കേരളത്തിന്റെ മരുന്ന് വിതരണ സംവിധാനത്തിന് എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നത്?

ഒരു വശത്ത് സർക്കാർ ആശുപത്രികളിൽ മരുന്നുക്ഷാമമെന്ന പരാതി. മറുവശത്ത് വെയർഹൗസുകളിൽ കാലാവധി കഴിഞ്ഞ മരുന്നുകൾ. ഈ രണ്ട് ചിത്രങ്ങളും ഒരേ ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിൽ എങ്ങനെ ഒരേസമയം സംഭവിക്കുന്നു? ഈ ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരമാണ് ഇപ്പോഴത്തെ അന്വേഷണം തേടുന്നത്. 

ഒരു സംവിധാനത്തിന്റെ ജനനം

2007 ഡിസംബർ 28 നാണ് കേരള മെഡിക്കൽ സർവീസസ് കോർപ്പറേഷൻ (കെ.എം.എസ്.സി.എൽ) രൂപീകരിച്ചത്. 2008 ജനുവരി മുതൽ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു.

 1984 മുതൽ അതുവരെ ആരോഗ്യവകുപ്പിന്റെ സെൻട്രൽ പർച്ചേസ് കമ്മിറ്റി വഴിയായിരുന്നു സർക്കാർ ആശുപത്രികളിലേക്കുള്ള മരുന്ന് വാങ്ങൽ.

പഴയ സംവിധാനത്തിൽ മരുന്ന് വാങ്ങൽ, സംഭരണം, വിതരണം എന്നിവയിൽ കാലതാമസവും സുതാര്യതക്കുറവും ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന വിലയിരുത്തലിനെ തുടർന്നാണ് തമിഴ്നാട് മാതൃകയിൽ കെ.എം.എസ്.സി.എൽ നിലവിൽ വന്നത്.

കെ.എം.എസ്.സി.എൽ എന്താണ് ചെയ്യുന്നത്?

കെ.എം.എസ്.സി.എൽ എന്ത്  മരുന്ന് വാങ്ങണമെന്ന് തീരുമാനിക്കുന്ന സ്ഥാപനമല്ല.

ആശുപത്രികൾ വാർഷിക ആവശ്യം തയ്യാറാക്കുന്നു.

ജില്ലാതലത്തിലും സംസ്ഥാനതലത്തിലും അത് ആരോഗ്യ സേവന ഡയറക്ടറേറ്റും മെഡിക്കൽ വിദ്യാഭ്യാസ ഡയറക്ടറേറ്റും പരിശോധിക്കുന്നു.

അന്തിമ ഇൻഡന്റ് ലഭിച്ച ശേഷമാണ് കെ.എം.എസ്.സി.എൽ ടെൻഡർ നടത്തി മരുന്ന് വാങ്ങുന്നത്.

ഗുണനിലവാര പരിശോധനയ്ക്ക് ശേഷം ജില്ലാ വെയർഹൗസുകളിലേക്ക് എത്തിക്കുകയും അവിടെ നിന്ന് ആശുപത്രികൾക്ക് വിതരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.

എന്നിട്ടും മരുന്നുക്ഷാമം എന്തുകൊണ്ട്?

2024 ലെ സി.എ.ജി. റിപ്പോർട്ട് ആശങ്കപ്പെടുത്തുന്ന ചിത്രം വരയ്ക്കുന്നു.

2016 മുതൽ 2022 വരെ പരിശോധിച്ച ആശുപത്രികളിൽ ആവശ്യമായ 603 അവശ്യ മരുന്നുകളിലും ഉപഭോഗ വസ്തുക്കളിലും ലഭ്യത 44 മുതൽ 58 ശതമാനം വരെ മാത്രമായിരുന്നു.

അതേ കാലയളവിൽ 62,826 തവണ അവശ്യ മരുന്നുകൾ സ്റ്റോക്കില്ലാത്ത സാഹചര്യം ഉണ്ടായതായി ഡി.ഡി.എം.എസ്. വിവരങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ചില മരുന്നുകൾ 1,745 ദിവസം വരെ ലഭ്യമല്ലാതിരുന്ന സംഭവങ്ങളും റിപ്പോർട്ടിലുണ്ട്.

സ്റ്റോക്കില്ലാത്തതിന്റെ പ്രധാന കാരണങ്ങൾ

സി.എ.ജി. കണ്ടെത്തിയ പ്രധാന കാരണങ്ങൾ:

• ആശുപത്രികൾ ആവശ്യമായ ഇൻഡന്റ് നൽകാതിരുന്നത്.
• കെ.എം.എസ്.സി.എൽ ആവശ്യത്തിന് വാങ്ങൽ ഉത്തരവ് നൽകാതിരുന്നത്.
• ടെൻഡറുകളിൽ ആരും പങ്കെടുക്കാതിരുന്നത്.
• വിതരണക്കാർ സമയത്ത് മരുന്ന് എത്തിക്കാതിരുന്നത്.
• വിതരണത്തിൽ നിരീക്ഷണക്കുറവ്.

