ന്യൂഡൽഹി / 2026 / ഓഗസ്റ്റ് 07

ഓഗസ്റ്റ് ഏഴിന് ആചരിക്കുന്ന ദേശീയ കൈത്തറി ദിനം ഇന്ത്യയുടെ സമ്പന്നമായ നെയ്ത്തുപാരമ്പര്യത്തെയാണ് ആഘോഷിക്കുന്നത്. രാജ്യത്തെ 35.22 ലക്ഷം കൈത്തറി നെയ്ത്തുകാരെയും അനുബന്ധ തൊഴിലാളികളെയും ദിനം ആദരിക്കുന്നു. ഇവരിൽ 72 ശതമാനത്തിലധികവും സ്ത്രീകളാണ്. പ്രാദേശിക അറിവിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന കൈത്തറി മേഖല രൂപകൽപ്പന, ഡിജിറ്റൽ വേദികൾ, ആഗോള വിപണി എന്നിവയിലൂടെ പുതിയ ഉപഭോക്താക്കളിലേക്കും എത്തുകയാണ്. സർക്കാർ സഹായം, പുരസ്കാരങ്ങൾ, വിപണിപ്രവേശനം, ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ ആധികാരികത ഉറപ്പാക്കുന്ന സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവ ഗ്രാമീണ കൈത്തറി പാരമ്പര്യത്തെ ദേശീയവും അന്തർദേശീയവുമായ വേദികളിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നു.

ഇന്ത്യയിലെ കൈത്തറി പാരമ്പര്യത്തിന് സിന്ധുനദീതട സംസ്കാരകാലം വരെയുള്ള ചരിത്രമുണ്ട്. ഋഗ്വേദം, രാമായണം, മഹാഭാരതം എന്നിവയിൽ നൂൽനൂൽപ്പിനെയും നെയ്ത്തിനെയും കുറിച്ചുള്ള പരാമർശങ്ങളുണ്ട്. ഇന്ത്യൻ പരുത്തിയുടെയും പട്ടിന്റെയും ഗുണമേന്മയെക്കുറിച്ച് കൗടില്യന്റെ രചനകളിലും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. തലമുറകളിലൂടെ കൈമാറിയ നെയ്ത്ത് വൈദഗ്ധ്യമാണ് ഓരോ പ്രദേശത്തിനും വ്യത്യസ്തമായ കൈത്തറി രീതികൾ നൽകിയത്. 2015-ലാണ് ഈ പാരമ്പര്യത്തിന് ദേശീയ കൈത്തറി ദിനത്തിലൂടെ പ്രത്യേക ദേശീയ വേദി ലഭിച്ചത്.

സ്വദേശി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഓർമ

1905-ൽ ആരംഭിച്ച സ്വദേശി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഓർമയ്ക്കായാണ് എല്ലാ വർഷവും ഓഗസ്റ്റ് ഏഴിന് ദേശീയ കൈത്തറി ദിനം ആചരിക്കുന്നത്. തദ്ദേശീയ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും സ്വയംപര്യാപ്തതയ്ക്ക് കരുത്തേകുകയും ചെയ്ത പ്രസ്ഥാനമായിരുന്നു അത്. കൈത്തറി തൊഴിലാളികളുടെ സാമൂഹിക, സാമ്പത്തിക, സാംസ്കാരിക സംഭാവനകളും ദിനം ഓർമിപ്പിക്കുന്നു. ഇന്ന് കൈത്തറി ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് പുതിയ തലമുറ ഉപഭോക്താക്കൾക്കിടയിലും ആഗോള വിപണിയിലും കൂടുതൽ സ്വീകാര്യത ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. കൈകൊണ്ടുള്ള നിർമ്മാണവും കുടുംബകേന്ദ്രിത സംരംഭങ്ങളുമാണ് ഇന്നും മേഖലയിലെ മുഖ്യശക്തി.

