ദങ്കൻ ബസ്തി, 2026 നവംബർ 06 –

നാഗ ജനതയുടെ പൊതുസ്വത്വവും ചരിത്രവും പാരമ്പര്യവും ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശങ്ങളും സംരക്ഷിക്കുന്നതിനൊപ്പം പരിസ്ഥിതിബോധവും സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്തവും ശക്തിപ്പെടുത്തണമെന്ന് ലിംഹചൻ കികോൺ. ഒക്ടോബർ പത്തൊൻപതുമുതൽ ഇരുപത്തിരണ്ടുവരെ വോഖയിൽ ലotha ഹോഹോ പരിസ്ഥിതി പഠനസമിതി നടത്തിയ വിലയിരുത്തൽ യാത്രയ്ക്കുശേഷമുള്ള വ്യക്തിപരമായ നിരീക്ഷണങ്ങളാണ് നവംബർ ആറിന് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ലേഖനത്തിൽ അദ്ദേഹം പങ്കുവെക്കുന്നത്. നാച്ചുറൽ നാഗാസ് സ്ഥാപകൻ സ്റ്റീവ് ഒഡ്യുവോ ഏകോപിപ്പിച്ച യാത്രയെ തുടർന്നുള്ള ചിന്തകളാണിവയെന്നും സമിതിയുടെ കണ്ടെത്തലുകളുടെ റിപ്പോർട്ടല്ലെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ഒരു ജനതയുടെ ഭാഗമാണെന്ന ബോധത്തിനൊപ്പം അതിന്റെ പൈതൃകം നിലനിർത്താനുള്ള കഴിവും തെളിയിക്കണം. ലഭിച്ച ഭൂമിയും വിഭവങ്ങളും പാരമ്പര്യവും എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കുന്നുവെന്നും വരുംതലമുറകൾക്ക് എന്തു കൈമാറുന്നുവെന്നും പരിശോധിക്കണം. മനുഷ്യർ, ഭൂമി, ജലം, വിഭവങ്ങൾ, ജീവനെ നിലനിർത്തുന്ന പ്രകൃതിസംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം മനസ്സിലാക്കി നയങ്ങളിലും പൊതുചിന്തയിലും പ്രവർത്തനത്തിലും കൊണ്ടുവരണം. സമൂഹം ചിന്തിക്കുന്നതിലും തീരുമാനമെടുക്കുന്നതിലും സംഘടിക്കുന്നതിലും അധികാരം വിനിയോഗിക്കുന്നതിലും പുനഃക്രമീകരണം ആവശ്യമാണെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ. കഴിവും ബോധവുമുള്ള സമൂഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനം പൊതുജീവിതത്തിൽ സ്ഥിരമായി പ്രകടമാകുന്ന നിലയിലേക്ക് ഇനിയും എത്തിയിട്ടില്ലെന്നും അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.

മുകളിലെ മാലിന്യം താഴെയുള്ള ജനങ്ങളെയും ബാധിക്കുന്നു

പരിസ്ഥിതി പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ അതിർത്തികളിൽ ഒതുങ്ങുന്നില്ലെന്ന് യാത്ര ഓർമിപ്പിച്ചതായി കികോൺ പറയുന്നു. കൊഹിമയ്ക്കു സമീപമുള്ള മുകൾപ്രദേശങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന വിപുലമായ നീർത്തടത്തിൽനിന്ന് ഒഴുകിയെത്തുന്ന പ്ലാസ്റ്റിക്, മരത്തടികൾ, മറ്റ് അവശിഷ്ടങ്ങൾ എന്നിവ ദോയാങ് ജലസംഭരണിയിൽ അടിയുന്നു. നീർത്തടം മുഴുവൻ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന മാലിന്യസംസ്കരണത്തിലെ പോരായ്മയാണ് ഇതു കാണിക്കുന്നത്. മാലിന്യം ശേഖരിക്കലും വേർതിരിക്കലും ഉത്തരവാദിത്തത്തോടെ സംസ്കരിക്കലും ഉത്ഭവസ്ഥാനത്തുതന്നെ തുടങ്ങണം. ഉത്തരവാദിത്തം താഴെയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് ഒഴുക്കിവിടരുത്. വോഖ പട്ടണത്തിന്റെ ജലസ്രോതസ്സായ എറ്റ്സു ചുഖ വറ്റിയതും 2026ൽ വീണ്ടെടുത്തതും പ്രാദേശിക ജലസംവിധാനങ്ങളുടെ ദുർബലത വ്യക്തമാക്കുന്നു. ജലസ്രോതസ്സ് സംരക്ഷിക്കണമെങ്കിൽ അതിന്റെ നീർത്തടവും സംരക്ഷിക്കണം.

