ന്യൂഡൽഹി, 2026 ഓഗസ്റ്റ് 11 –

ബംഗ്ലാദേശ് പ്രധാനമന്ത്രി താരിഖ് റഹ്മാൻ അധികാരത്തിലെത്തി മാസങ്ങൾക്കകം ചൈന സന്ദർശിച്ചെങ്കിലും ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള യാത്ര ഒഴിവാക്കിയേക്കും. ഇന്ത്യയും ബംഗ്ലാദേശും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ നടക്കുന്നതിനിടെയാണ് ഈ സാഹചര്യം. മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി ഷെയ്ഖ് ഹസീന ഇന്ത്യയിൽ കഴിയുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങൾ ഇരുരാജ്യങ്ങളുടെയും ബന്ധത്തിൽ ഇപ്പോഴും നിഴൽ വീഴ്ത്തുന്നുവെന്നാണ് റിപ്പോർട്ട് നൽകുന്ന സൂചന.

താരിഖ് റഹ്മാന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സർക്കാർ അധികാരത്തിലെത്തിയതോടെ ബന്ധം മെച്ചപ്പെടുമെന്ന പ്രതീക്ഷ ഇന്ത്യയ്ക്കുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ ഹസീനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങൾ പുതിയ സർക്കാരിനും ഇന്ത്യയ്ക്കുമിടയിൽ അസ്വസ്ഥത സൃഷ്ടിക്കുന്നുണ്ട്. അതേസമയം ചൈനയുമായുള്ള ബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന സമീപനമാണ് താരിഖ് സർക്കാർ സ്വീകരിച്ചത്.

ഷെയ്ഖ് ഹസീനയുടെ സർക്കാർ പുറത്തായതിന് പിന്നാലെയാണ് ഇന്ത്യ-ബംഗ്ലാദേശ് ബന്ധത്തിൽ വലിയ മാറ്റമുണ്ടായത്. പിന്നീട് അധികാരത്തിലെത്തിയ താരിഖ് റഹ്മാൻ ഇന്ത്യയും ചൈനയും ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രാദേശിക ശക്തികളുമായി ബന്ധം സന്തുലിതമാക്കുമെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. ഇന്ത്യാ സന്ദർശനം നടക്കുമോ എന്നത് അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇരുരാജ്യങ്ങളുടെയും ഭാവി ബന്ധത്തിന്റെ പ്രധാന സൂചനയായി മാറുകയാണ്.

ചൈനയിലേക്ക് ആദ്യം

ജൂണിൽ താരിഖ് റഹ്മാൻ ചൈനയിലെത്തി പ്രസിഡന്റ് ഷി ജിൻപിങ്ങുമായും പ്രധാനമന്ത്രി ലി ചിയാങ്ങുമായും കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി. സന്ദർശനത്തിന് പിന്നാലെ ബംഗ്ലാദേശ്-ചൈന ബന്ധം ഏറ്റവും ഉയർന്ന തലത്തിലെത്തിയെന്ന് ധാക്ക വിലയിരുത്തി. നയതന്ത്രം, പ്രതിരോധം, വികസനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ സഹകരണം കൂടുതൽ ശക്തമാക്കാനും ധാരണയായി.

ഇന്ത്യയുമായുള്ള ബന്ധത്തിൽ ഹസീന ഘടകം

2024-ൽ അധികാരം നഷ്ടപ്പെട്ട ഷെയ്ഖ് ഹസീന ഇന്ത്യയിലെത്തിയതോടെയാണ് വിഷയം ഇരുരാജ്യ ബന്ധത്തിലെ പ്രധാന തർക്കങ്ങളിലൊന്നായത്. ഹസീനയെ കൈമാറണമെന്ന ബംഗ്ലാദേശിന്റെ ആവശ്യത്തോട് ഇന്ത്യ അനുകൂലമായി പ്രതികരിക്കാത്തതും ബന്ധത്തിൽ അസ്വസ്ഥത സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ചൈനയുമായി കൂടുതൽ അടുപ്പം

താരിഖിന്റെ ചൈന സന്ദർശനത്തിൽ ടീസ്ത നദി പദ്ധതിയിലടക്കം സഹകരണം മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകാൻ ധാരണയായി. മംഗ്ല തുറമുഖ വികസനവും ചൈനീസ് സാമ്പത്തിക-വ്യവസായ മേഖലയും വേഗത്തിലാക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. ഇന്ത്യയുടെ തന്ത്രപ്രധാനമായ സിലിഗുരി ഇടനാഴിക്ക് സമീപമുള്ള ടീസ്ത പദ്ധതിയിലെ ചൈനീസ് പങ്കാളിത്തം ന്യൂഡൽഹി സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിക്കുന്ന വിഷയമാണ്.

ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ ശ്രമം

താരിഖ് അധികാരത്തിലെത്തിയപ്പോൾ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി അദ്ദേഹത്തെ അഭിനന്ദിക്കുകയും ഇന്ത്യ സന്ദർശിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ബംഗ്ലാദേശുമായി ബന്ധം വീണ്ടും ശക്തമാക്കാനുള്ള ഇന്ത്യയുടെ താൽപര്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ഇത്. എന്നാൽ ഹസീനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കപ്പെടാത്തത് മുന്നോട്ടുള്ള നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങളിൽ നിർണായകമാകുകയാണ്.

ഇന്ത്യാ യാത്ര നിർണായകം

താരിഖ് റഹ്മാൻ ഇന്ത്യ സന്ദർശിക്കുമോ എന്നതിലേക്കാണ് ഇനി ശ്രദ്ധ. ചൈനയുമായുള്ള അടുപ്പം വർധിക്കുന്നതിനൊപ്പം ഇന്ത്യയുമായുള്ള ബന്ധം എങ്ങനെ കൈകാര്യം ചെയ്യുമെന്നത് ബംഗ്ലാദേശിന്റെ പുതിയ വിദേശനയത്തിന്റെ ദിശ വ്യക്തമാക്കും.