ന്യൂഡൽഹി, 2026 ഒക്ടോബർ 8-

ഡോക്ടർമാർക്ക് സമ്മാനങ്ങളും മറ്റ് ആനുകൂല്യങ്ങളും നൽകി മരുന്നുകളുടെ വിൽപ്പന വർധിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന മരുന്നുകമ്പനികളുടെ നടപടികൾ നിയന്ത്രിക്കാൻ നിയമപരമായ സംവിധാനം പരിശോധിക്കണമെന്ന് സുപ്രീംകോടതി. ഇതിനായി വിദഗ്ധ സമിതി രൂപീകരിക്കാൻ 2026 ഒക്ടോബർ എട്ടിന് കേന്ദ്ര സർക്കാരിന് നിർദേശം നൽകി. ജസ്റ്റിസ് വിക്രം നാഥ്, ജസ്റ്റിസ് സന്ദീപ് മേത്ത എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചാണ് ഉത്തരവിട്ടത്. ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് മെഡിക്കൽ ആൻഡ് സെയിൽസ് റെപ്രസന്റേറ്റീവ്സ് അസോസിയേഷൻസ് ഓഫ് ഇന്ത്യയും മറ്റുള്ളവരുമാണ് ഹർജിക്കാർ. കേന്ദ്ര സർക്കാരും മറ്റുള്ളവരുമാണ് എതിർകക്ഷികൾ. ഹർജിക്കാർക്കുവേണ്ടി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ സഞ്ജയ് പരീഖും കേന്ദ്ര സർക്കാരിനുവേണ്ടി സോളിസിറ്റർ ജനറൽ തുഷാർ മേത്തയും ഹാജരായി. സമിതിയുടെ ശുപാർശകൾ പരിശോധിച്ച് കേന്ദ്ര സർക്കാർ സ്വീകരിച്ച നടപടികൾ സംബന്ധിച്ച സത്യവാങ്മൂലം പരിഗണിക്കാൻ കേസ് 2027 ജനുവരി 29ലേക്ക് മാറ്റി.

ഡോക്ടർമാർക്ക് സമ്മാനങ്ങൾ നൽകി മരുന്നുവിൽപ്പന കൂട്ടുന്നതിന് നിയന്ത്രണം

മരുന്നുകമ്പനികൾ ഡോക്ടർമാർക്ക് വിലകൂടിയ സമ്മാനങ്ങൾ, വിദേശയാത്രകൾ, താമസസൗകര്യങ്ങൾ, പണം തുടങ്ങിയ ആനുകൂല്യങ്ങൾ നൽകുന്നതാണ് കേസിലെ പ്രധാന വിഷയം.

ഇത്തരം ആനുകൂല്യങ്ങൾ നൽകുന്നതിലൂടെ ഡോക്ടർമാരുടെ മരുന്ന് നിർദേശങ്ങളെ സ്വാധീനിക്കാൻ കമ്പനികൾക്ക് കഴിയുമെന്നാണ് ഹർജിക്കാരുടെ ആരോപണം.

ചില കമ്പനികളുടെ മരുന്നുകൾ കൂടുതൽ രോഗികൾക്ക് നിർദേശിക്കാൻ ഡോക്ടർമാരെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന ഇത്തരം വിപണനരീതികൾ തടയാൻ ശക്തമായ നിയമം വേണമെന്നാണ് ഹർജിയിലെ ആവശ്യം.

മരുന്നുകമ്പനികളുടെ ഇത്തരം പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് വ്യക്തമായ നിയമപരമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തണമെന്നും ഹർജിക്കാർ ആവശ്യപ്പെട്ടു.

സമ്മാനം വാങ്ങുന്ന ഡോക്ടർമാർക്ക് നടപടി; നൽകുന്ന കമ്പനികൾക്ക് എന്ത് ശിക്ഷ?

ഡോക്ടർമാർ മരുന്നുകമ്പനികളിൽനിന്ന് സമ്മാനങ്ങളോ മറ്റ് ആനുകൂല്യങ്ങളോ സ്വീകരിച്ചാൽ അച്ചടക്കനടപടി സ്വീകരിക്കാൻ നിലവിൽ വ്യവസ്ഥകളുണ്ടെന്ന് കേന്ദ്ര സർക്കാർ കോടതിയെ അറിയിച്ചു.

എന്നാൽ ഇത്തരം ആനുകൂല്യങ്ങൾ നൽകുന്ന മരുന്നുകമ്പനികൾക്കെതിരെ സമാനമായ നിയമനടപടി സ്വീകരിക്കാൻ മതിയായ സംവിധാനം നിലവിലില്ലെന്നാണ് ഹർജിക്കാരുടെ വാദം.

