ചണ്ഡീഗഢ്, 2026 ഒക്ടോബർ 19-

ഫേസ്ബുക്ക് ഉൾപ്പെടെയുള്ള സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങളിലെ ഉള്ളടക്കം തടയാൻ പൊലീസിന്റെ പേരിൽ നിർദേശം നൽകേണ്ടത് ഡി.ഐ.ജി റാങ്കിലോ അതിനു മുകളിലോ ഉള്ള പ്രത്യേകം അധികാരപ്പെടുത്തിയ ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരിക്കണമെന്ന് പഞ്ചാബ്-ഹരിയാന ഹൈക്കോടതി. 2026 ഒക്ടോബർ അഞ്ചിന് ജസ്റ്റിസ് ത്രിഭുവൻ ദഹിയയാണ് നിർണായക വിധി പുറപ്പെടുവിച്ചത്. ഹരിയാന 24 ന്യൂസ് നെറ്റ്‌വർക്ക് പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ് കേന്ദ്രസർക്കാരിനും മറ്റുള്ളവർക്കുമെതിരെ നൽകിയ ഹർജിയിലാണ് ഉത്തരവ്. ഹർജിക്കാർക്കുവേണ്ടി അഭിഭാഷകരായ നമിത് ഖുറാന, ഗഗൻ ബുധിരാജ എന്നിവർ ഹാജരായി. കേന്ദ്രസർക്കാരിനുവേണ്ടി ധീരജ് ജെയിൻ, അമൃത സിങ് എന്നിവരും ഹരിയാന സർക്കാരിനുവേണ്ടി അഡീഷണൽ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ ഭൂപേന്ദർ സിങ്ങും ഹാജരായി. യമുനാനഗർ പൊലീസ് സൂപ്രണ്ടിന്റെ നിർദേശത്തെ തുടർന്ന് ഇന്ത്യയിൽ തടഞ്ഞുവച്ച വാർത്താ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഫേസ്ബുക്ക് പേജ് പുനഃസ്ഥാപിക്കാനാണ് കോടതി ഉത്തരവിട്ടത്.

വാർത്താ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഫേസ്ബുക്ക് പേജ് ഓഗസ്റ്റ് 21ന് തടഞ്ഞു

ഹരിയാന 24 ന്യൂസ് നെറ്റ്‌വർക്ക് എന്ന സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക അംഗീകാരമുള്ള ഫേസ്ബുക്ക് പേജ് 2026 ഓഗസ്റ്റ് 21 മുതൽ ഇന്ത്യയിൽ ലഭ്യമല്ലാതായി. സർക്കാർ അല്ലെങ്കിൽ നിയമപാലന ഏജൻസിയുടെ നിർദേശപ്രകാരം വിവരസാങ്കേതികവിദ്യാ നിയമത്തിലെ 79(3)(ബി) വകുപ്പ് അനുസരിച്ചാണ് പേജ് തടഞ്ഞതെന്ന അറിയിപ്പ് മാത്രമാണ് മെറ്റയിൽനിന്ന് സ്ഥാപനത്തിന് ലഭിച്ചത്.

എന്നാൽ എന്തുകൊണ്ടാണ് പേജ് തടഞ്ഞതെന്നോ ഏത് ഉള്ളടക്കമാണ് നിയമവിരുദ്ധമെന്നോ സ്ഥാപനത്തെ അറിയിച്ചിരുന്നില്ല. പൊലീസിന്റെ നിർദേശത്തിന്റെ പകർപ്പും നൽകിയില്ല. ഇതോടെയാണ് നടപടി നിയമവിരുദ്ധമാണെന്ന് ആരോപിച്ച് വാർത്താ സ്ഥാപനം ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചത്.

