ കോടതി നിർദേശം പാലിച്ചാണ് അധികൃതർ നടപടിയെടുക്കുന്നതെന്നും സർക്കാർ അറിയിച്ചു. ഈ സാഹചര്യവും പരിഗണിച്ചാണ് കിയോസ്‌ക് നീക്കം ചെയ്യുന്നത് തടയണമെന്ന അമാൻ ഖാന്റെ ആവശ്യം കോടതി അംഗീകരിക്കാതിരുന്നത്.

ഹർജി തള്ളി; മൂന്ന് മാസത്തിനകം ടൗൺ വെൻഡിങ് കമ്മിറ്റി രൂപീകരിക്കാൻ നിർദേശം

അമാൻ ഖാന്റെ ഹർജി ഹൈക്കോടതി തള്ളി. അതോടെ സിവിൽ ലൈൻസ് റോഡിലെ കിയോസ്‌ക് നീക്കം ചെയ്യുന്നതിൽനിന്ന് സംസ്ഥാനത്തെ വിലക്കണമെന്ന ആവശ്യം അനുവദിച്ചില്ല. അതേസമയം, ടൗൺ വെൻഡിങ് കമ്മിറ്റി കഴിയുന്നതും മൂന്ന് മാസത്തിനകം രൂപീകരിക്കണമെന്ന് സംസ്ഥാന സർക്കാരിന് കോടതി നിർദേശം നൽകി. അതിനാൽ തെരുവുകച്ചവട നിയന്ത്രണം നടപ്പാക്കുന്നതിനൊപ്പം നിയമം ആവശ്യപ്പെടുന്ന സ്ഥാപന സംവിധാനവും സർക്കാർ സജ്ജമാക്കേണ്ടിവരും.

രാജസ്ഥാനിലെ തെരുവുകച്ചവട നിയന്ത്രണത്തിൽ വിജ്ഞാപിത മേഖലകൾക്ക് നിർണായക പ്രാധാന്യം

ഈ വിധിയോടെ സംസ്ഥാനതലത്തിൽ തെരുവുകച്ചവടവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കങ്ങളിൽ ഔദ്യോഗികമായി വിജ്ഞാപനം ചെയ്ത വെൻഡിങ് മേഖലകൾക്ക് കൂടുതൽ വ്യക്തമായ നിയമപ്രാധാന്യം ലഭിക്കുന്നു. വിധിയിൽനിന്ന് നേരിട്ട് വ്യക്തമാകുന്നത്, ഉപജീവനാവകാശം തെരുവുകച്ചവടത്തിന് സംരക്ഷണം നൽകുന്നുണ്ടെങ്കിലും അത് നിയമപരമായി നിശ്ചയിച്ച സ്ഥലപരിധികളെ മറികടക്കാനുള്ള അവകാശമല്ല എന്നതാണ്. അതേസമയം നിയമപ്രകാരം ടൗൺ വെൻഡിങ് കമ്മിറ്റി രൂപീകരിക്കാനുള്ള ഭരണകൂടത്തിന്റെ ബാധ്യതയും കോടതി പ്രത്യേകം നിലനിർത്തി.