2016 മുതൽ 2022 വരെ നൽകിയ വാങ്ങൽ ഉത്തരവുകളിൽ 81.84 ശതമാനം കേസുകളിലും മരുന്ന് നിശ്ചിത സമയത്തിനുള്ളിൽ എത്തിയില്ല. ചില കേസുകളിൽ കാലതാമസം 988 ദിവസം വരെ നീണ്ടു.

വാങ്ങാൻ ഉത്തരവിടാത്ത മരുന്നുകൾ

ആറ് വർഷത്തിനിടെ ആശുപത്രികൾ ആവശ്യപ്പെട്ട 4,732 ഇനങ്ങളിൽ,

• 536 ഇനങ്ങൾ മാത്രമാണ് പൂർണ അളവിൽ ഓർഡർ ചെയ്തത്.
• 512 ഇനങ്ങൾ ആവശ്യത്തിന്റെ പകുതിയിൽ താഴെ മാത്രം ഓർഡർ ചെയ്തു.
• 1,085 ഇനം മരുന്നുകൾക്ക് ഒരിക്കലും വാങ്ങൽ ഉത്തരവ് നൽകിയില്ല.

ഇത് പിന്നീട് ആശുപത്രികളിൽ മരുന്നുക്ഷാമത്തിലേക്ക് നയിച്ചതായി ഓഡിറ്റ് വിലയിരുത്തുന്നു.

വിതരണം നടന്നത് എത്ര?

ഇൻഡന്റ് ചെയ്ത മരുന്നുകളിൽ

• വെറും 21.89 ശതമാനം ഇനങ്ങൾ മാത്രമാണ് ആശുപത്രികൾ ആവശ്യപ്പെട്ട മുഴുവൻ അളവിലും ലഭിച്ചത്.
• 307 ഇനം മരുന്നുകൾ ഒരിക്കൽ പോലും വിതരണം ചെയ്തില്ല.
• 1,313 ഇനങ്ങൾ ആവശ്യത്തിന്റെ പകുതിയിൽ താഴെ മാത്രമാണ് ലഭിച്ചത്.

വെയർഹൗസുകളിലെ പഴയ പ്രശ്നങ്ങൾ

ഇത് പുതിയ പ്രശ്നമല്ലെന്ന് 2014 ലെ സി.എ.ജി. റിപ്പോർട്ടും പറയുന്നു.

2008 മുതൽ 2012 വരെ കെ.എം.എസ്.സി.എൽ വെയർഹൗസുകളിൽ അവശ്യ മരുന്നുകളുടെ 35 മുതൽ 48 ശതമാനം വരെ സ്റ്റോക്കില്ലാത്ത സാഹചര്യം ഉണ്ടായിരുന്നു.

വയനാട്, കാസർകോട് ജില്ലകളിൽ ഈ കുറവ് 61 മുതൽ 66 ശതമാനം വരെ എത്തിയതായി റിപ്പോർട്ട് രേഖപ്പെടുത്തി.

ഞെട്ടിച്ച സ്റ്റോക്ക് വ്യത്യാസം

2013 ൽ നടത്തിയ ആദ്യ സമഗ്ര സ്റ്റോക്ക് പരിശോധനയിൽ മറ്റൊരു വലിയ കണ്ടെത്തൽ ഉണ്ടായി.

കമ്പ്യൂട്ടർ രേഖകളിലെ സ്റ്റോക്കും യഥാർത്ഥ സ്റ്റോക്കും തമ്മിൽ 21.23 കോടി രൂപയുടെ വ്യത്യാസം കണ്ടെത്തി.

ഈ വ്യത്യാസത്തിന്റെ കാരണം വിശദമായി അന്വേഷിക്കണമെന്ന് സി.എ.ജി. ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു.

എന്നാൽ പൊതുഡൊമെയിനിലുള്ള ഔദ്യോഗിക രേഖകളിൽ നിന്ന് അന്വേഷണം നടന്നതായി ഉറപ്പിച്ച് പറയാൻ കഴിയുന്ന മറുപടി  ഇല്ല.