2019-20ലെ നാലാമത് അഖിലേന്ത്യാ കൈത്തറി സെൻസസ് പ്രകാരം രാജ്യത്ത് ഏകദേശം 31.45 ലക്ഷം കൈത്തറി കുടുംബങ്ങളുണ്ട്. 35.22 ലക്ഷം നെയ്ത്തുകാരും അനുബന്ധ തൊഴിലാളികളുമുണ്ട്. നൂൽ ചുറ്റൽ, നൂൽ ക്രമീകരിക്കൽ, നിറം നൽകൽ, തുണി മിനുക്കൽ തുടങ്ങിയ നെയ്ത്തിന് മുമ്പും ശേഷവും ചെയ്യുന്ന ജോലികളിൽ 8.48 ലക്ഷം പേർ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇന്ത്യ ഇതുവരെ 1987-88, 1995-96, 2009-10, 2019-20 കാലങ്ങളിൽ നാല് കൈത്തറി സെൻസസുകളാണ് നടത്തിയത്. ശരാശരി എട്ട് മുതൽ പന്ത്രണ്ട് വർഷം വരെയുള്ള ഇടവേളയിലാണ് സെൻസസ് നടക്കുന്നത്.

സെൻസസിൽ ഉൾപ്പെട്ട തൊഴിലാളികൾക്ക് തിരിച്ചറിയൽ കാർഡുകളും ഇ-തിരിച്ചറിയൽ കാർഡുകളും നൽകിയിട്ടുണ്ട്. കൂടുതൽ തൊഴിലാളികളെ ഉൾപ്പെടുത്താനായി 2025 ജനുവരിയിൽ ഇ-തിരിച്ചറിയൽ പോർട്ടൽ തുടങ്ങി. പുതുതായി ചേരുന്നവർക്കും മുൻപ് ഒഴിവായവർക്കും രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാം. നിലവിലുള്ളവർക്ക് വിവരങ്ങൾ പുതുക്കാനും കാർഡ് ഡൗൺലോഡ് ചെയ്യാനും കഴിയും. 2026 ജൂലൈവരെ ഏകദേശം 84,000 അധിക തൊഴിലാളികൾക്ക് ഇ-തിരിച്ചറിയൽ കാർഡിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു.

മേഖലയുടെ കരുത്ത് സ്ത്രീകളും ഗ്രാമങ്ങളും

കൈത്തറി മേഖലയിലെ 25.46 ലക്ഷം തൊഴിലാളികൾ സ്ത്രീകളാണ്. ആകെ തൊഴിലാളികളുടെ 72 ശതമാനത്തിലധികം വരുമിത്. പട്ടികജാതി വിഭാഗത്തിൽ 4.84 ലക്ഷം പേരും പട്ടികവർഗ വിഭാഗത്തിൽ 6.28 ലക്ഷം പേരും മറ്റ് പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങളിൽ 12.67 ലക്ഷം പേരുമുണ്ട്. രാജ്യത്താകെ 28.20 ലക്ഷം തറികളാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. ഇതിൽ 25.30 ലക്ഷം ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിലും 2.90 ലക്ഷം നഗരപ്രദേശങ്ങളിലുമാണ്. അതായത് പത്ത് കൈത്തറികളിൽ ഏകദേശം ഒൻപതും ഗ്രാമീണ ഇന്ത്യയിലാണ്.

കൈത്തറി മേഖലയ്ക്കുള്ള പ്രധാന സർക്കാർ പിന്തുണ ദേശീയ കൈത്തറി വികസന പരിപാടിയും അസംസ്കൃത വസ്തു വിതരണ പദ്ധതിയുമാണ്. 2021-22 മുതൽ 2025-26 വരെയുള്ള കാലത്തേക്കാണ് ദേശീയ കൈത്തറി വികസന പരിപാടി രൂപപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്. സർക്കാർ കൈത്തറി സ്ഥാപനങ്ങൾ, ദേശീയ-സംസ്ഥാന കൈത്തറി കോർപ്പറേഷനുകൾ, നെയ്ത്തുകാരുടെ സഹകരണ സംഘങ്ങൾ, ഫെഡറേഷനുകൾ, കൈത്തറി ഉത്പാദക കമ്പനികൾ, ബാങ്കുകൾ എന്നിവ വഴിയാണ് പദ്ധതി നടപ്പാക്കുന്നത്. 2020-21 മുതൽ 2026-27 വരെ 200 കൈത്തറി ഉത്പാദക കമ്പനികൾ രൂപീകരിച്ചു.

