യോഗ-പ്രകൃതിചികിത്സ പ്രചാരണത്തിന് കേന്ദ്രത്തിന്റെ വിപുല പദ്ധതി; രാജ്യവ്യാപക ബോധവത്കരണത്തിന് കോടികൾ ചെലവഴിച്ചു

ന്യൂഡൽഹി/ 2026 / ഓഗസ്റ്റ് 12

പൊതുജനാരോഗ്യ രംഗത്ത് യോഗയും പ്രകൃതിചികിത്സയും കൂടുതൽ പ്രചരിപ്പിക്കാൻ കേന്ദ്ര ആയുഷ് മന്ത്രാലയം വിവിധ ദേശീയ-സംസ്ഥാനതല പരിപാടികൾ നടപ്പാക്കുന്നു. വിവര-വിദ്യാഭ്യാസ-ആശയവിനിമയ പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായാണ് ആരോഗ്യ മേളകൾ, യോഗോത്സവങ്ങൾ, അന്താരാഷ്ട്ര യോഗദിനം, പ്രകൃതിചികിത്സാ ദിനം തുടങ്ങിയവ സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ ചെലവുവിവരങ്ങൾ കേന്ദ്രസർക്കാർ 2026 ഓഗസ്റ്റ് 11ന് രാജ്യസഭയിൽ അറിയിച്ചു.

ഇക്കാര്യങ്ങൾ കേന്ദ്ര ആയുഷ് സഹമന്ത്രി സ്വതന്ത്ര ചുമതലയുള്ള പ്രതാപ്റാവു ജാധവ് രാജ്യസഭയിലെ എഴുത്തുപരമായ മറുപടിയിലാണ് വ്യക്തമാക്കിയത്. നേരിട്ട് പരിപാടികളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നവരെ മാത്രമല്ല, സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിലൂടെയുള്ള ഡിജിറ്റൽ പ്രചാരണത്തിലൂടെയും ജനങ്ങളെ പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമാക്കുന്നുണ്ട്. ഇതുവഴി യോഗയുടെയും പ്രകൃതിചികിത്സയുടെയും സന്ദേശം കൂടുതൽ ആളുകളിലേക്ക് എത്തിക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യം.

യോഗയും പ്രകൃതിചികിത്സയും ആരോഗ്യകരമായ ജീവിതശൈലിയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചാണ് മന്ത്രാലയത്തിന്റെ പ്രചാരണം. എല്ലാ വർഷവും ജൂൺ 21ന് അന്താരാഷ്ട്ര യോഗദിനവും നവംബർ 18ന് പ്രകൃതിചികിത്സാ ദിനവും ആചരിക്കുന്നു. രാജ്യതലത്തിലും സംസ്ഥാനതലത്തിലും ആരോഗ്യ മേളകളും നടത്തുന്നു. ഈ പരിപാടികൾ വരും വർഷങ്ങളിലും പൊതുജന ബോധവത്കരണത്തിന്റെ പ്രധാന ഭാഗമാകുമെന്നാണ് കേന്ദ്രത്തിന്റെ നടപടികൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത്.

യോഗദിന ചെലവ് കുത്തനെ ഉയർന്നു

അന്താരാഷ്ട്ര യോഗദിന പരിപാടികൾക്കായി 2023-24ൽ 24.16 കോടി രൂപയാണ് ചെലവഴിച്ചത്. 2024-25ൽ ഇത് 16.45 കോടി രൂപയായി കുറഞ്ഞു. എന്നാൽ 2025-26ൽ ചെലവ് 57.38 കോടി രൂപയായി ഉയർന്നു. മൂന്ന് സാമ്പത്തിക വർഷങ്ങളിലെയും കണക്കുകളിൽ ഏറ്റവും വലിയ ചെലവ് 2025-26ലാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയത്.

ആരോഗ്യ മേളകൾക്കും പ്രത്യേക വിഹിതം

ദേശീയതല ആരോഗ്യ മേളകൾക്കായി 2023-24ൽ 3.60 കോടി രൂപയും 2024-25ൽ 90 ലക്ഷം രൂപയും 2025-26ൽ 1.80 കോടി രൂപയും ചെലവഴിച്ചു. സംസ്ഥാനതല ആരോഗ്യ മേളകൾക്കുള്ള ചെലവ് ഇതേ വർഷങ്ങളിൽ യഥാക്രമം 35 ലക്ഷം, 1.02 കോടി, 70 ലക്ഷം രൂപയായിരുന്നു.

യോഗോത്സവത്തിനും പ്രകൃതിചികിത്സാ ദിനത്തിനും ചെലവ്

യോഗപർവ്, യോഗോത്സവ പരിപാടികൾക്ക് 2023-24ൽ ചെലവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല. 2024-25ൽ 29 ലക്ഷം രൂപയും 2025-26ൽ 20 ലക്ഷം രൂപയും ചെലവഴിച്ചു. പ്രകൃതിചികിത്സാ ദിനത്തിന് 2023-24ൽ 1.33 കോടി രൂപയും 2024-25ൽ 23 ലക്ഷം രൂപയും 2025-26ൽ 60 ലക്ഷം രൂപയും ചെലവിട്ടു.

നേരിട്ടും ഡിജിറ്റലായും ജനങ്ങളിലേക്ക്

പരിപാടികളുടെ ഗുണഭോക്താക്കളുടെ എണ്ണം നേരിട്ട് പങ്കെടുക്കുന്നവരിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ലെന്ന് മന്ത്രാലയം വ്യക്തമാക്കുന്നു. വിവിധ സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിലൂടെയുള്ള ഡിജിറ്റൽ പ്രചാരണവും ഇതിനൊപ്പം നടക്കുന്നു. അതുവഴി കൂടുതൽ ജനങ്ങളിലേക്ക് യോഗ, പ്രകൃതിചികിത്സ, ആരോഗ്യകരമായ ജീവിതശൈലി എന്നിവയുടെ സന്ദേശം എത്തിക്കാനാണ് ശ്രമം.

.