2016ൽ ഓൾഡ് അകുക്കിൽ കറുത്ത മൃദുകവച ആമയെ രക്ഷപ്പെടുത്തിയ സംഭവവും പ്രദേശത്തെ തണ്ണീർത്തടങ്ങളുടെ പാരിസ്ഥിതിക പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാക്കുന്നു. അന്ന് പ്രകൃതിയിലെ സ്വാഭാവിക ആവാസവ്യവസ്ഥയിൽ വംശനാശം സംഭവിച്ച ഇനമായാണ് അന്താരാഷ്ട്ര പ്രകൃതിസംരക്ഷണ സംഘടന ഇതിനെ പട്ടികപ്പെടുത്തിയിരുന്നതെന്ന് ലേഖനം ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. അകുക്കിനും മെകോക്ക്ലയ്ക്കും സമീപമുള്ള ഖനനം ആവാസവ്യവസ്ഥയ്ക്കുമേലുള്ള സമ്മർദത്തെക്കുറിച്ച് ആശങ്ക ഉയർത്തുന്നു. അമുർ ഫാൽക്കണുകളുടെ ദേശാടനം ഈ ഭൂപ്രദേശത്തെ വിശാലമായ പാരിസ്ഥിതിക സംവിധാനങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ബോധവത്കരണത്തിനപ്പുറം പ്രകൃതിസംവിധാനങ്ങൾ പരസ്പരം പ്രവർത്തിക്കുന്നതും മനുഷ്യപ്രവർത്തനം അവയെ മാറ്റുന്നതും പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ സമൂഹങ്ങളിലേക്കും തലമുറകളിലേക്കും പടരുന്നതും മനസ്സിലാക്കണമെന്നും അദ്ദേഹം പറയുന്നു.

വിഭവങ്ങളുണ്ടെന്നതുകൊണ്ടുമാത്രം പദ്ധതികൾ പ്രായോഗികമാകില്ല

ഭൂമി എക്കാലവും അധികാരത്തിന്റെ അടിത്തറയായിരുന്നെങ്കിലും കൈവശാവകാശം മാത്രം സംരക്ഷണപരിപാലനമാകില്ലെന്നും ഉടമസ്ഥത വിവേകത്തിന് ഉറപ്പല്ലെന്നും കികോൺ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. ഭൂമിയുടെ മൂല്യം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് ദീർഘകാല നേട്ടം സൃഷ്ടിക്കാനാകണം. വോഖയിലെ താഴ്‌വരകളും വനങ്ങളും സാംസ്കാരിക പൈതൃകവും വിഭവങ്ങൾ കുഴിച്ചെടുക്കുന്നതിനപ്പുറമുള്ള സാധ്യതകൾ നൽകുന്നു. ആസൂത്രിത വിനോദസഞ്ചാരത്തിലൂടെ സംരംഭങ്ങളും പ്രകൃതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അനുഭവങ്ങളും വികസിപ്പിച്ച് ഉപജീവനമാർഗങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാം. സന്ദർശകരെ ആകർഷിക്കുന്ന ഭൂപ്രകൃതി സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ടുതന്നെ സാമ്പത്തിക അവസരങ്ങൾ ഒരുക്കാമെന്നും അദ്ദേഹം പറയുന്നു.