ചെറുകിട കൈത്തറി കൂട്ടായ്മകൾക്ക് രണ്ടുകോടി രൂപവരെ സഹായം നൽകുന്ന ചെറുകിട ക്ലസ്റ്റർ വികസന പരിപാടിയും ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്. മെച്ചപ്പെട്ട തറികൾ, വെളിച്ചസൗകര്യം, തൊഴിൽശാലകൾ, രൂപകൽപ്പന, ഉൽപ്പന്ന വികസനം, വിപണനം എന്നിവയ്ക്ക് സഹായം ലഭിക്കും. 2021-22 മുതൽ 2026 ജൂൺവരെ 357 ക്ലസ്റ്ററുകൾക്ക് അനുമതി നൽകി. 2025-26ൽ തൊഴിൽശാലകൾ, തറികൾ, അനുബന്ധ ഉപകരണങ്ങൾ, ഇലക്ട്രോണിക് ജാക്കാർഡ് സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി 94 കോടി രൂപ അനുവദിച്ചു.

തൊഴിൽശാല നിർമാണത്തിന് നെയ്ത്തുകാർക്ക് നൂറുശതമാനം വരെ സബ്സിഡിയും ലഭിക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ ശരാശരി പ്രതിദിന ഉൽപ്പാദനം 53 ശതമാനം ഉയർന്നു. ശരാശരി ജോലി സമയം 60 ശതമാനവും പ്രതിമാസ ജോലി ദിവസങ്ങൾ 28 ശതമാനവും വർധിച്ചു. ശരാശരി പ്രതിദിന വരുമാനം 328 രൂപയിൽ നിന്ന് 465 രൂപയായി, 42 ശതമാനം ഉയർന്നു. ഇലക്ട്രോണിക് ജാക്കാർഡ് ഉപയോഗിച്ചതോടെ പ്രതിദിന ഉൽപ്പാദനം 55 ശതമാനം വർധിച്ചു. 96 ശതമാനം ഗുണഭോക്താക്കൾ ഉൽപ്പാദനക്ഷമത ഉയർന്നതായി അറിയിച്ചു. പ്രതിദിന വേതനം 360 രൂപയിൽ നിന്ന് 560 രൂപയായും പ്രതിമാസ വരുമാനം 9,600 രൂപയിൽ നിന്ന് 15,000 രൂപയായും ഉയർന്നു.

വിപണി മുതൽ സാമൂഹിക സുരക്ഷ വരെ

കൈത്തറി വിപണന സഹായത്തിലൂടെ നെയ്ത്തുകാർക്കും സംഘടനകൾക്കും ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ നേരിട്ട് വിൽക്കാനുള്ള വേദികളാണ് ഒരുക്കുന്നത്. ആഭ്യന്തര-കയറ്റുമതി പ്രചാരണം, നഗര ഹാട്ടുകൾ, വിപണന പ്രോത്സാഹനം എന്നിവയും പദ്ധതിയിലുണ്ട്. 2021-22 മുതൽ 2026 ജൂൺവരെ ജില്ല, സംസ്ഥാനം, ദേശീയതലങ്ങളിൽ 960-ലധികം വിപണന പരിപാടികൾ നടത്തി. ദേശീയ, സംസ്ഥാന, ജില്ലാ കൈത്തറി പ്രദർശനങ്ങളും കരകൗശല മേളകളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

സന്ത് കബീർ കൈത്തറി പുരസ്കാരവും ദേശീയ കൈത്തറി പുരസ്കാരവും മികച്ച സംഭാവനകൾക്ക് നൽകുന്നു. 2024ലെ പുരസ്കാരങ്ങൾ 2025ലെ ദേശീയ കൈത്തറി ദിനത്തിൽ വിതരണം ചെയ്തു. അഞ്ച് സന്ത് കബീർ പുരസ്കാരജേതാക്കളും 19 ദേശീയ കൈത്തറി പുരസ്കാരജേതാക്കളുമായി 24 പേർ ആദരിക്കപ്പെട്ടു. ഇവരിൽ ആറുപേർ സ്ത്രീകളും ഒരാൾ ഭിന്നശേഷിക്കാരനായ നെയ്ത്തുകാരനുമായിരുന്നു. സന്ത് കബീർ പുരസ്കാരത്തിന് 3.5 ലക്ഷം രൂപ, സ്വർണനാണയം, താമ്രപത്രം, ഷാൾ, സർട്ടിഫിക്കറ്റ് എന്നിവയും ദേശീയ കൈത്തറി പുരസ്കാരത്തിന് രണ്ട് ലക്ഷം രൂപ, താമ്രപത്രം, ഷാൾ, സർട്ടിഫിക്കറ്റ് എന്നിവയും ലഭിക്കും.

