ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര സംഗീതത്തിന്റെ ആത്മാവ് ഒരൊറ്റ ശബ്ദത്തിൽ മുഴങ്ങിയ ഒരു കാലമുണ്ടായിരുന്നു. ആ ശബ്ദത്തിന് പേരായിരുന്നു എസ്. ജാനകി. ഒരു ഗായിക എന്നതിലുപരി, നിരവധി തലമുറകളുടെ ഓർമ്മകൾക്കും വികാരങ്ങൾക്കും ജീവൻ നൽകിയ സംഗീതപ്രതിഭ. പ്രണയത്തിനും വിരഹത്തിനും ഭക്തിക്കും മാതൃസ്നേഹത്തിനും ബാല്യത്തിനും ഒരേ ശബ്ദത്തിലൂടെ വ്യത്യസ്ത ആത്മാവുകൾ സമ്മാനിക്കാൻ കഴിഞ്ഞ അപൂർവ കലാകാരിയായിരുന്നു അവർ.

1938 ഏപ്രിൽ 23-ന് ആന്ധ്രപ്രദേശിലെ ഗുണ്ടൂർ ജില്ലയിലെ പാലപാട് ഗ്രാമത്തിലാണ് ശീതള ജാനകി ജനിച്ചത്. ബാല്യകാലം മുതൽ സംഗീതത്തോട് അസാധാരണമായ ആഭിമുഖ്യം പ്രകടിപ്പിച്ച അവർ പിന്നീട് ദക്ഷിണേന്ത്യ മുഴുവൻ ആദരവോടെ “ഗാനഗന്ധർവ്വി”, “ദക്ഷിണേന്ത്യയുടെ നൈറ്റിംഗേൽ” എന്നീ വിശേഷണങ്ങളാൽ അറിയപ്പെട്ടു.

പതിനേഴ് ഭാഷകളിലായി അമ്പതിനായിരത്തിലധികം ഗാനങ്ങൾ

തെലുങ്ക്, തമിഴ്, മലയാളം, കന്നഡ, ഹിന്ദി എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ പതിനേഴ് ഭാഷകളിലായി അമ്പതിനായിരത്തിലധികം ഗാനങ്ങൾ എസ്. ജാനകി ആലപിച്ചു. ഒരു ഗായികയുടെ നേട്ടമെന്നതിലുപരി, ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര സംഗീതത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ അപൂർവമായി മാത്രം കാണുന്ന സംഗീതസമ്പത്താണ് അത്. ഓരോ ഭാഷയുടെയും ഉച്ചാരണവും ഭാവവും അതിന്റെ സ്വാഭാവികതയിൽ പാടാൻ കഴിഞ്ഞത് ജാനകിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകതകളിലൊന്നായിരുന്നു.

മലയാളത്തിന്റെ സ്വന്തം ജാനകിയമ്മ

മലയാള സിനിമാസംഗീതത്തിന് മറക്കാനാകാത്ത ശബ്ദമാണ് ജാനകിയുടേത്. 1957-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ‘മിന്നുന്നതെല്ലാം പൊന്നല്ല’ എന്ന ചിത്രത്തിലെ ‘ഇരുമൂടുകയോ എൻ വഴിയിൽ’ എന്ന ഗാനത്തിലൂടെയാണ് അവർ മലയാളത്തിലേക്ക് എത്തിയത്. പിന്നീട് അവർ മലയാളികളുടെ ഹൃദയത്തിലേക്കാണ് ചേക്കേറിയത്.

എം. എസ്. ബാബുരാജ്, ജി. ദേവരാജൻ, വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി, എ. ടി. ഉമ്മർ, ശ്യാം, ജോൺസൺ, ഔസേപ്പച്ചൻ, ഇളയരാജ, വിദ്യാസാഗർ തുടങ്ങി നിരവധി സംഗീതസംവിധായകരുടെ ഈണങ്ങൾക്ക് അവർ ആത്മാവ് നൽകി.

