ന്യൂഡൽഹി, ജൂലൈ 15-

മഹാരാഷ്ട്രയിലെ നാഗ്പൂർ, പുണെ ജില്ലകളിലായി നടപ്പാക്കുന്ന രണ്ട് വൻകിട പദ്ധതികൾക്കായി ഏകദേശം 1,200 ഹെക്ടർ വനഭൂമി വകമാറ്റാൻ കേന്ദ്ര പരിസ്ഥിതി, വനം, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാന മന്ത്രാലയം അനുമതി നൽകി. വന്യജീവി സങ്കേതങ്ങളോട് ചേർന്നുള്ള പരിസ്ഥിതിലോല മേഖലകളിലാണ് (ESZ) ഈ പദ്ധതികൾ വരുന്നത്. ജൂലൈ 14-നാണ് അനുമതി സംബന്ധിച്ച ഔദ്യോഗിക വിവരങ്ങൾ പുറത്തുവന്നത്.

53,000 കോടിയുടെ നദീസംയോജന പദ്ധതി

നാഗ്പൂരിലെ വൈൻഗംഗ–നൽഗംഗ നദീസംയോജന പദ്ധതിയാണ് ഇതിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം. ഉംറെഡ്–കർഹാൻഡ്ല വന്യജീവി സങ്കേതത്തിന്റെ പരിസ്ഥിതിലോല മേഖലയിൽ നിന്ന് വെറും 800 മീറ്റർ മാത്രം അകലെയാണ് പദ്ധതി പ്രദേശം വരുന്നത്. 53,096 കോടി രൂപ ചെലവ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന പദ്ധതിക്കായി ആകെ 14,467.97 ഹെക്ടർ ഭൂമി ആവശ്യമാണ്. ഇതിൽ 1,023.45 ഹെക്ടർ വനഭൂമിയാണ് ഉൾപ്പെടുന്നത്. പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി നിർദിഷ്ട ഘോസിഖുർദ് അണക്കെട്ട് യാഥാർഥ്യമാകുന്നതോടെ 13,000 ഹെക്ടറിലേറെ ഭൂമി വെള്ളത്തിനടിയിലാകുമെന്നും റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

പുണെയിൽ 2,100 മെഗാവാട്ട് സംഭരണ പദ്ധതി

പുണെയിലെ പിംപൽപാഡ–സാവലെ പമ്പ്ഡ് സ്റ്റോറേജ് പദ്ധതിക്കും കേന്ദ്രാനുമതി ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2,100 മെഗാവാട്ട് വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദന ശേഷിയുള്ള ഈ പദ്ധതിക്ക് 10,217.36 കോടി രൂപയാണ് കണക്കാക്കുന്ന ചെലവ്. പദ്ധതിക്ക് ആവശ്യമായ 249.23 ഹെക്ടർ ഭൂമിയിൽ 99.36 ഹെക്ടറും വനഭൂമിയാണ്. ഭീമാശങ്കർ വന്യജീവി സങ്കേതവും നിർദിഷ്ട പശ്ചിമഘട്ട പരിസ്ഥിതിലോല പ്രദേശവും പദ്ധതി പ്രദേശത്തിന്റെ പത്ത് കിലോമീറ്റർ പരിധിക്കുള്ളിലാണ് വരുന്നത്.

പരിസ്ഥിതി ആഘാതം പരിശോധിക്കാൻ വിദഗ്ധസമിതി നിർദേശം

കേന്ദ്ര പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയത്തിന്റെ വിദഗ്ധ വിലയിരുത്തൽ സമിതിയാണ് ഈ പദ്ധതികൾക്ക് അനുമതി നൽകിയത്. ഇതിൽ നാഗ്പൂർ പദ്ധതിയെ മിതമായ രീതിയിൽ വനത്തെ ബാധിക്കുന്ന ‘ബി വൺ’ (B-1) വിഭാഗത്തിലും, പുണെ പദ്ധതിയെ വനമേഖലയെ ഗുരുതരമായി ബാധിക്കുന്ന ‘എ’ (A) വിഭാഗത്തിലുമാണ് ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. നിർമാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ വനങ്ങൾ, ജലസ്രോതസ്സുകൾ, വന്യജീവികൾ എന്നിവയെ എങ്ങനെയെല്ലാം ബാധിക്കുമെന്ന് വിശദമായ പരിസ്ഥിതി ആഘാത പഠനത്തിലൂടെ (EIA) വിലയിരുത്തണമെന്ന് സമിതി കർശന നിർദേശം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.

സംരക്ഷണവും വികസനവും നേർക്കുനേർ

വന്യജീവി സങ്കേതങ്ങൾക്ക് ചുറ്റുമുള്ള പരിസ്ഥിതിലോല മേഖലകൾ ഒരു സ്വാഭാവിക സംരക്ഷണ കവചമായാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. അനിയന്ത്രിതമായ നിർമാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ തടയുക, മനുഷ്യ-വന്യജീവി സംഘർഷം ലഘൂകരിക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവയുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. എന്നാൽ പുതിയ കേന്ദ്രാനുമതി യാഥാർഥ്യമാകുന്നതോടെ വനഭൂമി വലിയ തോതിൽ നഷ്ടപ്പെടുന്നതിലും വൻതോതിൽ പ്രദേശങ്ങൾ വെള്ളത്തിനടിയിലാകുന്നതിലും ആശങ്ക ശക്തമായിട്ടുണ്ട്. ഇനി നടക്കാനിരിക്കുന്ന വിശദമായ പരിസ്ഥിതി ആഘാത പഠനവും തുടർന്നുള്ള മറ്റ് നിയമപരമായ അനുമതികളും ആയിരിക്കും പദ്ധതികളുടെ ഭാവി നിർണയിക്കുക.