പ്രയാഗ്‌രാജ്, 2026 ഒക്ടോബർ 14:

68 വയസ്സുള്ള വിധവയായ അമ്മയെ ഉപേക്ഷിച്ച് വേറെ താമസിക്കാൻ ഏകമകനായ ഭർത്താവിനെ ഭാര്യ നിരന്തരം നിർബന്ധിക്കുന്നത് മാനസിക ക്രൂരതയാണെന്ന് അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി. ജസ്റ്റിസ് ജെ.ജെ. മുനീർ, ജസ്റ്റിസ് ഇന്ദ്രജീത് ശുക്ല എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചാണ് ഈ നിഗമനത്തിലെത്തി ഭർത്താവിന് വിവാഹമോചനം അനുവദിച്ചത്. മെയിൻപുരി കുടുംബകോടതി 2017 ജൂലൈ 12ന് ഭർത്താവിന്റെ വിവാഹമോചന ഹർജി തള്ളിയതിനെതിരായ അപ്പീലിലാണ് ഹൈക്കോടതിയുടെ വിധി. ഭർത്താവാണ് അപ്പീൽ നൽകിയത്. ഭാര്യയായിരുന്നു എതിർകക്ഷി. കേസിലെ കക്ഷികളെ എച്ച് എന്ന ആദ്യാക്ഷരം ഉപയോഗിച്ചാണ് തിരിച്ചറിയിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഹാജരായ അഭിഭാഷകരുടെ പേരുകളും ഹൈക്കോടതി വിധി പ്രസ്താവിച്ച കൃത്യമായ തീയതിയും ലഭ്യമായ റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല. 2026 ഒക്ടോബർ 14നാണ് വിധിയെക്കുറിച്ചുള്ള റിപ്പോർട്ട് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്. ഹിന്ദു വിവാഹനിയമത്തിലെ പതിമൂന്നാം വകുപ്പ് പ്രകാരം വിവാഹബന്ധം വേർപെടുത്തിയ കോടതി, കുടുംബകോടതിയുടെ മുൻ ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കി.

വാർധക്യത്തിലെത്തിയ അമ്മയെ മകനിൽനിന്ന് അകറ്റാനുള്ള ശ്രമം ക്രൂരതയെന്ന് കോടതി

ജീവിതത്തിന്റെ അവസാനഘട്ടത്തിലെത്തിയ അമ്മയ്ക്ക് ഏകമകന്റെ സാന്നിധ്യം നഷ്ടപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നത് ക്രൂരമായ പ്രവൃത്തിയാണെന്നാണ് ഹൈക്കോടതിയുടെ പ്രധാന നിരീക്ഷണം.

ഭർത്താവിന്റെ അമ്മയ്ക്ക് 68 വയസ്സായിരുന്നു. ഭർത്താവ് മാതാപിതാക്കളുടെ ഏകമകനുമായിരുന്നു. വിധവയായ അമ്മയ്ക്കൊപ്പം താമസിച്ചിരുന്ന ഭർത്താവിനോട് അമ്മയെ ഉപേക്ഷിച്ച് ഭാര്യയുടെ വീട്ടിലേക്ക് മാറണമെന്ന് നിരന്തരം ആവശ്യപ്പെട്ടുവെന്നതാണ് കേസിലെ പ്രധാന ആരോപണം.

ഭാര്യയുടെ ഇത്തരം പെരുമാറ്റം സാധാരണ കുടുംബവഴക്കമായി മാത്രം കാണാനാകില്ലെന്ന് കോടതി വിലയിരുത്തി.

വാർധക്യത്തിലെത്തിയ അമ്മയെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ ഭർത്താവിനുമേൽ തുടർച്ചയായി സമ്മർദം ചെലുത്തുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന് മാനസിക പീഡനമുണ്ടാക്കുന്ന പ്രവൃത്തിയാണെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി.

ഈ കേസിൽ തെളിയിക്കപ്പെട്ട സാഹചര്യങ്ങൾ ഹിന്ദു വിവാഹനിയമത്തിലെ പതിമൂന്നാം വകുപ്പ് പ്രകാരം വിവാഹമോചനം അനുവദിക്കാൻ മതിയായ കാരണമാണെന്നാണ് ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചിന്റെ തീരുമാനം.