സാക്ഷികളെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തിയെന്ന് പൊലീസ് ആരോപണം

വാർത്താ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഡയറക്ടർമാരിൽ ഒരാൾ ക്രിമിനൽ കേസിലെ പ്രതിയാണെന്നായിരുന്നു ഹരിയാന സർക്കാരിന്റെ വിശദീകരണം. 2026 ഓഗസ്റ്റ് ആറിന് ഭാരതീയ ന്യായ സംഹിതയിലെ 308(2)-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരം ഇയാൾക്കെതിരെ കേസ് രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിരുന്നു.

ഈ കേസിലെ പരാതിക്കാരനെയും സാക്ഷികളെയും ഭീഷണിപ്പെടുത്തുന്നതിനായി ഫേസ്ബുക്ക് പേജിലൂടെ തുടർച്ചയായി വീഡിയോകളും സന്ദേശങ്ങളും പ്രചരിപ്പിച്ചിരുന്നുവെന്നാണ് സർക്കാർ കോടതിയിൽ വാദിച്ചത്. ഇതേത്തുടർന്നാണ് യമുനാനഗർ പൊലീസ് സൂപ്രണ്ട് 2026 ഓഗസ്റ്റ് 21ന് ഫേസ്ബുക്കിന്റെ മാതൃസ്ഥാപനമായ മെറ്റയ്ക്ക് പേജ് തടയാനുള്ള അറിയിപ്പ് നൽകിയതെന്നും സർക്കാർ വിശദീകരിച്ചു.

ഡി.ഐ.ജിക്ക് താഴെയുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥന് പേജ് തടയാൻ നിർദേശിക്കാനാവില്ല

2021ലെ വിവരസാങ്കേതികവിദ്യാ ചട്ടങ്ങളിലെ 3(1)(ഡി) വ്യവസ്ഥയാണ് ഹൈക്കോടതി പ്രധാനമായും പരിശോധിച്ചത്. ഈ ചട്ടപ്രകാരം സാമൂഹികമാധ്യമ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് നിയമവിരുദ്ധ ഉള്ളടക്കം സംബന്ധിച്ച് ഔദ്യോഗിക അറിയിപ്പ് നൽകാൻ നിശ്ചിത റാങ്കിലുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കു മാത്രമാണ് അധികാരമുള്ളത്.

പൊലീസ് വകുപ്പിൽനിന്നാണ് അറിയിപ്പ് നൽകുന്നതെങ്കിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ കുറഞ്ഞത് ഡെപ്യൂട്ടി ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ റാങ്കിലുള്ള ആളായിരിക്കണം. അതോടൊപ്പം സർക്കാരിന്റെ പ്രത്യേക അധികാരപ്പെടുത്തലും വേണം. സർക്കാർ വകുപ്പുകളിൽ ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറി റാങ്കിലോ, ആ തസ്തിക ഇല്ലെങ്കിൽ ഡയറക്ടർ റാങ്കിലോ അതിനു മുകളിലോ ഉള്ള അധികാരപ്പെടുത്തിയ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കാണ് ഈ അധികാരം.

സർക്കാർ അധികാരം നൽകിയാലും എസ്.പിക്ക് നടപടി സ്വീകരിക്കാനാവില്ല

യമുനാനഗർ പൊലീസ് സൂപ്രണ്ടിന് സർക്കാർ അധികാരം നൽകിയിരുന്നുവെന്നാണ് ഹരിയാന സർക്കാരിന്റെ വാദം. എന്നാൽ ഈ വാദം ഹൈക്കോടതി തള്ളി. നിയമത്തിൽ ഒരു പ്രത്യേക റാങ്കിലുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥന് നൽകിയ അധികാരം അതിനു താഴെയുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥന് കൈമാറാൻ കഴിയില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ഡി.ഐ.ജി റാങ്കിന് താഴെയുള്ള പൊലീസ് സൂപ്രണ്ട് തനിക്ക് നിയമപരമായി ഇല്ലാത്ത അധികാരമാണ് ഉപയോഗിച്ചതെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി. നടപടി അധികാരപരിധി ലംഘിച്ചതും നിയമവ്യവസ്ഥകൾക്ക് വിരുദ്ധവുമാണെന്ന് ജസ്റ്റിസ് ത്രിഭുവൻ ദഹിയ വ്യക്തമാക്കി. അതിനാൽ പൊലീസ് സൂപ്രണ്ട് നൽകിയ അറിയിപ്പിന് നിയമപരമായ സാധുതയില്ലെന്നും മെറ്റ അത് അനുസരിക്കേണ്ടതില്ലായിരുന്നുവെന്നും കോടതി വിലയിരുത്തി.