നെയ്ത്തുകാരുടെ മുദ്ര വായ്പാ പദ്ധതിയിൽ മൂന്ന് വർഷത്തേക്ക് ആറുശതമാനം പലിശനിരക്കിലാണ് വായ്പ. ഏഴുശതമാനം വരെ സർക്കാർ പലിശസഹായവും മാർജിൻ മണി സഹായവും വായ്പാ ഉറപ്പ് ഫീസും ലഭിക്കും. 2021-22 മുതൽ 2026 ജൂൺവരെ 280 കോടിയിലധികം രൂപയുടെ 40,000ത്തിലധികം വായ്പകൾ അനുവദിച്ചു. 2026-27ൽ 7.45 കോടി രൂപയുടെ 967 വായ്പകൾ അനുവദിച്ചിട്ടുണ്ട്.

പ്രധാനമന്ത്രി ജീവൻജ്യോതി ബീമാ യോജനയിൽ 18 മുതൽ 50 വയസ്സുവരെയുള്ള തൊഴിലാളികൾക്ക് രണ്ട് ലക്ഷം രൂപയുടെ ജീവൻ ഇൻഷുറൻസുണ്ട്. പ്രധാനമന്ത്രി സുരക്ഷാ ബീമാ യോജനയിൽ 18 മുതൽ 70 വയസ്സുവരെയുള്ളവർക്ക് അപകടമരണത്തിനോ പൂർണ സ്ഥിരവൈകല്യത്തിനോ രണ്ട് ലക്ഷം രൂപയും ഭാഗിക സ്ഥിരവൈകല്യത്തിന് ഒരു ലക്ഷം രൂപയും ലഭിക്കും. ഈ പദ്ധതികളിലെ അംഗത്വം 2021-22ലെ 1,11,957ൽ നിന്ന് 2026 മെയ് വരെ 2,02,393 ആയി, 80.8 ശതമാനം ഉയർന്നു. അനുവദിച്ച തുകയും 204.83 ലക്ഷം രൂപയിൽ നിന്ന് 335 ലക്ഷം രൂപയായി, 63.6 ശതമാനം വർധിച്ചു. അംഗീകൃത ടെക്സ്റ്റൈൽ ഡിപ്ലോമ, ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകൾ പഠിക്കുന്ന ഒരു തൊഴിലാളിയുടെ രണ്ട് മക്കൾക്ക് വർഷം രണ്ട് ലക്ഷം രൂപവരെ സ്കോളർഷിപ്പും ലഭിക്കും. 2026 ജൂൺവരെ 531 അപേക്ഷകൾ അംഗീകരിച്ചു.

മെഗാ ക്ലസ്റ്റർ വികസന പദ്ധതിയിൽ ഓരോ ക്ലസ്റ്ററും കുറഞ്ഞത് 10,000 കൈത്തറികളെ ഉൾക്കൊള്ളും. അഞ്ചുവർഷത്തിൽ 30 കോടി രൂപവരെ കേന്ദ്രസഹായം ലഭിക്കും. എട്ട് മെഗാ ക്ലസ്റ്ററുകൾ പൂർത്തിയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. നാല് എണ്ണം നടപ്പാക്കിവരുന്നു. 370.72 കോടി രൂപയുടെ ധനസഹായം വഴി 1,62,682 നെയ്ത്തുകാർക്ക് പ്രയോജനം ലഭിച്ചു. ആവശ്യകത അടിസ്ഥാനമാക്കിയ പ്രത്യേക അടിസ്ഥാനസൗകര്യ പദ്ധതിയിൽ ഉൽപ്പന്ന വികസനം, ഉൽപ്പാദനക്ഷമത, ഗുണമേന്മ, മൂല്യവർധന, വിപണനം എന്നിവയ്ക്ക് 12 കോടി രൂപവരെ സഹായമുണ്ട്. ആറ് കരകൗശല കൈത്തറി ഗ്രാമങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. മൂന്ന് ഗ്രാമങ്ങളുടെ വികസനം തുടരുകയാണ്.