2000ൽ വിവാഹം; അമ്മയെ ഉപേക്ഷിച്ച് ഭാര്യയുടെ വീട്ടിലേക്ക് മാറണമെന്ന് ആവശ്യം

2000 ഫെബ്രുവരി 17നാണ് ദമ്പതികൾ ഹിന്ദു ആചാരപ്രകാരം വിവാഹിതരായത്. ഇവർക്ക് രണ്ട് പെൺമക്കളുണ്ട്.

ഉത്തർപ്രദേശിലെ മെയിൻപുരിയിലാണ് ഭർത്താവ് വിധവയായ അമ്മയ്ക്കൊപ്പം താമസിച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ വിവാഹത്തിന്റെ തുടക്കംമുതൽ ഭാര്യ ഭർത്താവിനോട് അമ്മയെ വിട്ട് വേറെ താമസിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നുവെന്നാണ് ഹർജിയിലെ ആരോപണം.

ഇറ്റാവയിലെ സ്വന്തം മാതാപിതാക്കളുടെ വീട്ടിലേക്ക് ഭർത്താവ് താമസം മാറ്റണമെന്നായിരുന്നു ഭാര്യയുടെ ആവശ്യം.

കാലക്രമേണ ഈ ആവശ്യം ശക്തമായെന്നും ഭാര്യ അമ്മയെ അപമാനിക്കുകയും മോശമായി പെരുമാറുകയും ചെയ്തുവെന്നും ഭർത്താവ് ആരോപിച്ചു.

പൊലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ മകളാണെന്ന സ്വാധീനം ഉപയോഗിച്ച് വ്യാജ സ്ത്രീധനക്കേസുകൾ നൽകുമെന്ന് ഭാര്യ ഭീഷണിപ്പെടുത്തിയതായും ഹർജിയിൽ ആരോപിച്ചിരുന്നു.

2012ൽ ഭാര്യ സ്വന്തം വീട്ടിലേക്ക് പോയി; 2015ൽ ഒരുമിച്ച് താമസിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചെന്ന് ഭർത്താവ്

2012 ജൂലൈ ആറിന് ഭാര്യ ആഭരണങ്ങളും സ്ത്രീധനമായി ലഭിച്ച സ്വത്തുക്കളുമായി സ്വന്തം വീട്ടിലേക്ക് പോയെന്നാണ് ഭർത്താവിന്റെ ആരോപണം.

ഭർത്താവിന്റെ അമ്മയുടെ ആഭരണങ്ങളും 50,000 രൂപയും ഭാര്യ കൊണ്ടുപോയതായും ആരോപിച്ചിരുന്നു.

പിന്നീട് ഭാര്യ തിരിച്ചെത്തിയില്ലെന്നും 2015 മാർച്ച് മൂന്നിന് ഭർത്താവിനൊപ്പം താമസിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചെന്നും ഹർജിയിൽ വ്യക്തമാക്കി.

ഇതോടെയാണ് ഭർത്താവ് മെയിൻപുരി കുടുംബകോടതിയെ സമീപിച്ചത്.

ഹിന്ദു വിവാഹനിയമത്തിലെ ഒമ്പതാം വകുപ്പ് പ്രകാരം ദാമ്പത്യബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കണമെന്നായിരുന്നു ആദ്യ ആവശ്യം. അതിന് സാധ്യമല്ലെങ്കിൽ പതിമൂന്നാം വകുപ്പ് പ്രകാരം വിവാഹമോചനം അനുവദിക്കണമെന്ന ബദൽ ആവശ്യവും ഉന്നയിച്ചു.

ഭാര്യ കോടതിയിൽ ഹാജരായില്ല; 2017ൽ കുടുംബകോടതി ഭർത്താവിന്റെ ഹർജി തള്ളി

കുടുംബകോടതിയിലെ നടപടികൾക്കിടെ ഭാര്യയ്ക്ക് സമൻസ് നേരിട്ട് നൽകാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല.

