SEBI ഓഗസ്റ്റ് 1 മുതൽ ഓപ്പൺ മാർക്കറ്റ് ഷെയർ ബൈബാക്ക് സംവിധാനം വീണ്ടും നടപ്പാക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതിലൂടെ ലിസ്റ്റഡ് കമ്പനികൾക്ക് ടെൻഡർ ഓഫർ മാർഗത്തിന് പുറമെ ഓഹരികൾ നേരിട്ട് സ്റ്റോക്ക് എക്സ്ചേഞ്ചിൽ നിന്ന് വാങ്ങാനുള്ള അവസരം ലഭിക്കും. 2025-ൽ നിർത്തലാക്കിയിരുന്ന ഈ സംവിധാനം പുതിയ നികുതി ഘടനയും അധിക സുരക്ഷാ വ്യവസ്ഥകളും ഉൾപ്പെടുത്തി തിരിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്നതാണ്. പുതിയ ചട്ടപ്രകാരം ബൈബാക്ക് പ്രക്രിയ 66 പ്രവൃത്തി ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ പൂർത്തിയാക്കണം. പ്രമോട്ടർ ഓഹരികൾക്ക് നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുകയും പൊതുജന ഓഹരി വിഹിതത്തിന്റെ കുറഞ്ഞ പരിധി (Minimum Public Shareholding) ലംഘിക്കാതിരിക്കാനുള്ള വ്യവസ്ഥകളും ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. കമ്പനികൾക്ക് മൂലധന വിനിയോഗത്തിൽ കൂടുതൽ സൗകര്യവും വേഗത്തിലുള്ള തീരുമാനമെടുക്കലും സാധ്യമാക്കുക എന്നതാണ് SEBIയുടെ ലക്ഷ്യം

എന്താണ് ഓപ്പൺ മാർക്കറ്റ് ഷെയർ ബൈബാക്ക്?

ഒരു കമ്പനി സ്വന്തം പണം ഉപയോഗിച്ച് വിപണിയിൽ നിന്ന് സ്വന്തം ഓഹരികൾ തന്നെ തിരിച്ചുവാങ്ങുന്നതാണ് ഓപ്പൺ മാർക്കറ്റ് ഷെയർ ബൈബാക്ക്. ഇത് സാധാരണ നിക്ഷേപകർ ഓഹരി വാങ്ങുന്നതുപോലെ തന്നെ സ്റ്റോക്ക് എക്സ്ചേഞ്ചിലൂടെ നടക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു കമ്പനിക്ക് 10 ഓഹരികളുണ്ടെന്നും വർഷം 100 രൂപ ലാഭമുണ്ടെന്നും കരുതുക. അപ്പോൾ ഓരോ ഓഹരിക്കും 10 രൂപ വീതം ലാഭവിഹിത മൂല്യമുണ്ടാകും. എന്നാൽ കമ്പനി വിപണിയിൽ നിന്ന് 2 ഓഹരികൾ തിരിച്ചുവാങ്ങിയാൽ ബാക്കിയാകുന്നത് 8 ഓഹരികൾ മാത്രമാണ്. ലാഭം ഇപ്പോഴും 100 രൂപ തന്നെയാണെങ്കിലും അത് ഇനി 8 ഓഹരികൾക്കിടയിലാണ് പങ്കിടുന്നത്. അങ്ങനെ ഓരോ ഓഹരിയുടെയും മൂല്യം ഉയരും. അതിനാൽ നിലവിലുള്ള ഓഹരി ഉടമകൾക്ക് കമ്പനി കൂടുതൽ ലാഭകരമായി തോന്നുകയും ഓഹരിവില ഉയരാനുള്ള സാധ്യത വർധിക്കുകയും ചെയ്യും.

കമ്പനികൾ ഇത് ചെയ്യുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?