അസംസ്കൃത വസ്തു വിതരണ പദ്ധതി എല്ലാ തരത്തിലുള്ള നൂലിന്റെയും ചരക്കുനീക്ക ചെലവ് തിരിച്ചുനൽകുന്നു. നിശ്ചിത പരിധിയിൽ ചില നൂൽവിഭാഗങ്ങൾക്ക് 15 ശതമാനം വിലസബ്സിഡിയും നൽകുന്നു. 2026-27ൽ ദേശീയ കൈത്തറി വികസന പരിപാടിക്ക് 205 കോടി രൂപയും അസംസ്കൃത വസ്തു വിതരണ പദ്ധതിക്ക് 200 കോടി രൂപയും ബജറ്റിൽ വകയിരുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

നികുതി ഇളവും പുതിയ നയങ്ങളും

2025 സെപ്റ്റംബറിലെ 56-ാമത് ജി.എസ്.ടി കൗൺസിൽ യോഗത്തിലെ അടുത്തതലമുറ നികുതി പരിഷ്കാരങ്ങളിൽ കൈത്തറി മേഖലയ്ക്കും ആശ്വാസം ലഭിച്ചു. 36 കരകൗശല ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ നികുതി 12 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് അഞ്ച് ശതമാനമാക്കി. പരുത്തി കൈത്തറി പരവതാനികളും കൈകൊണ്ട് നെയ്ത പരവതാനികളും അഞ്ച് ശതമാനം നികുതിപരിധിയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു. ഗാർഹിക, വ്യാവസായിക തയ്യൽ യന്ത്രങ്ങളുടെ നികുതിയും 12 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് അഞ്ച് ശതമാനമാക്കി.

2026-27 കേന്ദ്ര ബജറ്റും ടെക്സ്റ്റൈൽ മേഖലയ്ക്ക് പുതിയ പദ്ധതികൾ മുന്നോട്ടുവച്ചു. ദേശീയ നാരുപദ്ധതി പ്രകൃതിദത്ത, മനുഷ്യനിർമിത, പുതുതലമുറ നാരുകളുടെ ആഭ്യന്തര അടിത്തറ ശക്തമാക്കും. ടെക്സ്റ്റൈൽ വിപുലീകരണ-തൊഴിൽ പദ്ധതിയിൽ പരമ്പരാഗത ക്ലസ്റ്ററുകൾക്ക് യന്ത്രങ്ങൾ, സാങ്കേതിക നവീകരണം, പൊതുവായ പരിശോധന-സർട്ടിഫിക്കേഷൻ കേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള മൂലധനസഹായം ലഭിക്കും. ദേശീയ കൈത്തറി-കരകൗശല പരിപാടി നിലവിലുള്ള പദ്ധതികളെ ഏകീകരിക്കും. മഹാത്മാഗാന്ധി ഗ്രാമസ്വരാജ് സംരംഭം ഖാദി, കൈത്തറി, കരകൗശല മേഖലകളെ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും നെയ്ത്തുകാർ, ഗ്രാമവ്യവസായങ്ങൾ, ഗ്രാമീണ യുവാക്കൾ, ഒരു ജില്ല ഒരു ഉൽപ്പന്നം സംരംഭം എന്നിവയ്ക്ക് ഗുണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. ആഗോള വിപണിബന്ധം, ബ്രാൻഡിങ്, പരിശീലനം, നൈപുണ്യവികസനം, ഉൽപ്പാദനരീതികളും ഗുണമേന്മയും മെച്ചപ്പെടുത്തൽ എന്നിവയാണ് പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ.

പുതിയ രൂപകൽപ്പനകളിലൂടെ ലോകവേദിയിലേക്ക്

ഇന്ത്യൻ കൈത്തറി പാരമ്പര്യം പ്രദേശങ്ങളിലെ നാരുകൾ, നെയ്ത്തുരീതികൾ, രൂപങ്ങൾ, തലമുറകളുടെ അറിവ് എന്നിവയിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുമ്പോഴും അതിന്റെ അവതരണവേദികൾ വലുതാകുകയാണ്. 2026 ഏപ്രിലിൽ ഭുവനേശ്വറിൽ നടന്ന 61-ാമത് ഫെമിന മിസ് ഇന്ത്യയിൽ കൈത്തറി വികസന കമ്മീഷണറേറ്റും ദേശീയ ഫാഷൻ സാങ്കേതികവിദ്യാ സ്ഥാപനവും ചേർന്ന് ‘വിശ്വസൂത്ര’ അവതരിപ്പിച്ചു. ഇന്ത്യയിലെ 30 കൈത്തറി നെയ്ത്തുരീതികളെ 30 രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള രൂപകൽപ്പനാ പ്രചോദനങ്ങളുമായി ചേർത്താണ് അവതരിപ്പിച്ചത്. പ്രാദേശിക സ്വത്വം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ടുള്ള ആഗോള രൂപകൽപ്പനയായിരുന്നു ആശയം.

