ഇന്ത്യയിൽ ഇന്ന് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ദിവസം പോളിങ് ബൂത്തിലേക്ക് ഏറ്റവും ആവേശത്തോടെ എത്തുന്നവരിൽ സ്ത്രീകളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് മുതൽ പാർലമെന്റ് വരെ സ്ത്രീകൾ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ കൂടുതൽ സജീവമാകുന്ന കാഴ്ചയാണ് കാണുന്നത്. എന്നാൽ ഒരു ചോദ്യം ഇപ്പോഴും ബാക്കിയാകുന്നു. രാജ്യത്തെ ജനസംഖ്യയുടെ പകുതിയോളം സ്ത്രീകളായിരിക്കെ, നിയമനിർമാണ സഭകളിൽ അവരുടെ സാന്നിധ്യം ഇപ്പോഴും വെറും 14 ശതമാനത്തോട് അടുക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ജനാധിപത്യമെന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്ന ഇന്ത്യയിൽ സ്ത്രീകളുടെ രാഷ്ട്രീയ പ്രാതിനിധ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ വൈരുധ്യമാണ് ഇപ്പോൾ വീണ്ടും ചർച്ചയാകുന്നത്.

വോട്ട് ചെയ്യുന്ന സ്ത്രീകൾ കോടിക്കണക്കിന്; നിയമം പാസാക്കുന്ന സ്ത്രീകൾ വളരെ കുറച്ച്

ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 66 കോടിയിലധികം വനിതാ വോട്ടർമാരുണ്ട്. കഴിഞ്ഞ ഏതാനും പതിറ്റാണ്ടിനിടെ സ്ത്രീകളുടെ വോട്ടിംഗ് ശതമാനം കുത്തനെ ഉയർന്നു. 1962-ലെ ലോക്സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സ്ത്രീകളുടെ പോളിങ് 46.6 ശതമാനമായിരുന്നെങ്കിൽ, 2024-ൽ അത് 65.8 ശതമാനത്തിലെത്തി. സ്ഥാനാർഥികളാകുന്ന സ്ത്രീകളുടെ എണ്ണവും വർധിച്ചു. 1957-ൽ വെറും 45 സ്ത്രീകളാണ് ലോക്സഭയിലേക്ക് മത്സരിച്ചത്. 2024-ൽ അത് 800 ആയി ഉയർന്നു. പക്ഷേ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടത് വെറും 74 വനിതാ എംപിമാർ മാത്രം. അതായത്, രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള താൽപര്യം കൂടുന്നുണ്ടെങ്കിലും അധികാരകേന്ദ്രങ്ങളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം ഇപ്പോഴും പരിമിതമാണ്.

ലോക റാങ്കിങ്ങിൽ ഇന്ത്യയ്ക്ക് പിന്നോക്കം

സ്ത്രീകളുടെ പാർലമെന്റ് പ്രാതിനിധ്യത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ സ്ഥാനം അത്ര അഭിമാനകരമല്ല. ഇന്റർ പാർലമെന്ററി യൂണിയന്റെ (IPU) 2025 മാർച്ച് റാങ്കിങ് പ്രകാരം 185 രാജ്യങ്ങളിൽ ഇന്ത്യ 151-ാം സ്ഥാനത്താണ്. ജനാധിപത്യത്തിന്റെ വലിപ്പത്തിൽ ലോകത്ത് ഒന്നാമതാണെങ്കിലും, സ്ത്രീകൾക്ക് നിയമനിർമാണ സഭകളിൽ ലഭിക്കുന്ന ഇടത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ ഇന്ത്യ നിരവധി രാജ്യങ്ങൾക്ക് പിന്നിലാണ്.

പ്രശ്നം ജയിക്കാനുള്ള കഴിവല്ല; ടിക്കറ്റ് കിട്ടാനുള്ള അവസരമാണ്

സ്ത്രീകൾ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിജയിക്കുന്നില്ല എന്നതാണ് പലപ്പോഴും കേൾക്കുന്ന വാദം. എന്നാൽ കണക്കുകൾ മറ്റൊരു കഥ പറയുന്നു. പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾ സ്ത്രീകൾക്ക് മതിയായ സീറ്റുകൾ നൽകുന്നില്ല എന്നതാണ് വലിയ പ്രശ്നം. ടിക്കറ്റ് വിതരണം പലപ്പോഴും ഏതാനും നേതാക്കളുടെ തീരുമാനമായി മാറുന്നു. അപ്പോൾ രാഷ്ട്രീയ കുടുംബങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവർക്കും സാമ്പത്തികമായി ശക്തരായവർക്കും മാത്രമാണ് കൂടുതൽ അവസരം ലഭിക്കുന്നത്. സാധാരണ കുടുംബങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കഴിവുള്ള സ്ത്രീകൾ മത്സരരംഗത്ത് എത്തുന്നതിന് മുമ്പേ പുറത്താകുന്നു.