‘തളിരിട്ട കിനാക്കൾതൻ’, ‘അഞ്ജന കണ്ണെഴുതി’, ‘സൂര്യകാന്തീ’, ‘ഒരു കൊച്ചു സ്വപ്നത്തിൻ’, ‘ഏറ്റുമാനൂർ അമ്പലത്തിൽ’, ‘അമ്പിളി മാനിലെ’, ‘ചിരിയിൽ തേൻ’, ‘താമരക്കുമ്പിളിലല്ലോ മമഹൃദയം’ തുടങ്ങി അനശ്വര ഗാനങ്ങളുടെ പട്ടിക അവസാനിക്കുന്നില്ല. ഓരോ ഗാനവും ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ ഓർമ്മയായി ഇന്നും മലയാളികളുടെ മനസ്സിൽ ജീവിക്കുന്നു.

ശബ്ദത്തിന്റെ അപൂർവ മാന്ത്രികത

ഒരു പാട്ടിൽ കൊച്ചു പെൺകുട്ടിയായും, അടുത്ത നിമിഷം അമ്മയായും, പിന്നീട് മുത്തശ്ശിയായും മാറാൻ കഴിയുന്ന അതുല്യമായ ശബ്ദവൈവിധ്യമായിരുന്നു ജാനകിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ കരുത്ത്. ശബ്ദത്തിലെ ഭാവമാറ്റം കൊണ്ട് കഥാപാത്രങ്ങളുടെ മനസ്സും ജീവിതവും അവർ വരച്ചു.

പ്രണയം പാടുമ്പോൾ അത് ഹൃദയമിടിപ്പായി. വിരഹം പാടുമ്പോൾ അത് നിശ്ശബ്ദമായ കണ്ണീരായി. ഭക്തിഗാനങ്ങളിൽ അത് പ്രാർത്ഥനയായി. താരാട്ടിൽ അത് അമ്മയുടെ കരങ്ങളായി. അതുകൊണ്ടാണ് അവരുടെ ഓരോ ഗാനവും കേൾവിക്കാരന്റെ വ്യക്തിപരമായ അനുഭവമായി മാറിയത്.

പുരസ്കാരങ്ങൾ പറഞ്ഞ സംഗീതജീവിതം

എസ്. ജാനകിയുടെ സംഗീതമികവിന് രാജ്യം നൽകിയ അംഗീകാരങ്ങളും അത്ര തന്നെ വലുതാണ്.

• മികച്ച പിന്നണിഗായികയ്ക്കുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം നാല് തവണ.
• കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം പതിനാല് തവണ.
• തമിഴ്നാട്, കർണാടക, ആന്ധ്രപ്രദേശ് സംസ്ഥാന പുരസ്കാരങ്ങൾ നിരവധി തവണ.
• സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ: 33 എണ്ണം
• നന്ദി പുരസ്കാരങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ അനേകം ദേശീയ, സംസ്ഥാന ബഹുമതികൾ.
• 2013-ൽ പ്രഖ്യാപിച്ച പത്മഭൂഷൺ ബഹുമതി അവർ വിനയപൂർവം നിരസിച്ചു.
• ദക്ഷിണേന്ത്യൻ കലാകാരന്മാർക്ക് അർഹമായ അംഗീകാരം കിട്ടുന്നില്ല എന്നും അവർ പറഞ്ഞിരുന്നു.
• മറ്റ് ബഹുമതികൾ: മൈസൂർ സർവകലാശാലയുടെ ഓണറി ഡോക്ടറേറ്റ്, തമിഴ്നാട് സർക്കാരിന്റെ കലൈമാമണി, കർണാടക രാജ്യോത്സവ പുരസ്കാരം.

പുരസ്കാരങ്ങൾക്കപ്പുറം, ജനങ്ങളുടെ സ്നേഹമായിരുന്നു അവർ ഏറ്റവുമധികം വിലമതിച്ച അംഗീകാരം.