തുടർന്ന് 2016 മേയ് 28ന് പത്രപരസ്യത്തിലൂടെ സമൻസ് നൽകാനുള്ള നടപടി സ്വീകരിച്ചു. എന്നിട്ടും ഭാര്യ കോടതിയിൽ ഹാജരായില്ല.

2016 സെപ്റ്റംബർ 22ന് ഭാര്യയുടെ അസാന്നിധ്യത്തിൽ കേസ് തുടരാൻ കോടതി തീരുമാനിച്ചു.

എന്നാൽ 2017 ജൂലൈ 12ന് മെയിൻപുരി കുടുംബകോടതി ഭർത്താവിന്റെ ഹർജി ചെലവുസഹിതം തള്ളുകയായിരുന്നു.

ഭാര്യ ആഭരണങ്ങളും പണവും കൊണ്ടുപോയെന്ന ആരോപണം തെളിയിക്കാൻ മതിയായ തെളിവില്ലെന്നായിരുന്നു കുടുംബകോടതിയുടെ വിലയിരുത്തൽ.

ആഭരണങ്ങൾ കൊണ്ടുപോകുന്നത് നേരിട്ട് കണ്ട സാക്ഷികളില്ലെന്നും ആഭരണങ്ങൾ വാങ്ങിയതിന്റെ ബില്ലുകൾ ഹാജരാക്കിയിട്ടില്ലെന്നും കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

ഭർത്താവിന്റെ അമ്മയെ സാക്ഷിയായി വിസ്തരിച്ചിട്ടില്ലെന്ന കാര്യവും കുടുംബകോടതി പരിഗണിച്ചു.

ഇത്തരം ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ചതിനുശേഷം ഭാര്യയ്ക്ക് ഭർത്താവിനൊപ്പം താമസിക്കാൻ കഴിയാത്ത സാഹചര്യമുണ്ടാകുമെന്നും കുടുംബകോടതി അഭിപ്രായപ്പെട്ടിരുന്നു.

ആഭരണത്തർക്കം മാത്രം പരിശോധിച്ച് മാനസിക ക്രൂരത അവഗണിച്ചെന്ന് ഹൈക്കോടതി

കുടുംബകോടതി തെളിവുകൾ വിലയിരുത്തിയ രീതിയെയാണ് ഹൈക്കോടതി പ്രധാനമായും വിമർശിച്ചത്.

വിവാഹമോചന ഹർജിയെ ആഭരണങ്ങളും പണവും മോഷ്ടിച്ചെന്ന ക്രിമിനൽ കേസുപോലെ കുടുംബകോടതി പരിഗണിച്ചുവെന്ന് ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് കണ്ടെത്തി.

ആഭരണങ്ങൾ കൊണ്ടുപോയെന്ന ആരോപണം തെളിയിക്കാനായില്ലെന്ന കാരണത്താൽ മാനസിക ക്രൂരത സംബന്ധിച്ച മറ്റ് തെളിവുകളും തള്ളിയത് ശരിയായ നടപടിയല്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ഭാര്യ അമ്മയെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ ഭർത്താവിനെ നിർബന്ധിച്ചുവെന്ന ആരോപണം ആഭരണത്തർക്കത്തിൽനിന്ന് സ്വതന്ത്രമായി പരിശോധിക്കേണ്ടതായിരുന്നു.

കുടുംബകോടതി കേസിൽ തീർപ്പാക്കേണ്ട വിഷയങ്ങൾ പ്രത്യേകം രൂപപ്പെടുത്തിയിരുന്നില്ലെന്നും ഹൈക്കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

ഭർത്താവിന്റെ ആരോപണങ്ങളും മൂന്ന് സാക്ഷികളുടെ മൊഴികളും എതിർകക്ഷി ചോദ്യം ചെയ്തിട്ടില്ലെന്ന കാര്യവും കോടതി പരിഗണിച്ചു.