കമ്പനികൾ സാധാരണയായി ഓഹരികൾ വിലകുറഞ്ഞിരിക്കുകയാണെന്ന് കരുതുമ്പോഴോ, ഭാവിയിൽ കമ്പനിയുടെ വളർച്ചയിൽ ആത്മവിശ്വാസം പ്രകടിപ്പിക്കാനോ, നിക്ഷേപകർക്ക് നേട്ടം നൽകാനോ ബൈബാക്ക് നടത്താറുണ്ട്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ കമ്പനികളിലൊന്നായ ആപ്പിൾ വർഷങ്ങളായി കോടിക്കണക്കിന് ഡോളറിന്റെ സ്വന്തം ഓഹരികൾ തിരിച്ചുവാങ്ങി വരുന്നു. ഇന്ത്യയിൽ ഇൻഫോസിസ്, ടിസിഎസ് തുടങ്ങിയ കമ്പനികളും സമാന രീതിയിൽ ബൈബാക്ക് നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ബൈബാക്ക് എല്ലായ്പ്പോഴും നല്ല കാര്യമാണെന്ന് കരുതാനാവില്ല. ചിലപ്പോൾ പുതിയ പദ്ധതികളിലോ സാങ്കേതിക ഗവേഷണത്തിലോ നിക്ഷേപിക്കാൻ ആശയങ്ങൾ ഇല്ലാത്തതിനാലാകാം കമ്പനി ഈ വഴി തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഓഹരിവില കൃത്രിമമായി ഉയർത്തി കമ്പനിയുടെ പ്രകടനം മെച്ചപ്പെട്ടതാണെന്ന പ്രതീതി സൃഷ്ടിക്കാനുമുള്ള ശ്രമമായിരിക്കാം. അതിനാൽ ബൈബാക്ക് പ്രഖ്യാപനം കേൾക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ പിന്നിലെ യഥാർത്ഥ കാരണം നിക്ഷേപകർ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ്.

എന്തുകൊണ്ടാണ് സെബി ഓപ്പൺ മാർക്കറ്റ് ബൈബാക്ക് നിർത്തലാക്കിയത്, ഇപ്പോൾ വീണ്ടും അനുവദിച്ചത്?

2025 ഏപ്രിൽ മുതൽ ഓപ്പൺ മാർക്കറ്റ് ബൈബാക്ക് സംവിധാനം സെബി നിർത്തലാക്കിയത് ചെറുകിട നിക്ഷേപകർക്ക് നീതിപൂർവമായ അവസരം ലഭിക്കുന്നില്ലെന്ന ആശങ്കയും നികുതി സംവിധാനത്തിലെ പഴുതുകളും കാരണമായിരുന്നു. പഴയ സംവിധാനത്തിൽ അതിവേഗ കമ്പ്യൂട്ടർ ട്രേഡിങ് സംവിധാനങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന വലിയ സ്ഥാപന നിക്ഷേപകർക്ക് കമ്പനിയുടെ ബൈബാക്ക് ഓർഡറുകൾ മില്ലിസെക്കൻഡുകൾക്കുള്ളിൽ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ഓഹരികൾ വിറ്റഴിക്കാൻ സാധിച്ചിരുന്നു. ഇതോടെ സാധാരണ റീട്ടെയിൽ നിക്ഷേപകർക്ക് ബൈബാക്കിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള അവസരം കുറയുകയും പ്രക്രിയ ഏതാനും വലിയ നിക്ഷേപകരുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാകുകയും ചെയ്തു. കൂടാതെ, പഴയ നികുതി നിയമപ്രകാരം ചില പ്രമോട്ടർമാർ ഡിവിഡൻഡ് നൽകുന്നതിനുപകരം ബൈബാക്ക് വഴി കമ്പനിയിൽ നിന്നുള്ള പണം കുറഞ്ഞ നികുതി ബാധ്യതയോടെ പിൻവലിക്കുന്ന സാഹചര്യമുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ പിന്നീട് കേന്ദ്രസർക്കാർ നികുതി നിയമങ്ങൾ പരിഷ്കരിച്ച് ബൈബാക്ക് വരുമാനത്തിന് നേരിട്ട് ഓഹരി വിൽക്കുന്ന നിക്ഷേപകന്റെ കൈകളിൽ നികുതി ബാധകമാക്കി. ഇതോടെ പഴയ നികുതി ആനുകൂല്യങ്ങൾ ഇല്ലാതായി. അതിനൊപ്പം പ്രമോട്ടർമാരുടെ ഓഹരികളിൽ പ്രത്യേക നിയന്ത്രണങ്ങളും സെബി ഏർപ്പെടുത്തിയതിനാൽ മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന പ്രധാന പോരായ്മകൾ പരിഹരിക്കപ്പെട്ടുവെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ. ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് സെബി ഓഗസ്റ്റ് 1 മുതൽ ഓപ്പൺ മാർക്കറ്റ് ബൈബാക്ക് സംവിധാനം വീണ്ടും അനുവദിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചത്.