• 2014-ലെ സി.എ.ജി. പ്രകടന ഓഡിറ്റ് റിപ്പോർട്ട്
• 2024-ലെ തുടർ പ്രകടന ഓഡിറ്റ് റിപ്പോർട്ട്
• ലഭ്യമായ നിയമസഭാ രേഖകൾ
•  തുടങ്ങിയ രേഖകളിൽ നിന്ന്
• അന്വേഷണ സമിതി രൂപീകരിച്ചതായി,
• അന്വേഷണ റിപ്പോർട്ട് സമർപ്പിച്ചതായി,

• ₹21.23 കോടി വ്യത്യാസത്തിന്റെ അന്തിമ കാരണം കണ്ടെത്തിയതായി,
• ഉത്തരവാദികളായ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരെ നടപടി എടുത്തതായി

പൊതുജനങ്ങൾക്ക് ലഭ്യമായ വ്യക്തമായ രേഖയില്ല.

കാലാവധി കഴിഞ്ഞ മരുന്നുകൾ

2014 ലെ ഓഡിറ്റിൽ,

ആശുപത്രി വാർഡുകളിൽ സാധാരണ മരുന്നുകൾക്കൊപ്പം കാലാവധി കഴിഞ്ഞ മരുന്നുകളും സൂക്ഷിച്ചിരുന്നതായി കണ്ടെത്തി.

2008 മുതൽ 2013 വരെയുള്ള കാലയളവിൽ 2.91 കോടി രൂപ വിലവരുന്ന മരുന്നുകൾ കാലാവധി കഴിഞ്ഞതായി സി.എ.ജി. രേഖപ്പെടുത്തി.

2024 ലെ റിപ്പോർട്ടിൽ,

26 സർക്കാർ ആശുപത്രികളിൽ 60 തവണ കാലാവധി കഴിഞ്ഞ മരുന്നുകൾ വാർഡുകളിലേക്ക് നൽകിയതായി ഡി.ഡി.എം.എസ്. വിവരങ്ങൾ പരിശോധിച്ച് സി.എ.ജി. കണ്ടെത്തി.

ഇതിന്റെ മൂല്യം 0.89 ലക്ഷം രൂപ ആയിരുന്നു.

കൂടാതെ 148 ആശുപത്രികളിൽ 530 തവണ സ്റ്റോപ്പ് മെമ്മോ നൽകിയ മരുന്നുകളും വാർഡുകളിലേക്ക് നൽകിയതായി റിപ്പോർട്ടിലുണ്ട്.

ഗുണനിലവാര പരിശോധനയിലും വീഴ്ച

2016 മുതൽ 2022 വരെ

• 54,049 ബാച്ച് മരുന്നുകൾ വെയർഹൗസുകളിൽ എത്തി.
• ഇതിൽ 1,610 ബാച്ചുകൾ നിർബന്ധമായിരിക്കേണ്ട 75 ശതമാനം ഷെൽഫ് ലൈഫ് ഇല്ലാതെയായിരുന്നു.
• ഇവയുടെ മൂല്യം 32.82 കോടി രൂപ ആയിരുന്നു.

കൂടാതെ 46 ഇനം മരുന്നുകളുടെ ഒരു ബാച്ച് പോലും ഗുണനിലവാര പരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമാക്കിയില്ലെന്നും 14 വിതരണക്കാരുടെ എല്ലാ ബാച്ചുകളും പരിശോധനയിൽ നിന്ന് ഒഴിവായെന്നും സി.എ.ജി. കണ്ടെത്തി.

നഷ്ടപരിഹാരവും പിരിച്ചില്ല

വിതരണക്കാർ വൈകിയാൽ പിഴ ഈടാക്കണമെന്ന വ്യവസ്ഥയുണ്ടായിരുന്നു.

എന്നാൽ 527 കേസുകളിൽ 9.76 കോടി രൂപയുടെ പിഴ ഈടാക്കിയില്ലെന്ന് സി.എ.ജി. കണ്ടെത്തി.

വർഷംതോറുമുള്ള നഷ്ടം അറിയാമോ?

ഇല്ല.

ഇതാണ് ഏറ്റവും വലിയ സുതാര്യതാ പ്രശ്നം.

2008 മുതൽ ഓരോ വർഷവും

• എത്ര രൂപയുടെ മരുന്ന് കാലാവധി കഴിഞ്ഞു?
• എത്ര കിലോഗ്രാം അല്ലെങ്കിൽ എത്ര യൂണിറ്റ് നശിപ്പിച്ചു?
• വാങ്ങലിന്റെ എത്ര ശതമാനം പാഴായി?

ഇത്തരം വാർഷിക കണക്കുകൾ പൊതുരംഗത്ത് കെ.എം.എസ്.സി.എൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടില്ല.