പേജ് തടയാനുള്ള കാരണം ഉടമയെ അറിയിക്കണം

സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങളിലെ ഉള്ളടക്കം തടയാൻ സർക്കാർ നിർദേശം നൽകുമ്പോൾ അതിന്റെ പകർപ്പ് ബന്ധപ്പെട്ട ഉപയോക്താവിനും നൽകണമെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. 2021ലെ ചട്ടങ്ങളിൽ ഇത് പ്രത്യേകം എഴുതിയിട്ടില്ലെങ്കിലും സ്വാഭാവികനീതിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ അത്തരമൊരു ബാധ്യത നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെന്ന് കോടതി പറഞ്ഞു.

ഒരു ഫേസ്ബുക്ക് പേജ് എന്തുകൊണ്ടാണ് തടഞ്ഞതെന്ന് ഉടമയ്ക്ക് അറിയില്ലെങ്കിൽ നടപടിക്കെതിരെ ഫലപ്രദമായി പരാതി നൽകാൻ കഴിയില്ല. നിർദേശത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കവും അതിന് അടിസ്ഥാനമായ വിവരങ്ങളും അറിയാനുള്ള അവസരം നൽകാതെ പരാതിപരിഹാര സംവിധാനം ഉപയോഗിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നത് നീതിയുക്തമല്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

പരാതി നൽകാൻ 15 ദിവസത്തെ സംവിധാനം; കാരണം അറിയാതെ എങ്ങനെ പരാതി നൽകും?

വിവരസാങ്കേതികവിദ്യാ ചട്ടങ്ങളിലെ 3(2)-ാം വ്യവസ്ഥ പ്രകാരം സാമൂഹികമാധ്യമ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ പരാതിപരിഹാര ഉദ്യോഗസ്ഥനെ സമീപിക്കാൻ ഉപയോക്താവിന് അവകാശമുണ്ട്. പരാതികൾ 15 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ പരിഹരിക്കണമെന്നാണ് ചട്ടം.

എന്നാൽ പേജ് തടയാനുള്ള പൊലീസ് നിർദേശത്തിന്റെ പകർപ്പോ കാരണമോ ലഭിക്കാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ ഈ സംവിധാനം ഫലപ്രദമായി ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. സർക്കാർ നടപടി സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ ബന്ധപ്പെട്ട ഉപയോക്താവിന് നിർദേശത്തിന്റെ പകർപ്പ് നൽകണമെന്നതാണ് കോടതി വ്യക്തമാക്കിയ പ്രധാന നിയമപരിരക്ഷ.

പേജ് തടഞ്ഞ നടപടി എല്ലാ മാസവും പരിശോധിക്കണം

സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങളിലെ ഉള്ളടക്കം തടയാനുള്ള ഔദ്യോഗിക അറിയിപ്പുകൾ ഓരോ മാസവും സെക്രട്ടറി റാങ്കിൽ കുറയാത്ത ഉദ്യോഗസ്ഥൻ പരിശോധിക്കണമെന്ന് 2021ലെ ചട്ടങ്ങൾ വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നുണ്ട്. നടപടി ആവശ്യമാണോ, ആനുപാതികമാണോ, നിയമത്തിന് അനുസൃതമാണോ എന്നിങ്ങനെയുള്ള കാര്യങ്ങളാണ് പരിശോധിക്കേണ്ടത്.

