ആരെങ്കിലും ചിരിക്കുന്നതായി കണ്ടാൽ അവർ സന്തോഷവാനാണെന്ന് നമുക്ക് തോന്നും. പക്ഷേ അതെല്ലായ്പ്പോഴും ശരിയാകണമെന്നില്ല. ചിലപ്പോൾ അത് നാണം മറയ്ക്കാനായിരിക്കും, ചിലപ്പോൾ ഭയം കൊണ്ടാകാം, ചിലപ്പോൾ വിഷമത്തിനിടയിലും ഒരാൾ ചിരിക്കാം. ഇതാണ് ഇതുവരെ എഐ സംവിധാനങ്ങൾക്ക് മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയാതിരുന്നത്. മുഖഭാവം, ശബ്ദം, സംസാരരീതി എന്നിവ മാത്രം നോക്കി വികാരങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്ന ഇമോഷൻ എഐ ഇപ്പോൾ വലിയൊരു മാറ്റത്തിന്റെ വക്കിലാണ്. ഇനി മുഖം മാത്രമല്ല, ആ വ്യക്തി ഏത് സാഹചര്യത്തിലാണ്, ആരോടാണ് സംസാരിക്കുന്നത്, എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നത്, എന്ത് തരത്തിലുള്ള അന്തരീക്ഷത്തിലാണ് എന്നതെല്ലാം കൂടി വിശകലനം ചെയ്താണ് എഐ വികാരങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാൻ ശ്രമിക്കുന്നത്. ഇതിനെ ഹ്യൂമൻ കോൺടെക്സ്റ്റ് എഐ എന്നാണ് ഗവേഷകർ വിളിക്കുന്നത്.

ഒരു കണ്ണീർ… പക്ഷേ അർഥം പലതാകാം

ഒരു കുട്ടി കരയുന്നു. അത് വേദന കൊണ്ടാണോ? സന്തോഷം കൊണ്ടാണോ? വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം അച്ഛനെ കണ്ടതിന്റെ വികാരമാണോ? അതോ ഒരു മെഡൽ നേടിയതിന്റെ ആനന്ദമാണോ? മുഖത്ത് കണ്ണീർ എന്ന ഒരൊറ്റ സൂചന മാത്രം നോക്കിയാൽ ശരിയായ ഉത്തരം കിട്ടില്ല. മനുഷ്യർ തീരുമാനമെടുക്കുമ്പോൾ ചുറ്റുപാടും സാഹചര്യവും കൂടി വിലയിരുത്തും. ഇനി എഐയും അതുതന്നെയാണ് പഠിക്കുന്നത്. ഒരാളുടെ മുഖഭാവത്തോടൊപ്പം ശബ്ദത്തിലെ മാറ്റം, സംസാരിക്കുന്ന വാക്കുകൾ, ശരീരഭാഷ, ചുറ്റുമുള്ള ആളുകൾ, നടക്കുന്ന സംഭവം എന്നിവയെല്ലാം ചേർത്താണ് യഥാർത്ഥ വികാരം മനസ്സിലാക്കാൻ പുതിയ സംവിധാനങ്ങൾ ശ്രമിക്കുന്നത്.

