ഹൈക്കോടതി ജഡ്ജിമാരുടെ സ്ഥലംമാറ്റത്തിന് സമയപരിധിയില്ലെന്ന് കേന്ദ്രം

ന്യൂഡൽഹി /2026 ജൂലൈ 26

ഹൈക്കോടതി ജഡ്ജിമാരുടെ നിയമനവും സ്ഥലംമാറ്റവും ഭരണഘടനാ വ്യവസ്ഥകളും നടപടിക്രമ ധാരണാപത്രവും അനുസരിച്ചാണ് നടക്കുന്നതെന്ന് കേന്ദ്ര നിയമമന്ത്രി അർജുൻ റാം മേഘ്‌വാൾ ലോക്‌സഭയെ അറിയിച്ചു. ജഡ്ജിമാരുടെ സ്ഥലംമാറ്റത്തിന് നിശ്ചിത സമയപരിധി വ്യവസ്ഥ ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി. ലോക്‌സഭയിൽ നൽകിയ രേഖാമൂലമുള്ള മറുപടിയിലാണ് കേന്ദ്രം ഇക്കാര്യം അറിയിച്ചത്.

സ്ഥലംമാറ്റ നിർദേശം ചീഫ് ജസ്റ്റിസിൽനിന്ന്

ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ 222-ാം അനുച്ഛേദം അനുസരിച്ച്, ഇന്ത്യയുടെ ചീഫ് ജസ്റ്റിസുമായി കൂടിയാലോചിച്ചശേഷം രാഷ്ട്രപതിക്ക് ഒരു ഹൈക്കോടതിയിലെ ജഡ്ജിയെ മറ്റൊരു ഹൈക്കോടതിയിലേക്ക് മാറ്റാം.

ഹൈക്കോടതി ജഡ്ജിമാരുടെ സ്ഥലംമാറ്റ നിർദേശം ഇന്ത്യയുടെ ചീഫ് ജസ്റ്റിസാണ് ആദ്യം മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നത്. സുപ്രീംകോടതിയിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന നാല് ജഡ്ജിമാരുമായി കൂടിയാലോചിച്ചാണ് നിർദേശം തയ്യാറാക്കുന്നത്.

രണ്ട് ഹൈക്കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസുമാരുടെയും അഭിപ്രായം തേടും

ജഡ്ജി നിലവിൽ സേവനം ചെയ്യുന്ന ഹൈക്കോടതിയിലെ ചീഫ് ജസ്റ്റിസിന്റെ അഭിപ്രായവും സ്ഥലംമാറ്റം നടത്താൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന ഹൈക്കോടതിയിലെ ചീഫ് ജസ്റ്റിസിന്റെ അഭിപ്രായവും പരിഗണിക്കണം.

ഇതോടൊപ്പം, വിഷയത്തിൽ അഭിപ്രായം പറയാൻ കഴിയുന്ന ഒന്നോ അതിലധികമോ സുപ്രീംകോടതി ജഡ്ജിമാരുടെ നിലപാടും ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് തേടണം.

ജഡ്ജിയുടെ വ്യക്തിപരമായ കാര്യങ്ങളും പരിഗണിക്കും

സ്ഥലംമാറ്റത്തിന് പരിഗണിക്കുന്ന ജഡ്ജിയുടെ വ്യക്തിപരമായ സാഹചര്യങ്ങൾ, നിർദേശത്തോടുള്ള പ്രതികരണം, സേവനം ചെയ്യാൻ താൽപര്യമുള്ള സ്ഥലങ്ങൾ എന്നിവയും പരിശോധിക്കണം.

ഹൈക്കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസിന്റെ സ്ഥലംമാറ്റമാണെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിലപാടും നിർബന്ധമായും പരിഗണിക്കണം. ഇന്ത്യയുടെ ചീഫ് ജസ്റ്റിസും സുപ്രീംകോടതിയിലെ നാല് മുതിർന്ന ജഡ്ജിമാരും ഇതെല്ലാം പരിശോധിച്ചശേഷമാണ് അന്തിമ തീരുമാനത്തിലെത്തുന്നത്.