നിയമസഭയിലെ ചർച്ച

സർക്കാർ ആശുപത്രികളിൽ മരുന്നുക്ഷാമം കഴിഞ്ഞ വർഷങ്ങളിൽ പലതവണ നിയമസഭയിൽ ചർച്ചയായി.

സർക്കാർ ആവശ്യമായ മരുന്നുകൾ ലഭ്യമാണെന്ന് ആവർത്തിച്ചപ്പോൾ, പ്രതിപക്ഷം രോഗികൾ സ്വകാര്യ മെഡിക്കൽ ഷോപ്പുകളെ ആശ്രയിക്കേണ്ടിവരുന്നുവെന്ന് ആരോപിച്ചു.

ഇപ്പോൾ പുറത്തുവന്ന ഓഡിറ്റ് കണ്ടെത്തലുകൾ ഈ ചർച്ചയ്ക്ക് പുതിയ മാനം നൽകുകയാണ്.

ഇനി അന്വേഷണത്തിൽ മറുപടി ഉണ്ടാകേണ്ട ചോദ്യങ്ങൾ

• പതിനെട്ട് വർഷത്തിനിടെ ആകെ എത്ര രൂപയുടെ മരുന്ന് വാങ്ങി?
• എത്ര രൂപയുടെ മരുന്ന് കാലാവധി കഴിഞ്ഞു?
• ഓരോ വർഷവും എത്ര മരുന്ന് നശിപ്പിച്ചു?
• വെയർഹൗസുകളിൽ കിടന്ന സ്റ്റോക്ക് ആശുപത്രികളിലേക്ക് എന്തുകൊണ്ട് എത്തിയില്ല?
• ആവശ്യത്തിലധികം വാങ്ങിയതാണോ?
• ഇൻഡന്റ് സംവിധാനത്തിലാണോ വീഴ്ച?
• വിതരണ ശൃംഖലയിലാണോ പ്രശ്നം?
• ഉത്തരവാദികൾക്കെതിരെ എന്ത് നടപടി സ്വീകരിച്ചു?

അവസാന വാക്ക്

ഈ അന്വേഷണം ഏതാനും ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ ഉത്തരവാദിത്തം കണ്ടെത്തുന്നതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങരുത്. എല്ലാവർഷവും ഉപയോഗിക്കപ്പെടാതെ കാലാവധി കഴിഞ്ഞ മരുന്നുകൾ നശിപ്പിക്കേണ്ട സാഹചര്യം ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. അതേസമയം ആവശ്യ മരുന്നുകളുടെ ക്ഷാമം ആശുപത്രികളിലും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. ഈ വൈരുദ്ധ്യം എങ്ങനെ സംഭവിക്കുന്നു എന്ന് ഇത്രയും കാലം പരിശോധിക്കപ്പെടുകയും പരിഹരിക്കാനാവശ്യമായ നടപടികൾ എടുക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ല. ഇത് ആരുടെ വീഴ്ചയാണ് എന്ന് കണ്ടെത്തേണ്ടതുണ്ട്. ഒരു സ്വകാര്യസ്ഥാപനത്തിൽ ആണെങ്കിൽ ഇത്തരം വീഴ്ചകൾ ആവർത്തിക്കപ്പെടുന്നില്ല. കാരണം ഓരോ വർഷവും അവർ വീഴ്ചകൾ പരിശോധിച്ചു പരിഹാരം കണ്ടെത്തിയിരിക്കും. കാട്ടിലെ തടി തേവരുടെ ആന വെട്ടടാ വെട്ട്, വലിയടാ വലി എന്ന നയം തുടരുന്നിടത്തോളം കാലം സർക്കാർ സംവിധാനങ്ങളുടെ പ്രയോജനം സാധാരണ പൗരന്മാർക്ക് ലഭ്യമാകുകയില്ല.

കേരളത്തിന്റെ പൊതുജനാരോഗ്യ സംവിധാനത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വിതരണ ശൃംഖല കാര്യക്ഷമമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടോ എന്നതാണ് യഥാർത്ഥ ചോദ്യം.

അതിന് ഉത്തരം കിട്ടണമെങ്കിൽ സർക്കാർ ഒരു കാര്യം കൂടി ചെയ്യണം.

2008 മുതൽ ഇന്നുവരെ ഓരോ വർഷവും വാങ്ങിയ മരുന്ന്, വിതരണം ചെയ്ത മരുന്ന്, കാലാവധി കഴിഞ്ഞ മരുന്ന്, നശിപ്പിച്ച മരുന്ന്, അതിന്റെ മൂല്യം എന്നിവ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ വെക്കണം.

അപ്പോഴേ ഈ വിവാദത്തിന് യഥാർത്ഥ ഉത്തരമുണ്ടാകൂ.