ഇമോഷൻ എഐ എന്താണ്? ഒരു ലളിതമായ ഉദാഹരണം

നിങ്ങൾ കോൾ സെന്ററിലേക്ക് വിളിച്ചെന്ന് കരുതുക. സംസാരിക്കുമ്പോൾ നിങ്ങളുടെ ശബ്ദത്തിൽ അസഹിഷ്ണുതയോ നിരാശയോ തിരിച്ചറിഞ്ഞാൽ, എഐ ജീവനക്കാരന് ഒരു മുന്നറിയിപ്പ് നൽകും. “കുറച്ചുകൂടി ക്ഷമയോടെ സംസാരിക്കൂ”, “ഉപഭോക്താവിന് കൂടുതൽ വിശദീകരണം നൽകൂ” എന്നിങ്ങനെ നിർദേശങ്ങൾ തത്സമയം നൽകാൻ എഐക്ക് കഴിയും. അതുപോലെ കാറോടിക്കുമ്പോൾ ഡ്രൈവർ ക്ഷീണിതനാണോ, ഉറക്കം വരുകയാണോ, സമ്മർദത്തിലാണോ എന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്ന സംവിധാനങ്ങളും വികസിച്ചുവരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്ത് വിദ്യാർത്ഥിക്ക് ആശയക്കുഴപ്പമുണ്ടോ എന്ന് കണ്ടെത്താനും, പ്രായമായവർക്ക് ഒറ്റപ്പെടൽ കുറയ്ക്കാൻ സംസാരിക്കുന്ന റോബോട്ടുകൾ കൂടുതൽ സ്വാഭാവികമായി പ്രതികരിക്കാനും ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു.

മനുഷ്യനെ പോലെ ‘സാഹചര്യം’ മനസ്സിലാക്കുന്ന എഐ എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കും?

പുതിയ തലമുറ എഐ ഒരു വിവരത്തിൽ മാത്രം ആശ്രയിക്കില്ല. മുഖം, കണ്ണുകളുടെ ചലനം, ശബ്ദത്തിന്റെ ഉയർച്ചതാഴ്ച, സംസാരഭാഷ, ശരീരഭാഷ, മുമ്പത്തെ സംഭാഷണങ്ങൾ, ഇപ്പോഴുള്ള സാഹചര്യം എന്നിവയെല്ലാം ഒരുമിച്ച് പരിശോധിക്കും. ഉദാഹരണത്തിന് ഓഫിസിലെ പ്രകടന വിലയിരുത്തൽ യോഗത്തിൽ സംസാരിക്കുന്ന ഒരാളുടെ മുഖത്തെ ഗൗരവം കോപമാണെന്ന് എഐ പറയില്ല. ആ യോഗത്തിന്റെ സ്വഭാവവും സംഭാഷണവും വിലയിരുത്തിയശേഷമേ നിഗമനത്തിലെത്താൻ ശ്രമിക്കൂ. അതായത്, ഇനി എഐ സ്ക്രീനിലെ മുഖം മാത്രം കാണുന്നില്ല, ആ രംഗം മുഴുവൻ വായിക്കാൻ പഠിക്കുകയാണ്.

ഭാവിയിൽ എവിടെയൊക്കെ ഉപയോഗിക്കാം?

ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ ആരോഗ്യരംഗത്ത് ഡോക്ടർമാർക്ക് രോഗികളുടെ മാനസികാവസ്ഥ വിലയിരുത്താൻ സഹായിക്കും. ഓൺലൈൻ പഠന പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിൽ വിദ്യാർത്ഥി പാഠം മനസ്സിലാക്കുന്നുണ്ടോ, ബോറടിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ് പഠനരീതി മാറ്റാനാകും. കോൾ സെന്ററുകളിൽ ഉപഭോക്തൃ സേവനം മെച്ചപ്പെടുത്താനും, വാഹനങ്ങളിൽ ഡ്രൈവറുടെ ശ്രദ്ധക്കുറവ് കണ്ടെത്തി അപകടങ്ങൾ കുറയ്ക്കാനും, പ്രായമായവർക്കൊപ്പം കഴിയുന്ന റോബോട്ടുകൾ കൂടുതൽ സ്വാഭാവികമായി ആശയവിനിമയം നടത്താനും ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ വഴിയൊരുക്കും. മനുഷ്യനും യന്ത്രവും തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയം കൂടുതൽ സ്വാഭാവികമാക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.

അപകടസാധ്യതയും ചെറുതല്ല

ഒരു യന്ത്രത്തിന് മനുഷ്യന്റെ വികാരം വിലയിരുത്താൻ അനുവാദം നൽകുന്നത് വലിയ ഉത്തരവാദിത്വമാണ്. എഐ തെറ്റായി വികാരം മനസ്സിലാക്കിയാൽ തെറ്റായ തീരുമാനങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം.