ഭാര്യ ഹാജരായില്ലെന്ന കാരണത്താൽ മാത്രം വിവാഹമോചനം അനുവദിക്കാനാകില്ല

എതിർകക്ഷി കോടതിയിൽ ഹാജരാകാത്ത കേസുകളിലും ഹർജിക്കാരന് അനുകൂലമായി സ്വമേധയാ വിധി നൽകാനാകില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ഹർജിക്കാരൻ ഉന്നയിക്കുന്ന ആരോപണങ്ങൾ വിശ്വസനീയമായ തെളിവുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം.

എതിർവിസ്താരത്തിലൂടെ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടാത്ത പ്രധാനപ്പെട്ട സാക്ഷിമൊഴികൾ അംഗീകരിക്കപ്പെടാമെങ്കിലും കോടതി അവയുടെ വിശ്വാസ്യത പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

സിവിൽ നടപടിച്ചട്ടത്തിലെ ഇരുപതാം ഉത്തരവിലെ നാലാം ചട്ടപ്രകാരം വിധിയിൽ വ്യക്തമായ കാരണങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തണമെന്നും ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

തെളിവുകളും അന്തിമ നിഗമനവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വിധിയിൽ വ്യക്തമാകണം. കുടുംബകോടതിയുടെ ഉത്തരവ് ഈ മാനദണ്ഡം പാലിച്ചില്ലെന്നാണ് ഹൈക്കോടതി കണ്ടെത്തിയത്.

വ്യാജ സ്ത്രീധനക്കേസിന്റെ ഭീഷണി മാനസിക പീഡനത്തിന് കാരണമാകാമെന്ന് കോടതി

വ്യാജ സ്ത്രീധനക്കേസിൽ കുടുക്കുമെന്ന ഭീഷണിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഭർത്താവിന്റെ ആരോപണവും ഹൈക്കോടതി പരിശോധിച്ചു.

ഇത്തരമൊരു ഭീഷണി നേരിടേണ്ടിവരുമെന്ന ആശങ്കയിൽ ഒരാളെ തുടർച്ചയായി ജീവിക്കാൻ നിർബന്ധിക്കുന്നത് മാനസികമായി ബാധിക്കാമെന്ന് കോടതി വിലയിരുത്തി.

ആരോപണങ്ങൾ ശരിയാണെന്ന് കണ്ടെത്തുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ഇത്തരം ഭീഷണികളും മാനസിക ക്രൂരതയായി കണക്കാക്കാമെന്നാണ് കോടതിയുടെ നിരീക്ഷണം.

അതേസമയം, ഭാര്യ ആഭരണങ്ങൾ മോഷ്ടിച്ചെന്ന ആരോപണം ഉന്നയിക്കുന്നത് ദാമ്പത്യബന്ധത്തിലെ പരസ്പരവിശ്വാസത്തെ ഗുരുതരമായി ബാധിക്കാമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

എന്നാൽ ആഭരണത്തർക്കം തെളിയിക്കാനാകാത്തതുകൊണ്ട് അമ്മയെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ നിർബന്ധിച്ചതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സ്വതന്ത്രമായ ആരോപണം അവഗണിക്കാനാകില്ലെന്നും ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി.

ദാമ്പത്യബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കലും വിവാഹമോചനവും ഒരേ ഹർജിയിൽ ബദലായി ആവശ്യപ്പെടാം

ദാമ്പത്യബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കണമെന്ന ആവശ്യവും വിവാഹമോചനം അനുവദിക്കണമെന്ന ആവശ്യവും ഒരേ ഹർജിയിൽ ബദലായി ഉന്നയിക്കാമെന്നും ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ഹിന്ദു വിവാഹനിയമത്തിലെ ഒമ്പതാം വകുപ്പും പതിമൂന്നാം വകുപ്പും പ്രകാരമുള്ള ആവശ്യങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് ഉന്നയിക്കുന്നതിന് നിയമതടസ്സമില്ല.

എന്നാൽ രണ്ട് ആവശ്യങ്ങളും ഒരേസമയം അനുവദിക്കാനാകില്ല. കേസിലെ സാഹചര്യങ്ങൾ വിലയിരുത്തി ഏതെങ്കിലും ഒരു ആശ്വാസമാണ് കോടതി അനുവദിക്കേണ്ടത്.