ഇന്ത്യൻ ഓഹരി വിപണിയെ എങ്ങനെ ബാധിക്കും?

ഓഗസ്റ്റ് 1 മുതൽ ഓപ്പൺ മാർക്കറ്റ് ബൈബാക്ക് തിരിച്ചുവരുന്നത് ഇന്ത്യൻ ഓഹരി വിപണിക്ക് പൊതുവെ അനുകൂലമായ മാറ്റമായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്. വൻ പണശേഖരമുള്ള കമ്പനികൾക്ക് വിപണിയിൽ നിന്ന് സ്വന്തം ഓഹരികൾ വേഗത്തിൽ തിരിച്ചുവാങ്ങാൻ കഴിയുന്നതിനാൽ വിപണി ഇടിവുകളുടെ സമയത്ത് ഓഹരിവിലയ്ക്ക് സ്വാഭാവിക പിന്തുണ ലഭിക്കും. പ്രത്യേകിച്ച് ഐടി, ബാങ്കിങ്, എഫ്എംസിജി, ഫാർമ തുടങ്ങിയ പണമൊഴുക്ക് ശക്തമായ മേഖലകളിലെ കമ്പനികൾ കൂടുതൽ ബൈബാക്ക് പദ്ധതികളുമായി രംഗത്തെത്താൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ഇതിലൂടെ വിപണിയിൽ ലഭ്യമായ ഓഹരികളുടെ എണ്ണം കുറയുകയും ഓഹരി ഒന്നിനുള്ള ലാഭം (EPS) ഉയരുകയും ചെയ്യാം. പല കമ്പനികളുടെയും ഓഹരിവിലകൾക്ക് ഇത് അനുകൂല ഘടകമാകുമെന്നതിനാൽ നിക്ഷേപക വികാരത്തിലും പോസിറ്റീവ് സ്വാധീനം പ്രതീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.

അതേസമയം, പഴയ സംവിധാനത്തിലെ പ്രധാന പോരായ്മകൾ പരിഹരിക്കാനുള്ള സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങളും സെബി കൊണ്ടുവന്നിട്ടുണ്ട്. പ്രഖ്യാപിച്ച ബൈബാക്ക് തുകയുടെ ഗണ്യമായ ഭാഗം നിർബന്ധമായും വിനിയോഗിക്കണമെന്ന വ്യവസ്ഥ വന്നതോടെ വെറും ഓഹരിവില ഉയർത്താനുള്ള പ്രഖ്യാപനങ്ങൾ കുറയും. പ്രമോട്ടർ ഓഹരികൾക്ക് നിയന്ത്രണം ഏർപ്പെടുത്തിയതിനാൽ കൃത്രിമ ഇടപെടലുകൾക്കും സാധ്യത കുറയുന്നു. സാധാരണ ട്രേഡിങ് വിൻഡോയിൽ തന്നെ ബൈബാക്ക് നടക്കുന്നതിനാൽ വിപണിയിലെ ലിക്വിഡിറ്റി വർധിക്കാനും കമ്പനികളുടെ ചെലവ് കുറയാനും സഹായിക്കും. ചുരുക്കത്തിൽ, കോർപ്പറേറ്റ് ഇന്ത്യയുടെ അധിക പണം വീണ്ടും ഓഹരി വിപണിയിലേക്ക് ഒഴുകിവരാനുള്ള സാഹചര്യം സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഈ തീരുമാനം, ശക്തമായ നിയന്ത്രണങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു “ഓഹരിവില പിന്തുണാ സംവിധാനം” എന്ന നിലയിൽ ഇന്ത്യൻ വിപണിക്ക് ഗുണകരമാകുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷ.