ന്യൂഡൽഹി, 2026 നവംബർ 08 –

രാജ്യമെങ്ങും ഇന്ന് ദീപാവലി ആഘോഷിക്കുമ്പോൾ വീടുകളിൽ ഐശ്വര്യവും സമൃദ്ധിയും സന്തോഷവും നിറയണമെന്ന പ്രാർഥനയോടെ ലക്ഷ്മീപൂജയ്ക്കൊരുങ്ങുകയാണ് വിശ്വാസികൾ. സമ്പത്തിന്റെയും സമൃദ്ധിയുടെയും ദേവതയായ മഹാലക്ഷ്മിയെ ആരാധിക്കുന്ന ദീപാവലി ദിനത്തിൽ മൂന്ന് പ്രത്യേക ആചാരങ്ങൾക്ക് പ്രാധാന്യമുണ്ടെന്നാണ് പരമ്പരാഗത വിശ്വാസം. നെയ്യ് വിളക്ക് തെളിയിക്കുക, താമരപ്പൂവും കുങ്കുമവും സമർപ്പിക്കുക, കുബേരപൂജ നടത്തുക എന്നിവയാണ് പ്രധാന ആചാരങ്ങൾ. കാർത്തിക മാസത്തിലെ അമാവാസി ദിനമായ നവംബർ എട്ടിനാണ് ഈ വർഷത്തെ ദീപാവലി ആഘോഷം. വൈകുന്നേരത്തെ പ്രദോഷകാലമാണ് ലക്ഷ്മീപൂജയ്ക്ക് വിശേഷമായി കണക്കാക്കുന്നത്. കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക സ്ഥിരതയ്ക്കും സമാധാനത്തിനും ഐശ്വര്യത്തിനുമായി വിശ്വാസികൾ ഈ ആചാരങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുന്നു. ഇവ മതപരമായ വിശ്വാസങ്ങളുടെയും പാരമ്പര്യങ്ങളുടെയും ഭാഗമാണ്; സാമ്പത്തിക നേട്ടം ഉറപ്പുനൽകുന്ന മാർഗങ്ങളല്ല.

ദീപാവലിയിൽ ലക്ഷ്മീപൂജയ്ക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം

ഇരുട്ടിനുമേൽ വെളിച്ചത്തിന്റെയും തിന്മയ്ക്കുമേൽ നന്മയുടെയും വിജയത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ആഘോഷമാണ് ദീപാവലി. വീടുകളും വ്യാപാരസ്ഥാപനങ്ങളും വൃത്തിയാക്കി അലങ്കരിക്കുകയും വിളക്കുകൾ തെളിയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് ആഘോഷത്തിന്റെ പ്രധാന ഭാഗമാണ്. ഹിന്ദു വിശ്വാസപ്രകാരം മഹാലക്ഷ്മിയുടെ അനുഗ്രഹം കുടുംബത്തിൽ സമൃദ്ധിയും സന്തോഷവും കൊണ്ടുവരുമെന്നാണ് കരുതുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ദീപാവലി ദിനത്തിൽ ലക്ഷ്മീപൂജയ്ക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു.

ലക്ഷ്മീദേവിയോടൊപ്പം ഗണപതിയെയും ആരാധിക്കുന്ന പതിവുണ്ട്. വിഘ്നങ്ങൾ നീക്കി നല്ല തുടക്കങ്ങൾക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകുന്ന ദേവനായാണ് ഗണപതിയെ വിശ്വാസികൾ കണക്കാക്കുന്നത്. സമ്പത്തിനൊപ്പം വിവേകവും സമാധാനവും ഉണ്ടാകണമെന്ന ആശയമാണ് ഈ സംയുക്ത ആരാധനയിലൂടെ പ്രതിഫലിക്കുന്നത്.

ഒന്നാമത്തെ ആചാരം: നെയ്യ് വിളക്ക് തെളിയിക്കൽ

ദീപാവലി ലക്ഷ്മീപൂജയിലെ പ്രധാന ആചാരങ്ങളിലൊന്നാണ് നെയ്യ് വിളക്ക് തെളിയിക്കുന്നത്. മൺചിരാതിലോ പരമ്പരാഗത വിളക്കിലോ നെയ്യൊഴിച്ച് തിരിയിട്ട് തെളിയിക്കുന്നതാണ് പതിവ്. വിളക്കിന്റെ പ്രകാശം അജ്ഞതയും പ്രതികൂല ചിന്തകളും അകറ്റി പ്രതീക്ഷയും സമാധാനവും നൽകുന്നതിന്റെ പ്രതീകമായാണ് വിശ്വാസികൾ കാണുന്നത്. ലക്ഷ്മീപൂജ നടക്കുന്ന സ്ഥലത്തും വീടിന്റെ പ്രധാന പ്രവേശനകവാടത്തും വിളക്കുകൾ തെളിയിക്കാറുണ്ട്.

നെയ്യ് വിളക്ക് തെളിയിക്കുന്നത് ഐശ്വര്യത്തെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നതിന്റെ പ്രതീകമാണെന്നാണ് പരമ്പരാഗത വിശ്വാസം. പൂജയ്ക്കുമുമ്പ് വീടും പരിസരവും വൃത്തിയാക്കുകയും വിളക്ക് സ്ഥാപിക്കുന്ന സ്ഥലം ഒരുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. വിളക്കുകൾ സുരക്ഷിതമായ സ്ഥലത്ത് സ്ഥാപിക്കണമെന്നും തീപിടിക്കാൻ സാധ്യതയുള്ള വസ്തുക്കൾക്ക് സമീപം വയ്ക്കരുതെന്നും ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

രണ്ടാമത്തെ ആചാരം: താമരപ്പൂവും കുങ്കുമവും സമർപ്പിക്കൽ

മഹാലക്ഷ്മിക്ക് താമരപ്പൂവും കുങ്കുമവും സമർപ്പിക്കുന്നതാണ് രണ്ടാമത്തെ പ്രധാന ആചാരം. ഹിന്ദു വിശ്വാസത്തിൽ താമരപ്പൂവ് പരിശുദ്ധിയുടെയും സൗന്ദര്യത്തിന്റെയും സമൃദ്ധിയുടെയും പ്രതീകമാണ്. താമരയിൽ ഇരിക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് മഹാലക്ഷ്മിയെ സാധാരണയായി ചിത്രീകരിക്കുന്നത്. അതിനാൽ ലക്ഷ്മീപൂജയിൽ താമരപ്പൂവിന് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.

പൂജയ്ക്കിടെ ദേവിയുടെ വിഗ്രഹത്തിനോ ചിത്രത്തിനോ മുന്നിൽ താമരപ്പൂവ് സമർപ്പിക്കുകയും കുങ്കുമം അർപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ചുവന്ന പൂക്കളും മറ്റ് പരമ്പരാഗത പൂജാവസ്തുക്കളും ഉപയോഗിക്കുന്ന പതിവുമുണ്ട്. താമരപ്പൂവ് ലഭ്യമല്ലാത്ത സാഹചര്യങ്ങളിൽ കുടുംബാചാരമനുസരിച്ച് മറ്റ് പൂക്കളും സമർപ്പിക്കാറുണ്ട്. ഭക്തിയും നന്ദിയും പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ആചാരമായാണ് വിശ്വാസികൾ ഇതിനെ കാണുന്നത്.

മൂന്നാമത്തെ ആചാരം: കുബേരപൂജ

സമ്പത്തിന്റെയും നിധികളുടെയും അധിപനായി ഹിന്ദു വിശ്വാസത്തിൽ കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന കുബേരനെ ആരാധിക്കുന്നതാണ് മൂന്നാമത്തെ ആചാരം. ദീപാവലി ദിനത്തിൽ ലക്ഷ്മീപൂജയ്ക്കൊപ്പം കുബേരപൂജയും നടത്തുന്ന കുടുംബങ്ങളുണ്ട്. സാമ്പത്തിക സ്ഥിരതയും സമ്പത്തിന്റെ ശരിയായ ഉപയോഗവും കുടുംബത്തിന്റെ ക്ഷേമവും പ്രാർഥിക്കുന്നതിനാണ് ഈ ആരാധന നടത്തുന്നത്.

ചില കുടുംബങ്ങൾ പൂജാസ്ഥലത്ത് നാണയങ്ങളും മറ്റ് സമ്പത്തിന്റെ പ്രതീകങ്ങളും വച്ച് ആരാധിക്കാറുണ്ട്. വ്യാപാരികൾ കണക്കുപുസ്തകങ്ങളും വ്യാപാരരേഖകളും പൂജയ്ക്കായി ഒരുക്കുന്ന പതിവുമുണ്ട്. സമ്പത്ത് നേടുന്നതിനൊപ്പം അത് ഉത്തരവാദിത്വത്തോടെ വിനിയോഗിക്കണമെന്ന ആശയവും കുബേരപൂജയുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നു.

ലക്ഷ്മീപൂജയ്ക്ക് മുമ്പ് വീട് ഒരുക്കുന്നത് എങ്ങനെ?

ദീപാവലി ദിനത്തിൽ ലക്ഷ്മീപൂജ നടത്തുന്നതിനുമുമ്പ് വീടും പൂജാസ്ഥലവും വൃത്തിയാക്കുന്നതാണ് പ്രധാന ഒരുക്കം. വീടിന്റെ പ്രവേശനകവാടം പൂക്കളും രംഗോലിയും ഉപയോഗിച്ച് അലങ്കരിക്കാറുണ്ട്. പൂജയ്ക്കായി വൃത്തിയുള്ള സ്ഥലത്ത് ചെറിയ പീഠം ഒരുക്കി ചുവപ്പോ മഞ്ഞയോ നിറത്തിലുള്ള തുണി വിരിക്കുന്നു. ഇതിനു മുകളിലാണ് ലക്ഷ്മിയുടെയും ഗണപതിയുടെയും ചിത്രങ്ങളോ വിഗ്രഹങ്ങളോ സ്ഥാപിക്കുന്നത്.