ഡോക്ടർമാർക്കെതിരെ നടപടി സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ അവരെ സ്വാധീനിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന കമ്പനികൾ നിയമപരമായ ഉത്തരവാദിത്തത്തിൽനിന്ന് ഒഴിവാകുന്ന സാഹചര്യമാണുള്ളതെന്ന് മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ സഞ്ജയ് പരീഖ് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

ഈ പോരായ്മ പരിഹരിക്കാൻ മരുന്നുകമ്പനികൾക്കും ബാധകമായ നിയമവ്യവസ്ഥകൾ കൊണ്ടുവരണമെന്നാണ് ഹർജിക്കാരുടെ ആവശ്യം.

മരുന്നുകമ്പനികളെ നിയന്ത്രിക്കാൻ മൂന്നംഗ സമിതി

മരുന്നുകമ്പനികളുടെ അനീതിപരമായ വിപണനരീതികൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിന് പ്രത്യേക നിയമം ആവശ്യമാണോയെന്ന് പരിശോധിക്കാൻ മൂന്നംഗ സമിതി രൂപീകരിക്കുമെന്ന് കേന്ദ്ര സർക്കാർ നേരത്തെ കോടതിയെ അറിയിച്ചിരുന്നു.

2026 ഓഗസ്റ്റ് 17ന് സമർപ്പിച്ച സത്യവാങ്മൂലത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് സോളിസിറ്റർ ജനറൽ തുഷാർ മേത്ത ഇക്കാര്യം വിശദീകരിച്ചത്.

ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽസ് വകുപ്പ്, ആരോഗ്യ കുടുംബക്ഷേമ വകുപ്പ്, നിയമകാര്യ വകുപ്പ് എന്നിവ തമ്മിൽ വിശദമായ ചർച്ചകൾ നടന്നതായും കേന്ദ്ര സർക്കാർ അറിയിച്ചു.

പ്രത്യേക നിയമം ആവശ്യമാണോ, ആവശ്യമെങ്കിൽ ഏത് തരത്തിലുള്ള നിയമവ്യവസ്ഥകളാണ് കൊണ്ടുവരേണ്ടത് തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളാണ് സമിതി പരിശോധിക്കുക.

സമിതി രണ്ടുമാസത്തിനകം റിപ്പോർട്ട് സമർപ്പിക്കുമെന്നാണ് കേന്ദ്ര സർക്കാർ നേരത്തെ അറിയിച്ചിരുന്നത്.

നിലവിലെ നിയമങ്ങൾ മതിയോ? സംശയം ഉന്നയിച്ച് സുപ്രീംകോടതി

മരുന്നുകമ്പനികളുടെ വിപണനരീതികൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനായി 2024ൽ നിലവിൽവന്ന ഏകീകൃത ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ വിപണന പെരുമാറ്റച്ചട്ടം എത്രത്തോളം ഫലപ്രദമാണെന്ന ചോദ്യം സുപ്രീംകോടതി നേരത്തെ ഉന്നയിച്ചിരുന്നു.

ഈ പെരുമാറ്റച്ചട്ടം ലംഘിക്കുന്ന കമ്പനികൾക്കെതിരെ ശക്തമായ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കാൻ മതിയായ സംവിധാനമുണ്ടോയെന്നായിരുന്നു കോടതിയുടെ സംശയം.

സർക്കാരിന്റെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണവും നിയമപരമായ പിന്തുണയും ഇല്ലെങ്കിൽ നിർബന്ധമാണെന്ന് പറയുന്ന ചട്ടങ്ങൾ പ്രായോഗികമായി സ്വമേധയാ പാലിക്കേണ്ട നിർദേശങ്ങളായി മാറാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്നും കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിരുന്നു.

അതേസമയം, പുതിയ നിയമസംവിധാനം സംബന്ധിച്ച് തീരുമാനമെടുക്കുന്നതുവരെ 2024ലെ നിലവിലുള്ള പെരുമാറ്റച്ചട്ടം തുടരുമെന്ന് കേന്ദ്ര സർക്കാർ അറിയിച്ചു.

നേരത്തെയും സമിതി രൂപീകരിച്ചിരുന്നെന്ന് ഹർജിക്കാർ

പുതിയ സമിതി രൂപീകരിക്കാനുള്ള കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ തീരുമാനത്തെ ഹർജിക്കാർ ചോദ്യം ചെയ്തിരുന്നു.