സൈനിക സുരക്ഷാ മേഖലയിൽ എഐ ഒരാളുടെ വികാരം തെറ്റായി വിലയിരുത്തിയാൽ അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതം വളരെ ഗുരുതരമായേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന്, അതിർത്തിയിൽ നിൽക്കുന്ന ഒരു സൈനികൻ ദൂരദർശിനിയിലൂടെ കാണുന്ന വ്യക്തിയുടെ മുഖഭാവം പരിശോധിച്ച് എഐ “ഇയാൾ ആക്രമണത്തിന് തയ്യാറെടുക്കുകയാണ്” എന്ന് തെറ്റായി നിഗമനം ചെയ്താൽ, യഥാർഥത്തിൽ ഭയന്നോ ആശയക്കുഴപ്പത്തിലായോ നിൽക്കുന്ന ഒരു സാധാരണ പൗരനും സംശയാസ്പദനായി മാറാം. അതുപോലെ വിമാനത്താവളങ്ങളിലോ സൈനിക താവളങ്ങളിലോ നിരീക്ഷണ ക്യാമറകളിലെ എഐ ഒരു യാത്രക്കാരന്റെ പരിഭ്രമത്തെ “ഭീകരപ്രവർത്തന ലക്ഷണം” എന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞാൽ അനാവശ്യ സുരക്ഷാ നടപടികളും തെറ്റായ അറസ്റ്റ് പോലുള്ള സംഭവങ്ങളും ഉണ്ടാകാം. മറുവശത്ത്, പരിശീലനം നേടിയ ഒരു ശത്രു തന്റെ യഥാർഥ വികാരം മറച്ച് സ്വാഭാവികമായി പെരുമാറിയാൽ എഐക്ക് ഭീഷണി തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാതെയും പോകാം. അതുകൊണ്ടാണ് പ്രതിരോധ മേഖലയിലെ വിദഗ്ധർ മുഖഭാവം മാത്രം ആശ്രയിച്ച് നിർണായക തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്നത് അപകടകരമാണെന്നും, എഐയുടെ വിലയിരുത്തലിനൊപ്പം മനുഷ്യരുടെ നിരീക്ഷണവും രഹസ്യാന്വേഷണ വിവരങ്ങളും മറ്റ് തെളിവുകളും ചേർത്ത ശേഷമേ അന്തിമ തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കാവൂ എന്നും ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നത്.