പണം ഇല്ലെങ്കിൽ രാഷ്ട്രീയം ഇന്നും പ്രയാസം

2009-ൽ ഇന്റർ പാർലമെന്ററി യൂണിയൻ നടത്തിയ പഠനം സ്ത്രീകൾ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നതിനുള്ള ഏറ്റവും വലിയ തടസ്സങ്ങളിലൊന്നായി സാമ്പത്തിക പരിമിതിയെ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിരുന്നു. 2024 ലോക്സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലും ഇത് വ്യക്തമായി. ഒരു കോടി രൂപയിൽ താഴെ സ്വത്തുള്ള വനിതാ സ്ഥാനാർഥികളുടെ വിജയസാധ്യത വെറും 1.49 ശതമാനം മാത്രമായിരുന്നു. മത്സരിക്കാൻ പോലും വലിയ സാമ്പത്തിക പിന്തുണ ആവശ്യമായ സാഹചര്യത്തിൽ പല സ്ത്രീകളും ആദ്യപടിയിൽ തന്നെ പിന്തള്ളപ്പെടുകയാണ്.

സ്വതന്ത്ര വനിതാ സ്ഥാനാർഥികളുടെ കണക്ക് പറയുന്നത് എന്ത്?

2024 ലോക്സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 279 സ്വതന്ത്ര വനിതാ സ്ഥാനാർഥികൾ മത്സരിച്ചു. എന്നാൽ ഒരാൾ പോലും വിജയിച്ചില്ല. പാർട്ടി സംവിധാനത്തിന്റെയും സംഘടനാപരമായ പിന്തുണയുടെയും സാമ്പത്തിക സഹായത്തിന്റെയും അഭാവം സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർഥികൾക്ക് വലിയ വെല്ലുവിളിയാണെന്ന് ഈ കണക്ക് വ്യക്തമാക്കുന്നു.

രാഷ്ട്രീയ കുടുംബങ്ങളിലെ സ്ത്രീകൾക്കും പൂർണ സ്വാതന്ത്ര്യമില്ല

രാഷ്ട്രീയ കുടുംബങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സ്ത്രീകൾക്ക് ടിക്കറ്റ് ലഭിക്കാറുണ്ടെങ്കിലും, അതും പലപ്പോഴും കുടുംബത്തിലെ പുരുഷ നേതാവ് ഒഴിവാക്കിയ സുരക്ഷിത മണ്ഡലങ്ങളിലേക്കാണ്. ഇതോടെ സ്ത്രീകൾക്ക് സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രീയ വ്യക്തിത്വം വളർത്താനുള്ള അവസരം കുറയുന്നു. ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ ജയിലിലായതോ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിക്കാൻ കഴിയാത്തതോ ആയ പുരുഷ നേതാക്കളുടെ പകരക്കാരായും സ്ത്രീകൾ മത്സരിക്കുന്ന കാഴ്ചയും കാണാം. വിമർശകർ ഇതിനെ “പ്രോക്സി രാഷ്ട്രീയം” എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.

പഞ്ചായത്തുകളിൽ വിജയിച്ച മാതൃക നിയമസഭകളിലെത്താത്തത് എന്തുകൊണ്ട്?

1992-ലെ 73, 74 ഭരണഘടനാ ഭേദഗതികൾക്ക് ശേഷം പഞ്ചായത്തുകളിലും നഗരസഭകളിലും സ്ത്രീകൾക്ക് സംവരണം ലഭിച്ചു. പല സംസ്ഥാനങ്ങളും അത് 50 ശതമാനമാക്കി ഉയർത്തുകയും ചെയ്തു. ഇന്ന് തദ്ദേശസ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളിലെ ജനപ്രതിനിധികളിൽ 44 ശതമാനത്തോളം സ്ത്രീകളാണ്. ഗ്രാമങ്ങളിലും നഗരങ്ങളിലും ഭരണനിർവഹണത്തിൽ സ്ത്രീകൾ വിജയകരമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുവെന്ന് ഇത് തെളിയിക്കുന്നു. എന്നിട്ടും അതേ മുന്നേറ്റം നിയമസഭയിലേക്കും പാർലമെന്റിലേക്കും എത്തിയിട്ടില്ല.