രാജ്യത്തെ നീതിന്യായ ഭരണസംവിധാനം കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുത്തുകയെന്ന പൊതുതാൽപര്യം മുൻനിർത്തിയാണ് എല്ലാ സ്ഥലംമാറ്റങ്ങളും നടത്തേണ്ടത്. എന്നാൽ ഒരു ഹൈക്കോടതിയിൽനിന്ന് മറ്റൊരു ഹൈക്കോടതിയിലേക്കുള്ള സ്ഥലംമാറ്റം പൂർത്തിയാക്കാൻ നടപടിക്രമ ധാരണാപത്രത്തിൽ സമയപരിധി നിശ്ചയിച്ചിട്ടില്ല.

നിയമന നടപടികൾ ആറുമാസം മുമ്പ് തുടങ്ങണം

സുപ്രീംകോടതിയിലെയും ഹൈക്കോടതികളിലെയും ജഡ്ജിമാരുടെ നിയമനം ഭരണഘടനയുടെ 124, 217, 224 അനുച്ഛേദങ്ങൾ അനുസരിച്ചാണ് നടക്കുന്നത്.

1993 ഒക്ടോബർ ആറിലെ രണ്ടാം ജഡ്ജിമാരുടെ കേസിലെ സുപ്രീംകോടതി വിധിയുടെയും 1998 ഒക്ടോബർ 28ലെ മൂന്നാം ജഡ്ജിമാരുടെ കേസിലെ ഉപദേശാഭിപ്രായത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ 1998ൽ തയ്യാറാക്കിയ നടപടിക്രമ ധാരണാപത്രമാണ് നിയമനങ്ങൾക്ക് പിന്തുടരുന്നത്.

സുപ്രീംകോടതി ജഡ്ജിമാരുടെ നിയമന നിർദേശം ആരംഭിക്കേണ്ട ഉത്തരവാദിത്വം ഇന്ത്യയുടെ ചീഫ് ജസ്റ്റിസിനാണ്. ഹൈക്കോടതി ജഡ്ജിമാരുടെ നിയമന നിർദേശം ബന്ധപ്പെട്ട ഹൈക്കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസാണ് ആരംഭിക്കേണ്ടത്. ഹൈക്കോടതിയിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന രണ്ട് ജഡ്ജിമാരുമായി കൂടിയാലോചിച്ചായിരിക്കണം ഇത്.

ഒരു ഒഴിവ് വരുന്നതിന് കുറഞ്ഞത് ആറുമാസം മുമ്പെങ്കിലും ഹൈക്കോടതികൾ നിയമന ശുപാർശ നൽകണമെന്നും നടപടിക്രമ ധാരണാപത്രത്തിൽ പറയുന്നു.

സുപ്രീംകോടതി കൊളീജിയത്തിന്റെ ശുപാർശ നിർബന്ധം

ഹൈക്കോടതി ജഡ്ജിമാരുടെ നിയമനത്തിൽ ബന്ധപ്പെട്ട സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ അഭിപ്രായവും തേടും. പരിഗണനയിലുള്ള വ്യക്തികളെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന് ലഭ്യമായ മറ്റു റിപ്പോർട്ടുകളും പരിശോധിക്കും.

ഹൈക്കോടതി കൊളീജിയം, സംസ്ഥാന സർക്കാരുകൾ, കേന്ദ്ര സർക്കാർ എന്നിവയുടെ ശുപാർശകൾ ഉപദേശത്തിനായി സുപ്രീംകോടതി കൊളീജിയത്തിന് കൈമാറും.

ഉന്നത നീതിന്യായ സംവിധാനത്തിലെ ജഡ്ജിമാരുടെ നിയമനം കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന തലങ്ങളിലെ ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങളും നീതിന്യായ സംവിധാനവും ചേർന്ന് നടത്തുന്ന തുടർച്ചയായ നടപടിയാണ്. വിവിധ ഭരണഘടനാ അധികാരികളുടെ കൂടിയാലോചനയും അംഗീകാരവും ഇതിന് ആവശ്യമാണ്.

സുപ്രീംകോടതി കൊളീജിയം ശുപാർശ ചെയ്യുന്നവരെ മാത്രമേ ഹൈക്കോടതി ജഡ്ജിമാരായി നിയമിക്കൂവെന്നും കേന്ദ്ര നിയമമന്ത്രി അർജുൻ റാം മേഘ്‌വാൾ ലോക്‌സഭയിൽ വ്യക്തമാക്കി.