എന്നാൽ വാർത്താ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഫേസ്ബുക്ക് പേജ് തടഞ്ഞ നടപടി ഇത്തരത്തിൽ പരിശോധിച്ചുവെന്ന് തെളിയിക്കാൻ ഹരിയാന സർക്കാരിന് കഴിഞ്ഞില്ല. ഒരു മാസത്തിലധികം കഴിഞ്ഞിട്ടും നിർബന്ധിത പരിശോധന നടന്നതായി രേഖകൾ ഹാജരാക്കിയിരുന്നില്ലെന്നും കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

പൊലീസ് നിർദേശം റദ്ദാക്കി; ഫേസ്ബുക്ക് പേജ് പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ 24 മണിക്കൂർ

2026 ഓഗസ്റ്റ് 21ന് യമുനാനഗർ പൊലീസ് സൂപ്രണ്ട് നൽകിയ അറിയിപ്പ് ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കി. ഉത്തരവിന്റെ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ പകർപ്പ് ലഭിച്ച് 24 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ വാർത്താ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഫേസ്ബുക്ക് പേജ് പഴയ നിലയിൽ പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ മെറ്റയ്ക്ക് നിർദേശം നൽകണമെന്ന് പൊലീസ് സൂപ്രണ്ടിനോട് കോടതി ആവശ്യപ്പെട്ടു. മെറ്റ അടിയന്തരമായി നിർദേശം നടപ്പാക്കണമെന്നും വ്യക്തമാക്കി.

അതേസമയം, വാർത്താ സ്ഥാപനത്തിന്റെ പേജിൽ നിയമവിരുദ്ധമായ ഉള്ളടക്കമുണ്ടെങ്കിൽ സർക്കാരിന് വീണ്ടും നിയമപ്രകാരം നടപടി സ്വീകരിക്കാമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. എന്നാൽ പുതിയ നിർദേശം നൽകേണ്ടത് നിയമപരമായി അധികാരപ്പെടുത്തിയ ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരിക്കണം. നിർദേശത്തിന്റെ പകർപ്പ് ഉടൻ വാർത്താ സ്ഥാപനത്തിനും നൽകണം. ഇതോടെ ഹർജി കോടതി തീർപ്പാക്കി.

ഫേസ്ബുക്ക് പേജുകൾ തടയുന്നതിൽ പൊലീസിന് കർശന നിയമവ്യവസ്ഥകൾ

സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങളിലെ ഉള്ളടക്കം തടയുന്നതിനുള്ള പൊലീസ് നടപടികളിൽ അധികാരപരിധിയും നിയമപരമായ നടപടിക്രമങ്ങളും നിർബന്ധമായും പാലിക്കണമെന്നതാണ് വിധിയുടെ പ്രധാന സന്ദേശം. പഞ്ചാബ്, ഹരിയാന സംസ്ഥാനങ്ങളിലെയും ചണ്ഡീഗഢിലെയും സമാന കേസുകളിൽ ഈ നിയമവ്യാഖ്യാനം പ്രസക്തമാകും. ഡി.ഐ.ജി റാങ്കിൽ കുറയാത്ത, പ്രത്യേകം അധികാരപ്പെടുത്തിയ പൊലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കാണ് ഇത്തരം അറിയിപ്പുകൾ നൽകാൻ കഴിയുകയെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

വാർത്താ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും മറ്റ് സാമൂഹികമാധ്യമ ഉപയോക്താക്കൾക്കും നടപടിയുടെ കാരണം അറിയാനും അതിനെ ചോദ്യം ചെയ്യാനുമുള്ള അവസരം ഉറപ്പാക്കുന്നതാണ് വിധി. എന്നാൽ നിയമവിരുദ്ധമായ ഉള്ളടക്കത്തിനെതിരെ നടപടി സ്വീകരിക്കാനുള്ള സർക്കാരിന്റെ അധികാരം കോടതി ഇല്ലാതാക്കിയിട്ടില്ല. നിയമം അനുശാസിക്കുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥൻ കൃത്യമായ കാരണങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തി നടപടി സ്വീകരിക്കണമെന്നും അതിന്റെ പകർപ്പ് ബാധിതർക്ക് നൽകണമെന്നുമാണ് കോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്.