കുടുംബകോടതികൾക്ക് തെളിവുകൾ സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ കർശനമായ സാങ്കേതിക ചട്ടങ്ങൾക്കപ്പുറം കുടുംബത്തർക്കം പരിഹരിക്കുന്നതിന് പ്രസക്തമായ വിവരങ്ങൾ പരിഗണിക്കാമെന്നും ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

കുടുംബകോടതിയുടെ ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കി; ഭർത്താവിന് വിവാഹമോചനം അനുവദിച്ചു

ഭർത്താവ് നൽകിയ അപ്പീൽ അംഗീകരിച്ച അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി, 2017 ജൂലൈ 12ലെ മെയിൻപുരി കുടുംബകോടതിയുടെ വിധിയും ഉത്തരവും റദ്ദാക്കി.

ഭാര്യയുടെ പെരുമാറ്റം മാനസിക ക്രൂരതയാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയതിനെ തുടർന്ന് ഹിന്ദു വിവാഹനിയമത്തിലെ പതിമൂന്നാം വകുപ്പ് പ്രകാരം ദമ്പതികളുടെ വിവാഹബന്ധം വേർപെടുത്തി.

ഇതോടെ ദാമ്പത്യബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കണമെന്ന ബദൽ ആവശ്യം പ്രസക്തിയില്ലാത്തതായി.

സ്ഥിരം ജീവനാംശം ആവശ്യപ്പെട്ട് ഭാര്യ അപേക്ഷ നൽകിയിട്ടില്ലാത്തതിനാൽ കോടതി അതിൽ തുക നിശ്ചയിച്ചില്ല. എന്നാൽ ഹിന്ദു വിവാഹനിയമത്തിലെ ഇരുപത്തിയഞ്ചാം വകുപ്പ് പ്രകാരം ജീവനാംശത്തിന് അപേക്ഷിക്കാൻ ഭാര്യയ്ക്ക് അവസരം തുറന്നുവെച്ചു.

വയോധിക മാതാപിതാക്കളെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ നിർബന്ധിക്കുന്നതും വിവാഹമോചന കേസുകളിൽ നിർണായകമാകും

അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതിയുടെ വിധി ഉത്തർപ്രദേശിലെ സമാന വിവാഹമോചന കേസുകളിൽ മാനസിക ക്രൂരത വിലയിരുത്തുന്നതിന് പ്രസക്തമാകുന്ന നിയമവ്യാഖ്യാനമാണ്.

നിയമപരമായി, വയോധികയായ വിധവാമാതാവിനെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ ഏകമകനായ ഭർത്താവിനെ നിരന്തരം നിർബന്ധിച്ചതും മറ്റ് തെളിയിക്കപ്പെട്ട സാഹചര്യങ്ങളുമാണ് ഈ കേസിൽ വിവാഹമോചനത്തിന് അടിസ്ഥാനമായത്.

സാമൂഹികമായി, വിവാഹശേഷമുള്ള താമസക്രമത്തെച്ചൊല്ലിയുള്ള തർക്കങ്ങളും വയോധിക മാതാപിതാക്കളുടെ പരിചരണവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധമാണ് വിധി ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്തുന്നത്.

ജുഡീഷ്യറിയുടെ തലത്തിൽ, കുടുംബകോടതികൾ തെളിവുകൾ സമഗ്രമായി പരിശോധിക്കണമെന്നും എതിർകക്ഷി ഹാജരാകാത്ത കേസുകളിലും വ്യക്തമായ കാരണങ്ങളോടെയാണ് വിധി പറയേണ്ടതെന്നുമുള്ള നിലപാടാണ് കോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്.

എന്നാൽ വിവാഹശേഷം വേറെ താമസിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുന്നതെല്ലാം സ്വമേധയാ മാനസിക ക്രൂരതയാകുമെന്ന് കോടതി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല. ഓരോ കേസിലെയും പെരുമാറ്റവും സാഹചര്യങ്ങളും തെളിവുകളും വിലയിരുത്തിയാണ് തീരുമാനമെടുക്കേണ്ടത്.