2022ൽ സമാന വിഷയം പരിശോധിക്കാൻ ഉന്നതതല സമിതി രൂപീകരിച്ചതായി കേന്ദ്ര സർക്കാർ കോടതിയെ അറിയിച്ചിരുന്നുവെന്ന് ഹർജിക്കാർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

ഇതിനുശേഷവും പുതിയ സമിതി രൂപീകരിക്കുന്നതിലൂടെ നിയമനിർമാണം വൈകുകയാണെന്ന ആശങ്കയാണ് ഹർജിക്കാർ ഉന്നയിച്ചത്.

മരുന്നുകമ്പനികളുടെ അനീതിപരമായ വിപണനരീതികൾ നിയന്ത്രിക്കാൻ കേന്ദ്ര സർക്കാരിനോട് നിയമം കൊണ്ടുവരാൻ നിർദേശിക്കുകയോ അതുവരെ സുപ്രീംകോടതി ഇടക്കാല മാർഗനിർദേശങ്ങൾ പുറപ്പെടുവിക്കുകയോ ചെയ്യണമെന്നായിരുന്നു ആവശ്യം.

സമിതിയുടെ ശുപാർശകൾ പരിശോധിക്കും; അടുത്ത വാദം ജനുവരി 29ന്

2026 ഒക്ടോബർ എട്ടിലെ ഉത്തരവിലൂടെ കേന്ദ്ര സർക്കാരിനോട് സമിതി രൂപീകരിക്കാനും വിവിധ നിർദേശങ്ങളും അഭിപ്രായങ്ങളും പരിശോധിച്ച് ശുപാർശകൾ സമർപ്പിക്കാനും സുപ്രീംകോടതി ആവശ്യപ്പെട്ടു.

സമിതിയുടെ ശുപാർശകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ സർക്കാർ സ്വീകരിക്കുന്ന നടപടികളാണ് ഇനി കോടതിയുടെ പരിഗണനയിൽ വരിക.

2027 ജനുവരി 29ന് കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ നടപടിവിവര സത്യവാങ്മൂലം പരിശോധിക്കാനാണ് കേസ് വീണ്ടും പരിഗണിക്കുന്നത്.

എന്നാൽ മരുന്നുകമ്പനികളുടെ വിപണനരീതികൾ നിയന്ത്രിക്കാൻ പുതിയ നിയമം സുപ്രീംകോടതി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല. നിലവിലുള്ള പെരുമാറ്റച്ചട്ടത്തിന് പകരം പുതിയ നിയമം കൊണ്ടുവരണമെന്നും അന്തിമമായി ഉത്തരവിട്ടിട്ടില്ല.

മരുന്നുകമ്പനികൾക്കും നിയമപരമായ ഉത്തരവാദിത്തം ഉറപ്പാക്കുമോ?

ഡോക്ടർമാരെ സ്വാധീനിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന മരുന്നുകമ്പനികൾക്കെതിരെ കൂടുതൽ ശക്തമായ നിയമനടപടികൾ ആവശ്യമാണോയെന്ന ചർച്ചയാണ് സുപ്രീംകോടതിയുടെ നിർദേശത്തിലൂടെ മുന്നോട്ടുപോകുന്നത്.

നിയമപരമായി, സമ്മാനങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്ന ഡോക്ടർമാരുടെ ഉത്തരവാദിത്തത്തിനൊപ്പം അവ നൽകുന്ന കമ്പനികളുടെ ഉത്തരവാദിത്തവും പരിശോധിക്കേണ്ട വിഷയമായി തുടരുകയാണ്.

സാമൂഹികമായി, രോഗികൾക്ക് നിർദേശിക്കുന്ന മരുന്നുകൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിൽ വാണിജ്യതാൽപര്യങ്ങൾ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നുണ്ടോയെന്ന ആശങ്കയാണ് ഹർജിയിൽ ഉയർന്നിരിക്കുന്നത്.

ജുഡീഷ്യറിയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, മരുന്നുകമ്പനികളുടെ വിപണനരീതികൾ നിയന്ത്രിക്കാൻ നിലവിലുള്ള ചട്ടങ്ങൾ മതിയോ അതോ നിയമപരമായ പുതിയ സംവിധാനം ആവശ്യമാണോ എന്നതാണ് പരിഗണനയിലുള്ള ചോദ്യം.

സമിതിയുടെ റിപ്പോർട്ടും കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ നിലപാടും പരിശോധിച്ചശേഷമായിരിക്കും ഈ വിഷയത്തിൽ തുടർന്നുള്ള കോടതി നടപടി.