ശാന്തിനികേതൻ, 2026 ഒക്ടോബർ 26 –

പ്രശസ്ത ഇന്ത്യൻ ചിത്രകാരനും അധ്യാപകനും പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകനുമായ ജോഗൻ ചൗധരി അന്തരിച്ചു. 87 വയസ്സായിരുന്നു. അർബുദബാധയെ തുടർന്ന് ചികിത്സയിലിരിക്കെ ഒക്ടോബർ 25 ഞായറാഴ്ച രാവിലെ കൊൽക്കത്തയിലെ സ്വകാര്യ ആശുപത്രിയിലായിരുന്നു അന്ത്യം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിയോഗത്തിൽ പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ വിശ്വഭാരതി സർവകലാശാലയും ശാന്തിനികേതനിലെ കലാപ്രവർത്തകരും അനുശോചനം രേഖപ്പെടുത്തി. വിശ്വഭാരതിയിലെ കലാഭവനിൽ ദീർഘകാലം അധ്യാപകനായിരുന്ന അദ്ദേഹം വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ഏറെ പ്രിയപ്പെട്ട വ്യക്തിയായിരുന്നു. കലാകാരനെന്ന നിലയിൽ മാത്രമല്ല, ശാന്തിനികേതനിലെ പ്രകൃതിയെ സംരക്ഷിക്കാൻ മുന്നിൽനിന്ന് പ്രവർത്തിച്ച വ്യക്തിയെന്ന നിലയിലും ജോഗൻ ചൗധരി ഓർമിക്കപ്പെടുന്നു.

വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് പ്രിയപ്പെട്ട അധ്യാപകൻ

വിശ്വഭാരതി സർവകലാശാലയിലെ കലാഭവനിൽ പ്രൊഫസർ എമിരിറ്റസായിരുന്നു ജോഗൻ ചൗധരി. അന്താരാഷ്ട്ര പ്രശസ്തി നേടിയിട്ടും വിദ്യാർത്ഥികളുമായി അടുത്ത ബന്ധം പുലർത്തിയിരുന്നു. ഗുരുതരമായി രോഗബാധിതനാകുന്നതുവരെ വിദ്യാർത്ഥികളെ കാണാനും അവരുടെ ചിത്രങ്ങൾ പരിശോധിക്കാനും നിർദേശങ്ങൾ നൽകാനും അദ്ദേഹം സമയം കണ്ടെത്തിയിരുന്നു.

2025 മാർച്ചിലാണ് അദ്ദേഹം അവസാനമായി കലാഭവൻ സന്ദർശിച്ചത്. അന്ന് ക്യാമ്പസിലെ മരത്തണലിൽ മണിക്കൂറുകളോളം വിദ്യാർത്ഥികൾക്കും സഹപ്രവർത്തകർക്കുമൊപ്പം ചെലവഴിച്ചു.

മഷി, ജലച്ചായം, പാസ്റ്റൽ, എണ്ണച്ചായം എന്നിവ ഉപയോഗിച്ചുള്ള ചിത്രങ്ങളിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം പ്രശസ്തനായത്. മറ്റ് കലാമാധ്യമങ്ങളിലും പരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തി. നാല് വർഷം മുമ്പ് കലാഭവനിലെ ടെക്സ്റ്റൈൽ ഡിസൈൻ വിഭാഗത്തിന്റെ ക്ലാസ് മുറിയുടെ ചുവരിൽ നിർമിച്ച വെങ്കല ശിൽപ്പമാണ് ക്യാമ്പസിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവസാന കലാസൃഷ്ടി.

കലാഭവൻ പ്രിൻസിപ്പൽ ശിശിർ സാഹ അദ്ദേഹത്തെ നന്ദിയോടെയാണ് അനുസ്മരിച്ചത്. ലോകപ്രശസ്ത കലാകാരൻ എന്നതിലുപരി വിദ്യാർത്ഥികളെ എപ്പോഴും സഹായിച്ച അധ്യാപകനായിരുന്നു ജോഗൻ ചൗധരിയെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

കലാഭവനിലെ മുൻ പ്രൊഫസർ പങ്കജ് പൻവാറും അദ്ദേഹത്തെ അനുസ്മരിച്ചു. ഏകദേശം 30 വർഷത്തെ സൗഹൃദവും സഹപ്രവർത്തനവുമാണ് ഇരുവരും തമ്മിലുണ്ടായിരുന്നത്. ജോഗൻ ചൗധരിയുടെ മരണം വ്യക്തിപരമായും വലിയ നഷ്ടമാണെന്ന് പങ്കജ് പൻവാർ പറഞ്ഞു.