സ്ത്രീ സംവരണ ബിൽ പാസായി; പക്ഷേ നടപ്പാകാൻ ഇനി കാത്തിരിപ്പ്

മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ട ചർച്ചകൾക്കൊടുവിൽ 2023-ൽ ‘നാരി ശക്തി വന്ദൻ അധിനിയം’ എന്ന പേരിൽ സ്ത്രീ സംവരണ ബിൽ പാർലമെന്റ് പാസാക്കി. ലോക്സഭയിലും സംസ്ഥാന നിയമസഭകളിലും 33 ശതമാനം സീറ്റുകൾ സ്ത്രീകൾക്ക് സംവരണം ചെയ്യാനാണ് നിയമം ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. എന്നാൽ ഇത് ഉടൻ നടപ്പാകില്ല. അടുത്ത ജനസംഖ്യാ സെൻസസും അതിനെ തുടർന്നുള്ള മണ്ഡല പുനർനിർണയവും പൂർത്തിയായ ശേഷമേ സംവരണം പ്രാബല്യത്തിൽ വരൂ. 2021-ൽ നടക്കേണ്ട സെൻസസ് നീണ്ടുപോയ സാഹചര്യത്തിൽ, 2026-27-ലെ സെൻസസ് സമയത്ത് പൂർത്തിയായാൽ മാത്രമേ 2029-ഓടെ ഈ നിയമം പ്രായോഗികമാകാനുള്ള സാധ്യതയുള്ളൂ.

നിയമം തുല്യത ഉറപ്പുനൽകുന്നു; യാഥാർഥ്യം ഇപ്പോഴും അകലെയാണ്

ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടന സ്ത്രീകൾക്കും പുരുഷന്മാർക്കും തുല്യാവകാശം ഉറപ്പുനൽകുന്നുണ്ട്. സർവത്രിക വോട്ടവകാശം, തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിക്കാനുള്ള അവകാശം, തദ്ദേശസ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളിലെ സംവരണം എന്നിവ നിയമപരമായി നിലവിലുണ്ട്. ഇന്ത്യ സ്ത്രീകളോടുള്ള എല്ലാ തരത്തിലുള്ള വിവേചനവും ഇല്ലാതാക്കാനുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര കരാറുകളിലും അംഗമാണ്. എന്നാൽ നിയമപരമായ തുല്യത യഥാർഥ രാഷ്ട്രീയ പ്രാതിനിധ്യമായി മാറാൻ സാമൂഹികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ തടസ്സങ്ങൾ ഇപ്പോഴും നീങ്ങിയിട്ടില്ല.

വഴി മുന്നോട്ട് എവിടെയാണ്?

വിദഗ്ധർ നിർദേശിക്കുന്ന പരിഹാരങ്ങൾ പലതുണ്ട്. ഓരോ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലും രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾ കുറഞ്ഞത് മൂന്നിലൊന്ന് ടിക്കറ്റെങ്കിലും സ്ത്രീകൾക്ക് നിർബന്ധമായും നൽകുന്ന നിയമം കൊണ്ടുവരുക, സാമ്പത്തിക സഹായം ഉറപ്പാക്കുക, വനിതാ നേതാക്കൾക്ക് പരിശീലനവും ഡിജിറ്റൽ പ്രചാരണസഹായവും നൽകുക, രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളിൽ ആഭ്യന്തര ജനാധിപത്യം ശക്തമാക്കുക, സ്ത്രീകളെ പ്രോക്സി സ്ഥാനാർഥികളാക്കുന്ന പ്രവണത അവസാനിപ്പിക്കുക എന്നിവ അതിൽ പ്രധാനമാണ്. അതോടൊപ്പം, വിദ്യാഭ്യാസം, സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യം, സാമൂഹിക മനോഭാവത്തിലെ മാറ്റം എന്നിവയും സ്ത്രീകളുടെ രാഷ്ട്രീയ മുന്നേറ്റത്തിന് നിർണായകമാണെന്ന് പഠനങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

സ്ത്രീകൾ വോട്ടർമാരായി മാത്രം തുടരണോ, അതോ നയനിർണയകരാകണോ?

കഴിഞ്ഞ എഴുപത് വർഷത്തിനിടെ ഇന്ത്യൻ സ്ത്രീകൾ വോട്ടർമാരായി അസാധാരണ മുന്നേറ്റം നടത്തി. എന്നാൽ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ യഥാർഥ പരീക്ഷണം വോട്ട് ചെയ്യുന്നതിൽ മാത്രമല്ല, നിയമങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്ന മേശയിൽ എത്ര സ്ത്രീകൾക്ക് ഇടം ലഭിക്കുന്നു എന്നതിലുമാണ്. പാർലമെന്റിലും നിയമസഭകളിലും സ്ത്രീകളുടെ എണ്ണം വർധിക്കുന്നത് ലിംഗസമത്വത്തിന്റെ വിഷയമാത്രമല്ല, രാജ്യത്തിന്റെ നയരൂപീകരണത്തിൽ ജനസംഖ്യയുടെ പകുതിയുടെ ശബ്ദം പ്രതിഫലിപ്പിക്കാനുള്ള അടിസ്ഥാന ജനാധിപത്യ ആവശ്യകത കൂടിയാണ്.