1981 മുതൽ 1994 വരെ പ്രവർത്തിച്ച ചാങ്പാങ് എണ്ണപ്പാടത്തിന്റെ കാര്യത്തിലും വിവേകപൂർണമായ വിലയിരുത്തൽ വേണം. വിഭവങ്ങളുണ്ടെന്നതുകൊണ്ടുമാത്രം പ്രാദേശിക സംസ്കരണമോ തുടർവ്യവസായങ്ങളോ പ്രായോഗികമാണെന്ന് ഉറപ്പിക്കാനാവില്ല. വാണിജ്യസാധ്യത, പരിസ്ഥിതിയിലുണ്ടാകുന്ന ആഘാതം, ദീർഘകാല പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ എന്നിവ പരിശോധിക്കണം. സർക്കാരിന് ലഭിക്കുന്ന വരുമാനം, നാട്ടുകാർക്ക് എത്തുന്ന നേട്ടം, സമൂഹം ഒടുവിൽ വഹിക്കേണ്ടിവരുന്ന ചെലവ് എന്നിവയും പ്രധാനമാണ്. ശരിയായ തീരുമാനത്തിന് പ്രശ്നനിർണയവും തന്ത്രരൂപവത്കരണത്തിന് വ്യക്തമായ ധാരണയും ആവശ്യമാണ്. ജലം, ജൈവവൈവിധ്യം, ഭൂമിയുടെ സ്ഥിരത, ആശ്രിത ഉപജീവനങ്ങൾ എന്നിവ വികസനത്തിൽ പരിഗണിക്കണം. ആലോചനയില്ലാത്ത പദ്ധതികളുടെ വരുമാനം അവസാനിച്ചാലും നഷ്ടങ്ങൾ നീണ്ടുനിൽക്കാം. പാരിസ്ഥിതിക ധാരണയില്ലാത്ത വിഭവചൂഷണം വികസനമല്ലെന്നും ലഭിച്ച പൈതൃകം വിറ്റുതീർക്കലാണെന്നും ലേഖനം വിമർശിക്കുന്നു.

ഭരണഘടന നൽകുന്ന അവകാശങ്ങൾക്ക് ജീവൻ നൽകേണ്ടത് സമൂഹം

സമൂഹം പഠിക്കാനും സാഹചര്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് മാറാനും തയ്യാറാകണം. വ്യത്യസ്ത കാഴ്ചപ്പാടുകൾ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടാത്ത പോരായ്മകൾ കണ്ടെത്താൻ സഹായിക്കും. പാരമ്പര്യമായി സ്വീകരിച്ച ധാരണകൾ മുന്നോട്ടുള്ള യാത്രയ്ക്ക് തടസ്സമാകാം. തെറ്റുകൾ അംഗീകരിക്കുന്നതും ദിശമാറ്റുന്നതും പുരോഗതിക്ക് ആവശ്യമാണ്. ഇപ്പോൾ എവിടെയാണ് നിൽക്കുന്നതെന്ന് മനസ്സിലാക്കാതെ മുന്നോട്ടുള്ള വഴി തീരുമാനിക്കാനാവില്ലെന്നും കികോൺ പറയുന്നു. ഭരണഘടനയുടെ 371 എ അനുച്ഛേദം നാഗ സ്വത്വത്തിന്റെ ചില വശങ്ങൾക്കും ആചാരങ്ങൾക്കും ഭൂമിയുടെയും വിഭവങ്ങളുടെയും ഉടമസ്ഥതയ്ക്കും കൈമാറ്റത്തിനും സംരക്ഷണം നൽകുന്നു. എന്നാൽ അവയ്ക്ക് അർഥവത്തായ പ്രയോഗം നൽകാനുള്ള പൊതുഅവബോധവും പൗരബോധവും കൂട്ടായ പ്രവർത്തനശേഷിയും ഇല്ലെങ്കിൽ സംരക്ഷണം അപൂർണമാകുമെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിലയിരുത്തൽ.

ഭരണഘടനാപരമായ സംരക്ഷണം ഭൂമിയിലും വിഭവങ്ങളിലും അധികാരം നൽകുമ്പോൾ പാരിസ്ഥിതിക ധാരണ അത് വിവേകത്തോടെ വിനിയോഗിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. അവകാശങ്ങൾ ഉത്തരവാദിത്തത്തോടെ ഉപയോഗിക്കാനും സ്ഥാപനങ്ങളെ ഉത്തരവാദിത്തമുള്ളവയാക്കാനും കഴിയുന്ന അറിവുള്ള സമൂഹവും സ്വയംനിർണയത്തിന് ആവശ്യമാണ്. ഭൂമിയിൽ സ്വയംനിർണയാവകാശം ആവശ്യപ്പെടുമ്പോൾ അതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തവും ഏറ്റെടുക്കണം. അറിവോടെയുള്ള തീരുമാനങ്ങളിലൂടെയും കൂട്ടായ സംരംഭങ്ങളിലൂടെയും സംരക്ഷണത്തിന് ജീവൻ നൽകാനാകുന്നുണ്ടോ എന്നതാണ് പരീക്ഷണം. വിദ്യാഭ്യാസം വിവേകവും ജിജ്ഞാസയും പൗരബോധവും വളർത്തണം. പഠനം ക്ലാസ് മുറിക്കപ്പുറത്തേക്കും ബോധവത്കരണം പങ്കാളിത്തത്തിലേക്കും തുടർച്ചയായ പ്രവർത്തനത്തിലേക്കും എത്തണമെന്നും അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെടുന്നു.