വിളക്കുകൾ, പൂക്കൾ, കുങ്കുമം, മഞ്ഞൾ, അരി, പഴങ്ങൾ, മധുരപലഹാരങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ പൂജയ്ക്കായി ഒരുക്കുന്നു. ചില കുടുംബങ്ങൾ വെള്ളം നിറച്ച കലശവും തേങ്ങയും മാവിലയും ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. പ്രദേശത്തിന്റെയും കുടുംബത്തിന്റെയും ആചാരങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് പൂജാസാമഗ്രികളിലും രീതികളിലും വ്യത്യാസമുണ്ടാകാം.

ഗണപതിപൂജയ്ക്കുശേഷം ലക്ഷ്മീപൂജ

പരമ്പരാഗതമായി ലക്ഷ്മീപൂജ ആരംഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഗണപതിയെ ആരാധിക്കുന്ന പതിവുണ്ട്. പൂക്കളും അരിയും മധുരപലഹാരങ്ങളും സമർപ്പിച്ച് ഗണപതിയുടെ അനുഗ്രഹം തേടുന്നു. തുടർന്ന് മഹാലക്ഷ്മിക്ക് പൂക്കളും കുങ്കുമവും പഴങ്ങളും മധുരപലഹാരങ്ങളും സമർപ്പിക്കുന്നു. ലക്ഷ്മീമന്ത്രങ്ങൾ ജപിക്കുകയും ആരതി നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നതും ആരാധനയുടെ ഭാഗമാണ്.

പൂജ പൂർത്തിയായശേഷം പ്രസാദം കുടുംബാംഗങ്ങൾക്കിടയിൽ വിതരണം ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് വീടിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ വിളക്കുകൾ തെളിയിക്കുകയും കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് ആഘോഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പൂജയുടെ വിശദമായ രീതികൾ ഓരോ പ്രദേശത്തെയും കുടുംബപാരമ്പര്യത്തെയും ആശ്രയിച്ച് വ്യത്യാസപ്പെടാം.

ലക്ഷ്മീപൂജയ്ക്ക് അനുയോജ്യമായ സമയം

2026 നവംബർ എട്ടിന് വൈകുന്നേരമാണ് ലക്ഷ്മീപൂജ നടത്തുന്നത്. ന്യൂഡൽഹിയിലെ പഞ്ചാംഗ കണക്കുകൾ പ്രകാരം വൈകുന്നേരം 5.54 മുതൽ 7.50 വരെയാണ് ലക്ഷ്മീപൂജയ്ക്ക് അനുയോജ്യമായ സമയമായി കണക്കാക്കുന്നത്. പ്രദോഷകാലം വൈകുന്നേരം 5.31 മുതൽ രാത്രി 8.09 വരെയാണ്. എന്നാൽ പൂജാസമയം ഓരോ നഗരത്തിലും വ്യത്യാസപ്പെടുന്നതിനാൽ പ്രദേശത്തെ പഞ്ചാംഗം പരിശോധിക്കേണ്ടതാണ്.

വിശ്വാസികൾക്ക് ദീപാവലി ദിനത്തിലെ സന്ധ്യാസമയമാണ് പ്രധാന ആരാധനാവേള. കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് പ്രാർഥിക്കുകയും വിളക്കുകൾ തെളിയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് ആഘോഷത്തിന്റെ പ്രധാന സവിശേഷതയാണ്.

സമ്പത്തിനൊപ്പം സമാധാനവും സന്തോഷവും

ദീപാവലി ലക്ഷ്മീപൂജ സമ്പത്ത് നേടാനുള്ള പ്രാർഥന മാത്രമല്ല, കുടുംബത്തിൽ സമാധാനവും സന്തോഷവും നിലനിൽക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തിന്റെ പ്രകടനം കൂടിയാണ്. നെയ്യ് വിളക്ക് തെളിയിക്കൽ, താമരപ്പൂവും കുങ്കുമവും സമർപ്പിക്കൽ, കുബേരപൂജ എന്നിവയ്ക്ക് വിശ്വാസികൾ നൽകുന്ന പ്രാധാന്യവും ഈ ആശയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്.

സാമ്പത്തിക സമൃദ്ധിക്കൊപ്പം വിവേകവും നന്ദിയും ഉത്തരവാദിത്വവും ജീവിതത്തിൽ ഉണ്ടാകണമെന്ന സന്ദേശവും ദീപാവലി ആഘോഷം മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നു. ആചാരങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ വ്യത്യാസമുണ്ടെങ്കിലും കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് പ്രാർഥിക്കുകയും സന്തോഷം പങ്കിടുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് ആഘോഷത്തിന്റെ പ്രധാന സവിശേഷത.