ഭാരത് ടെക്സ് 2025ൽ ‘ബ്രീത്തിങ് ത്രെഡ്സ്’ പരിപാടി അഞ്ച് സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കൈത്തറി തുണികൾ ഉപയോഗിച്ച 30 വസ്ത്രരൂപങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു. പശ്ചിമ ബംഗാൾ, മധ്യപ്രദേശ്, ഉത്തർപ്രദേശ്, കർണാടക, രാജസ്ഥാൻ എന്നിവിടങ്ങളിലെ ചന്ദേരി, മഹേശ്വരി, ജാംദാനി, ഖുൻ, ബനാറസി, കോട്ട ഡോറിയ, മുർഷിദാബാദ് നെയ്ത്തുകൾക്ക് പുതിയ രൂപം നൽകി. ഗോവയിലെ 2025ലെ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രമേളയിൽ ‘ഹാൻഡ്‌ലൂം സാരീസ് ഇൻ മോഷൻ: 70 എം.എം ഓൺ റൺവേ’ എന്ന പരിപാടിയിലൂടെ 1940കളിലെ വസ്ത്രരീതികളിൽ നിന്ന് 2020കളിലെ പരീക്ഷണാത്മക രൂപങ്ങൾവരെ അവതരിപ്പിച്ചു. തുസ്സർ, ഇക്കത്ത് പഷ്മിന, ബനാറസി, ചന്ദേരി, വെങ്കടഗിരി, കുത്താമ്പുള്ളി തുടങ്ങി 40ലധികം സാരികളും ഉണ്ടായിരുന്നു. പിച്ച്വായി, പട്ടചിത്ര, വാർളി, കലാംകാരി, മധുബനി, ഗോണ്ട്, ഭീൽ കലാരൂപങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് പുരസ്കാരജേതാക്കളായ കലാകാരന്മാർ പല സാരികളും കൈകൊണ്ട് വരച്ചിരുന്നു.

2026 ജൂലൈ 12 മുതൽ 17 വരെ ന്യൂഡൽഹിയിലെ ദില്ലി ഹാട്ടിൽ നടന്ന ‘വീവ് ദ ഫ്യൂച്ചർ 4.0’ പരിപാടിയിൽ നൂറിലധികം ബ്രാൻഡുകളും കരകൗശല തൊഴിലാളികളും പുനരുപയോഗ പ്രവർത്തകരും പുതുമ സൃഷ്ടിക്കുന്നവരും പങ്കെടുത്തു. പുനരുപയോഗം, അറ്റകുറ്റപ്പണി, സുസ്ഥിര ഉൽപ്പാദനം, ഉത്തരവാദിത്തപരമായ ഉപഭോഗം എന്നിവ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു. ദേശീയ കൈത്തറി ദിനം 2026നായി ടെക്സ്റ്റൈൽ മന്ത്രാലയം ‘വീവിങ് ഇന്നൊവേഷൻ’ എന്ന കൈത്തറി ഹാക്കത്തോണും തുടങ്ങി. വിദ്യാർഥികൾ, നെയ്ത്തുകാർ, കരകൗശല തൊഴിലാളികൾ, ഗവേഷകർ, സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾ, വിദഗ്ധർ എന്നിവർക്ക് രൂപകൽപ്പന, സുസ്ഥിരത, ഡിജിറ്റൽ സാങ്കേതികവിദ്യ, വിപണിപ്രവേശനം, ബ്രാൻഡിങ്, ഉൽപ്പാദനക്ഷമത, സംരംഭകത്വം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ പ്രായോഗിക പരിഹാരങ്ങൾ മുന്നോട്ടുവയ്ക്കാം.