വികസനം സമൂഹത്തെ കൂടുതൽ കഴിവുള്ളതാക്കണം

സംഘടനകൾക്കും പരമ്പരാഗത സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും സഹായിക്കാനാകുമെങ്കിലും മുഴുവൻ ഉത്തരവാദിത്തവും അവയിൽ മാത്രം ഒതുക്കരുത്. അറിവോടെ സംഘടിക്കുകയും സ്ഥിരതയോടെ ഇടപെടുകയും ചെയ്യുന്ന സമൂഹങ്ങൾ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ പ്രതികരണശേഷി വർധിപ്പിക്കും. വിശ്വസനീയമായ വിവരങ്ങൾ ആശങ്കകൾക്ക് അടിത്തറ നൽകുമ്പോൾ കൂട്ടായ ഇച്ഛാശക്തി അവയ്ക്ക് ദിശയും നടപടിക്കുള്ള സമ്മർദവും നൽകുന്നു. ചരിത്രവും സ്വത്വവും പ്രധാനമാണെങ്കിലും ഭാവിയുടെ ദിശ മുഴുവൻ അവ നിയന്ത്രിക്കരുത്. മുൻതലമുറകൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിലൂടെയും തൊഴിലിലൂടെയും തേടിയ മുന്നേറ്റത്തെ കൂടുതൽ കഴിവും ബോധവുമുള്ള സമൂഹത്തിലേക്ക് നയിക്കണം. വികസനം സമൂഹങ്ങളെ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും ഭാവിതലമുറകൾക്കായി പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷിക്കുകയും വേണം.

നാഗ സ്വത്വം പാരമ്പര്യമായി ലഭിക്കുന്ന തിരിച്ചറിയലിൽ ഒതുങ്ങുന്നില്ല. സമൂഹത്തെ മനസ്സിലാക്കുന്നതിലും പൊതുകാര്യങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിലും ഭൂമി പരിപാലിക്കുന്നതിലും അടുത്ത തലമുറയ്ക്കായി തയ്യാറെടുക്കുന്നതിലുമാണ് അത് പ്രകടമാകുന്നത്. ലഭിച്ച ഭൂമിയുടെയും വിഭവങ്ങളുടെയും സ്ഥാപനങ്ങളുടെയും സ്വത്വത്തിന്റെയും മൂല്യം നാം മനസ്സിലാക്കുന്നതും സൃഷ്ടിക്കുന്നതും സംരക്ഷിക്കുന്നതും ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. പുതുക്കപ്പെട്ട നാഗ സ്വത്വം ചിന്തയിൽ തുറന്നതും പരിസ്ഥിതിയെ മനസ്സിലാക്കുന്നതും പൗരപങ്കാളിത്തമുള്ളതുമായിരിക്കണം. ഇത് നയങ്ങളിലും പൊതുചിന്തയിലും പ്രവർത്തനത്തിലും പ്രതിഫലിക്കണം. കഴിവും ബോധവുമുള്ള സമൂഹമായെന്ന് മുൻകൂട്ടി കരുതാനാവില്ല; സ്വയം വിലയിരുത്താനുള്ള മാനദണ്ഡമാക്കണം. വിദ്യാഭ്യാസം, സാമ്പത്തിക തീരുമാനങ്ങൾ, സ്ഥാപനങ്ങൾ, സാമൂഹിക സംരംഭങ്ങൾ എന്നിവ ഈ ലക്ഷ്യവുമായി ചേർന്നുനിൽക്കണം. പൈതൃകം എത്ര വിവേകത്തോടെ ഉപയോഗിക്കുന്നു, എന്തു നിർമിക്കുന്നു, എന്തു ശേഷിപ്പിക്കുന്നു എന്നതിലൂടെ നാഗ സ്വത്വത്തെയും സമൂഹത്തിന്റെ കഴിവും ബോധവും എത്ര ഉയരുന്നു എന്നതിലൂടെ പുരോഗതിയെയും അളക്കണമെന്നും ലേഖനം നിർദേശിക്കുന്നു.