സ്വകാര്യത എങ്ങനെ ബാധിക്കും? ചില ഉദാഹരണങ്ങൾ നോക്കാം

ഒരാളുടെ മുഖഭാവം, ശബ്ദം, പെരുമാറ്റം എന്നിവ എഐ നിരന്തരം നിരീക്ഷിക്കുന്നത് വലിയ സ്വകാര്യതാ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് വഴിവെക്കും. ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു ഓഫിസിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന ജീവനക്കാരന്റെ ഓരോ വീഡിയോ മീറ്റിംഗും എഐ വിശകലനം ചെയ്ത് “ഇന്ന് ഇയാൾ ഉത്സാഹമില്ല”, “സമ്മർദത്തിലാണ്”, “ജോലിയിൽ താൽപര്യം കുറയുന്നു” എന്നിങ്ങനെ റിപ്പോർട്ട് തയ്യാറാക്കുന്ന സാഹചര്യം ചിന്തിക്കുക. ജീവനക്കാരൻ അസുഖം കൊണ്ടോ കുടുംബപ്രശ്നം കൊണ്ടോ ക്ഷീണിതനായിരിക്കാം. എന്നാൽ ആ വ്യക്തിയുടെ അനുവാദമില്ലാതെ ഇത്തരം വ്യക്തിപരമായ വിവരങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നത് സ്വകാര്യതയെ ബാധിക്കും. മറ്റൊരു ഉദാഹരണം, ഒരു ഷോപ്പിംഗ് മാളിലെ ക്യാമറകൾ നിങ്ങളുടെ മുഖഭാവം പരിശോധിച്ച് ഏത് ഉൽപ്പന്നം കണ്ടപ്പോൾ നിങ്ങൾ ആവേശപ്പെട്ടു, എന്ത് കണ്ടപ്പോൾ നിരാശപ്പെട്ടു എന്നൊക്കെ വിലയിരുത്തി അതനുസരിച്ച് പരസ്യങ്ങൾ കാണിച്ചാൽ, നിങ്ങളുടെ വികാരങ്ങൾ പോലും ഒരു വ്യാപാര വിവരമായി മാറും. അതുപോലെ സ്കൂളിൽ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ഓരോ പ്രതികരണവും എഐ വിലയിരുത്തുകയോ, ആശുപത്രിയിൽ രോഗിയുടെ മാനസികാവസ്ഥ നിരന്തരം രേഖപ്പെടുത്തുകയോ, വിമാനത്താവളങ്ങളിൽ യാത്രക്കാരുടെ മുഖഭാവം നിരീക്ഷിച്ച് സംശയ പട്ടിക തയ്യാറാക്കുകയോ ചെയ്താൽ, അറിയാതെ തന്നെ ആളുകളുടെ വികാരങ്ങളും പെരുമാറ്റങ്ങളും സ്ഥിരമായി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെടുന്ന സാഹചര്യം ഉണ്ടാകും. അതുകൊണ്ടാണ് എഐ മനുഷ്യരുടെ വികാരങ്ങൾ വിശകലനം ചെയ്യുമ്പോൾ വ്യക്തമായ സമ്മതവും ശക്തമായ സ്വകാര്യതാ സംരക്ഷണ നിയമങ്ങളും അനിവാര്യമാണെന്ന് വിദഗ്ധർ പറയുന്നത്.

സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ വികസനത്തെയോ സ്വീകരണത്തെയോ തടയാനാവില്ല

സാഹചര്യം മനസ്സിലാക്കി മനുഷ്യവികാരങ്ങൾ കൂടുതൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്ന എഐ ഇപ്പോഴും വികസനഘട്ടത്തിലാണെങ്കിലും, അതിന്റെ സാധ്യതകൾ വളരെ വലുതാണ്. ആരോഗ്യരംഗം മുതൽ വിദ്യാഭ്യാസം, വാഹനസുരക്ഷ, ഉപഭോക്തൃ സേവനം, പ്രതിരോധം തുടങ്ങി നിരവധി മേഖലകളിൽ ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാനിടയുണ്ട്. അതേസമയം തെറ്റായ വിലയിരുത്തലുകൾ, സ്വകാര്യതാ പ്രശ്നങ്ങൾ, ദുരുപയോഗ സാധ്യതകൾ തുടങ്ങിയ വെല്ലുവിളികളും ഒരുപോലെ നിലനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ ശക്തമായ നിയമപരമായ നിയന്ത്രണങ്ങളും മനുഷ്യന്റെ അന്തിമ മേൽനോട്ടവും ധാർമിക മാനദണ്ഡങ്ങളും ഉറപ്പാക്കിയ ശേഷമായിരിക്കണം ഇത്തരം സംവിധാനങ്ങൾ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കേണ്ടത്. എന്നാൽ ഈ വെല്ലുവിളികൾ ഉണ്ടെന്ന കാരണത്താൽ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ വികസനത്തെയോ സ്വീകരണത്തെയോ തടയാനാവില്ല. മറിച്ച്, സുരക്ഷയും ഉത്തരവാദിത്തവും ഉറപ്പാക്കിക്കൊണ്ട് ഈ എഐ സംവിധാനങ്ങളെ വികസിപ്പിക്കുകയും സമൂഹത്തിന്റെ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് അനുസരിച്ച് പ്രയോജനപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ് മുന്നോട്ടുള്ള യാഥാർഥ്യമായ വഴി.