ശബ്ദം കൊണ്ട് ജീവിച്ച കഥാപാത്രങ്ങൾ

ജാനകിയമ്മ പാടിയത് വെറും ഗാനങ്ങളായിരുന്നില്ല. ഓരോ കഥാപാത്രത്തിന്റെയും ഹൃദയമിടിപ്പായിരുന്നു അത്.

അവരുടെ ശബ്ദത്തിൽ ഒരു യുവതിയുടെ ആദ്യ പ്രണയം ഉണ്ടായിരുന്നു. ഒരു അമ്മയുടെ താരാട്ടുണ്ടായിരുന്നു. ഒരു വിധവയുടെ നിശ്ശബ്ദ വേദനയുണ്ടായിരുന്നു. ഒരു ഭക്തന്റെ സമർപ്പണമുണ്ടായിരുന്നു. സ്റ്റുഡിയോയിലെ മൈക്രോഫോണിന് മുന്നിൽ അവർ വികാരം പകർന്നപ്പോൾ, അത് കോടിക്കണക്കിന് ഹൃദയങ്ങളിലേക്ക് അതേ തീവ്രതയിൽ എത്തി.

കാലം മാറിയെങ്കിലും ശബ്ദം മാറിയില്ല

യേശുദാസ്, എസ്. പി. ബാലസുബ്രഹ്മണ്യം, കെ. ജെ. യേശുദാസ്, മലേഷ്യ വാസുദേവൻ, മനോ തുടങ്ങി വിവിധ തലമുറകളിലെ ഗായകരോടൊപ്പം അവർ പാടിയ ഡ്യുയറ്റുകൾ ഇന്നും റേഡിയോയിലും സംഗീതവേദികളിലും മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. കാലം മാറി, സംഗീതത്തിന്റെ സാങ്കേതികത മാറി, പക്ഷേ എസ്. ജാനകിയുടെ ശബ്ദത്തിന് കാലപ്പഴക്കം ഉണ്ടായില്ല.

ഒരു യുഗത്തിന്റെ അവസാനമല്ല, ഒരു ശബ്ദത്തിന്റെ അനശ്വരത

മാധ്യമങ്ങൾ അവരെ പലപ്പോഴും “പിന്നണിഗായിക” എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു. എന്നാൽ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ സിനിമയുടെ വികാരങ്ങളിൽ അവരുടെ ശബ്ദം ഒരിക്കലും പിന്നിലായിരുന്നില്ല. സിനിമയുടെ മുൻനിര വികാരമായിരുന്നു അത്.

അമ്പതിനായിരത്തിലധികം ഗാനങ്ങൾ ആലപിച്ചിട്ടും ഓരോ തവണയും ആദ്യഗാനം പാടുന്ന ആത്മാർത്ഥതയോടെ മൈക്രോഫോണിന് മുന്നിൽ നിന്ന കലാകാരിയാണ് എസ്. ജാനകി. അതുകൊണ്ടാണ് അവർ ഒരു ഗായിക മാത്രമല്ല, ഒരു സംഗീതസംസ്കാരത്തിന്റെ പ്രതീകമായി മാറിയത്.

ഇന്ന് ജാനകിയമ്മ ശാരീരികമായി നമ്മോടൊപ്പമില്ല. പക്ഷേ മലയാളിയുടെ ഓർമ്മകളിൽ, പ്രണയത്തിന്റെ നിശ്ശബ്ദ നിമിഷങ്ങളിൽ, അമ്മയുടെ താരാട്ടിൽ, ഭക്തിയുടെ പ്രാർത്ഥനയിൽ, റേഡിയോയിൽ മുഴങ്ങുന്ന ഓരോ പഴയ ഗാനത്തിലും ആ ശബ്ദം ഇന്നും ജീവിക്കുന്നു.