2025-26ൽ ഇന്ത്യയുടെ കൈത്തറി കയറ്റുമതി ഏകദേശം 1,330.96 കോടി രൂപയായിരുന്നു. യു.എ.ഇ, അമേരിക്ക, ഫ്രാൻസ്, ബ്രിട്ടൻ, സ്പെയിൻ എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന വിപണികൾ. ഏകദേശം 1.50 ലക്ഷം നെയ്ത്തുകാരും കൈത്തറി സ്ഥാപനങ്ങളും സർക്കാർ ഇ-മാർക്കറ്റ് വേദിയിൽ ചേർന്നിട്ടുണ്ട്. ‘ഇന്ത്യ ഹാൻഡ്‌മേഡ്’ വേദിയിലൂടെ അംഗീകൃത നെയ്ത്തുകാരും ഉത്പാദക കൂട്ടായ്മകളും ഭൗമസൂചിക ലഭിച്ചവ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ നേരിട്ട് ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് വിൽക്കുന്നു. 2023-24 മുതൽ 2026 ജൂൺവരെ 4,186 നെയ്ത്തുകാരെയും കരകൗശല തൊഴിലാളികളെയും വേദിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി.

2006ൽ ആരംഭിച്ച കൈത്തറി മാർക്ക് പദ്ധതി ഉൽപ്പന്നം യഥാർത്ഥത്തിൽ കൈകൊണ്ട് നെയ്തതാണെന്ന് ഉറപ്പുനൽകുന്നു. 2026 ജൂൺ 30 വരെ 29,402 രജിസ്ട്രേഷനുകൾ നൽകി. 815 ചില്ലറ വിൽപ്പനകേന്ദ്രങ്ങൾ ഈ ലേബലുള്ള ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ വിൽക്കുന്നു. 2015 ഓഗസ്റ്റ് ഏഴിന് ആരംഭിച്ച ഇന്ത്യ ഹാൻഡ്‌ലൂം ബ്രാൻഡ് ഉയർന്ന ഗുണമേന്മ, പാരമ്പര്യ രൂപകൽപ്പന, പിഴവില്ലാത്ത നിർമ്മാണം, പരിസ്ഥിതിക്ക് കുറഞ്ഞ ആഘാതം എന്നിവ ഉറപ്പാക്കുന്ന ഉൽപ്പന്നങ്ങളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. 2026 ജൂൺവരെ 184 വിഭാഗങ്ങളിലായി 2,305 രജിസ്ട്രേഷനുകൾ അനുവദിച്ചു.

1999ലെ ഭൗമസൂചിക നിയമം രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത പ്രാദേശിക ഉൽപ്പന്നങ്ങളെ അനധികൃത ഉപയോഗത്തിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുന്നു. 2026 ഓഗസ്റ്റിലെ കണക്കുപ്രകാരം 106 കൈത്തറി ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്കും ആറ് ഉൽപ്പന്ന ചിഹ്നങ്ങൾക്കും 227 കരകൗശല ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്കും രജിസ്ട്രേഷനുണ്ട്. ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ ഗുണമേന്മയും പ്രശസ്തിയും സ്വഭാവവും അതിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ ഉത്ഭവവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണെന്ന് ഭൗമസൂചിക വ്യക്തമാക്കുന്നു. 1985ലെ കൈത്തറി നിയമം 11 പ്രത്യേക തുണി ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ കൈത്തറി നിർമ്മാണത്തിനായി സംവരണം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. പവർലൂമുകളും മില്ലുകളും ഈ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നത് തടയാൻ സർക്കാർ ഏജൻസികൾ പരിശോധനയും നടത്തുന്നു.

ദേശീയ കൈത്തറി ദിനം പഴയൊരു പാരമ്പര്യം നിലനിർത്തുന്നതിലുപരി അതിന്റെ ഭാവിയിലേക്കുള്ള സാധ്യതകളും ഓർമിപ്പിക്കുന്നു. പ്രദേശം, സമൂഹം, നൈപുണ്യം എന്നിവയുടെ ഓർമ കൈത്തറികളിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. ഓരോ തലമുറയിലും പുതിയ രൂപങ്ങൾ കണ്ടെത്തിക്കൊണ്ട് പാരമ്പര്യസ്വഭാവം നഷ്ടപ്പെടാതെ ഇന്നത്തെ ജീവിതവുമായി ചേരുകയാണ് ഇന്ത്യൻ കൈത്തറി. ലോകം ഇന്ത്യൻ നെയ്ത്തുകളെ കൂടുതൽ അറിയുമ്പോൾ തലമുറകളിലൂടെ ലഭിച്ച അറിവിനെയും പുതിയ പ്രതീക്ഷകളെയും കൈത്തറി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.

.