ശാന്തിനികേതന്റെ പ്രകൃതിക്കായി പോരാടിയ കലാകാരൻ

ശാന്തിനികേതനിലെ പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണ പ്രവർത്തനങ്ങളിലും ജോഗൻ ചൗധരി സജീവമായിരുന്നു. രബീന്ദ്രനാഥ ടാഗോറിന്റെ ആശയങ്ങൾക്കും ശാന്തിനികേതന്റെ പ്രകൃതിസൗന്ദര്യത്തിനും ഭീഷണിയാകുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങളെ അദ്ദേഹം എതിർത്തു.

2000-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ ശാന്തിനികേതനിൽ കെട്ടിടനിർമാണം വർധിച്ചതിനെതിരെ രൂപപ്പെട്ട ഖോവായ് പ്രസ്ഥാനത്തിലെ പ്രധാന പ്രവർത്തകരിലൊരാളായിരുന്നു അദ്ദേഹം. 2013-ൽ സർവകലാശാലാ ക്യാമ്പസിന് സമീപം നിർമിച്ച പാർപ്പിടസമുച്ചയത്തിനെതിരെ കോടതിയെ സമീപിക്കുകയും ചെയ്തു.

ശാന്തിനികേതനിലെ അനിയന്ത്രിത നിർമാണങ്ങൾ പൂർണമായി തടയാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞില്ല. എങ്കിലും പ്രദേശത്തിന്റെ പ്രകൃതിസംരക്ഷണത്തിനായി നടത്തിയ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഇന്നും നാട്ടുകാർ ഓർക്കുന്നു.

സാമൂഹിക പ്രവർത്തനത്തിൽനിന്ന് രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക്

പിന്നീട് സിംഗൂർ, നന്ദിഗ്രാം പ്രക്ഷോഭങ്ങളിലും ജോഗൻ ചൗധരി പങ്കെടുത്തു. ഇടതുമുന്നണി സർക്കാരിന്റെ ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കൽ നയങ്ങൾക്കെതിരെ പ്രതിഷേധിച്ച പ്രമുഖ ബുദ്ധിജീവികളിലൊരാളായിരുന്നു അദ്ദേഹം.

2014-ൽ അന്നത്തെ മുഖ്യമന്ത്രി മമത ബാനർജി അദ്ദേഹത്തെ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പ്രതിനിധിയായി രാജ്യസഭയിലേക്ക് അയച്ചു. കലാരംഗത്തുനിന്ന് നേരിട്ടുള്ള രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്കുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവേശനം ചിലരിൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസമുണ്ടാക്കി.

എന്നാൽ രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികളുമായും അദ്ദേഹം നല്ല ബന്ധം പുലർത്തിയിരുന്നുവെന്ന് അടുത്ത സഹപ്രവർത്തകനായ നീലാഞ്ജൻ ബന്ദ്യോപാധ്യായ പറഞ്ഞു. പാർലമെന്റിലെ അംഗങ്ങളുടെ ചിത്രങ്ങൾ വരയ്ക്കുന്ന ശീലവും അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു. പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെയും വിവിധ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളിലെ എംപിമാരുടെയും ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നോട്ടുപുസ്തകങ്ങളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്നും നീലാഞ്ജൻ ഓർമിച്ചു.

രാഷ്ട്രീയ ഭേദമന്യേ അനുശോചനം

ജോഗൻ ചൗധരിയുടെ നിര്യാണത്തിൽ പശ്ചിമ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി സുവേന്ദു അധികാരി അനുശോചിച്ചു. സംസ്ഥാനത്തിനും രാജ്യത്തിനും വിലമതിക്കാനാവാത്ത കലാസൃഷ്ടികളാണ് അദ്ദേഹം സമ്മാനിച്ചതെന്ന് മുഖ്യമന്ത്രി പറഞ്ഞു.

മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി മമത ബാനർജിയും അദ്ദേഹത്തിന് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിച്ചു. ബംഗാളിന്റെയും ഇന്ത്യയുടെയും അഭിമാനമായിരുന്നു ജോഗൻ ചൗധരിയെന്ന് മമത അനുസ്മരിച്ചു.

ബിജെപി സംസ്ഥാന അധ്യക്ഷൻ സമിക് ഭട്ടാചാര്യ, കോൺഗ്രസ് സംസ്ഥാന അധ്യക്ഷൻ ശുഭങ്കർ സർക്കാർ, സിപിഎം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി മുഹമ്മദ് സലിം എന്നിവരും അനുശോചനം അറിയിച്ചു.

കലാകാരൻ, അധ്യാപകൻ, സാമൂഹിക പ്രവർത്തകൻ എന്നീ നിലകളിൽ ശാന്തിനികേതനിലും ഇന്ത്യൻ കലാരംഗത്തും ജോഗൻ ചൗധരി നൽകിയ സംഭാവനകൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിയോഗത്തിനുശേഷവും ഓർമിക്കപ്പെടും.