ഒരു തടാകം വൃത്തിയാക്കാൻ ജനം ഇറങ്ങിയപ്പോൾ
ബെംഗളൂരുവിലെ ഒരു തടാകം വൃത്തിയാക്കാൻ 700 സന്നദ്ധ പ്രവർത്തകർ ഒന്നിച്ചിറങ്ങി. ഒരു ദിവസം കൊണ്ട് ഏകദേശം 1600 കിലോ മാലിന്യം നീക്കി. പ്ലാസ്റ്റിക് കുപ്പികളും പൊതികളും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മാലിന്യം ശേഖരിക്കാൻ സാധാരണക്കാരും വിദ്യാർഥികളും വിവിധ വിഭാഗങ്ങളിൽപ്പെട്ടവരും പങ്കെടുത്തു. തടാകം വൃത്തിയാക്കുന്നത് നഗരസഭയുടെ മാത്രം ജോലി അല്ലെന്നും വെള്ളത്തിന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ തങ്ങൾക്കും നേരിട്ടുള്ള ഉത്തരവാദിത്വമുണ്ടെന്നും പൗരന്മാർ കാണിച്ച മാതൃകയാണിത്.
കേരളത്തിന്റെ വെള്ളത്തിലും മാലിന്യം
കേരളത്തിലെ സ്ഥിതി അത്ര വ്യത്യസ്തമല്ല. സംസ്ഥാനത്തെ കായലുകളിലും പുഴകളിലും തോടുകളിലും കനാലുകളിലും മലിനീകരണം വലിയ പ്രശ്നമായി തുടരുകയാണ്. തെളിനീരൊഴുകും നവകേരളം പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി പരിശോധിച്ച ഏകദേശം 70,000 ജലസാമ്പിളുകളിൽ 80 ശതമാനത്തിലും കോളിഫോം സാന്നിധ്യം കണ്ടെത്തിയിരുന്നു. മലിനജലം ശാസ്ത്രീയമായി ശുദ്ധീകരിക്കാതെ ജലാശയങ്ങളിലേക്ക് എത്തുന്നതും പഠനം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
വേമ്പനാടും അഷ്ടമുടിയും മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു
വേമ്പനാട് കായലിലും പ്ലാസ്റ്റിക് മലിനീകരണം ഗുരുതരമായ പ്രശ്നമാണ്. 2026ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഒരു പഠനത്തിൽ വേമ്പനാട് എസ്റ്റ്വറിയിൽ ശേഖരിച്ച മാലിന്യത്തിന്റെ 83.6 ശതമാനവും പ്ലാസ്റ്റിക്കാണെന്ന് കണ്ടെത്തി. മാലിന്യത്തിന്റെ ഉറവിടവും വ്യാപനവും നിരീക്ഷിക്കുന്നതിൽ മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളെയും പ്രാദേശിക സമൂഹത്തെയും ഉൾപ്പെടുത്തുന്ന രീതികൾ ആവശ്യമാണ് എന്നും പഠനം ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.
അഷ്ടമുടി, വേമ്പനാട് തുടങ്ങിയ റാംസർ ജലാശയങ്ങളിലെ മലിനീകരണം ദേശീയ ഹരിത ട്രൈബ്യൂണലിന്റെ പരിഗണനയിലും എത്തിയിട്ടുണ്ട്. അഷ്ടമുടി മേഖലയിലെ പ്ലാസ്റ്റിക്, ഗാർഹിക മാലിന്യം, മറ്റു മാലിന്യങ്ങൾ എന്നിവ സംബന്ധിച്ച് ട്രൈബ്യൂണൽ നടപടികൾ നിർദേശിച്ചിരുന്നു.
വൃത്തിയാക്കൽ മാത്രം പോരാ, കാവലും വേണം
ഒരു ദിവസം മാലിന്യം വാരി മാറ്റിയാൽ മാത്രം ജലാശയം രക്ഷപ്പെടില്ല. വീണ്ടും മാലിന്യം എത്താതിരിക്കുകയാണ് പ്രധാന കാര്യം. അതിന് സർക്കാർ സംവിധാനങ്ങൾക്കൊപ്പം പ്രദേശവാസികളുടെ നിരീക്ഷണവും പങ്കാളിത്തവും ആവശ്യമാണ്. വേമ്പനാട് മേഖലയിലെ കനാലുകൾ സംരക്ഷിക്കാൻ മത്സ്യത്തൊഴിലാളികൾ, കക്ക ശേഖരിക്കുന്നവർ, ഗ്രന്ഥശാല പ്രവർത്തകർ, കലാ-കായിക കൂട്ടായ്മകൾ തുടങ്ങിയവരെ ഉൾപ്പെടുത്തി സംരക്ഷണ കൂട്ടായ്മകൾ രൂപീകരിച്ച മാതൃക ഇതിനകം ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. മുഹമ്മയിൽ ഇത്തരം കൂട്ടായ്മകളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പത്ത് കനാലുകൾ പുനരുജ്ജീവിപ്പിച്ചതായി രേഖകളുണ്ട്.
വേമ്പനാട്ടിൽ ജനങ്ങൾ നേരിട്ടിറങ്ങിയ മാതൃക
ആലപ്പുഴയിലും ജനപങ്കാളിത്തത്തോടെ വേമ്പനാട് ശുചീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടന്നിട്ടുണ്ട്. മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളും ഹൗസ്‌ബോട്ട് മേഖലയിലുള്ളവരും കായലിൽ നിന്ന് മാലിന്യം നീക്കിയപ്പോൾ വിദ്യാർഥികളും സന്നദ്ധ പ്രവർത്തകരും തീരപ്രദേശങ്ങളിൽ ശുചീകരണം നടത്തി. 2025ൽ കുമരകത്ത് ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകളെ ഉൾപ്പെടുത്തി വേമ്പനാട് ശുചീകരണത്തിന് കൂട്ടായ്മ രൂപപ്പെടുത്താനുള്ള പരിപാടിയും ആരംഭിച്ചിരുന്നു.
ഉത്തരവാദിത്വം തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങില്ല
മാലിന്യം ശേഖരിക്കാനും സംസ്കരിക്കാനും തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് വലിയ ഉത്തരവാദിത്വമുണ്ട്. പക്ഷേ ഒരു പുഴയിലേക്കോ കായലിലേക്കോ മാലിന്യം എത്തുന്നത് തടയാൻ അതുമാത്രം മതിയാകില്ല. വീടുകൾ, വ്യാപാര സ്ഥാപനങ്ങൾ, വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങൾ, മത്സ്യബന്ധന മേഖല, ഹൗസ്‌ബോട്ട് മേഖല തുടങ്ങി ജലാശയവുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമുള്ള എല്ലാവരും പങ്കാളികളാകണം. സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ മാലിന്യമുക്ത കേരളം പദ്ധതിയും പൗരന്മാരുടെ ഉത്തരവാദിത്വം, പങ്കാളിത്തം, നിരീക്ഷണം എന്നിവയ്ക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുന്നുണ്ട്
അതുകൊണ്ട് ബെംഗളൂരുവിലെ 700 പേരുടെ ഇടപെടൽ കേരളത്തിന് നൽകുന്ന സന്ദേശം ലളിതമാണ്. സർക്കാർ സംവിധാനം മാലിന്യം നീക്കണം. ജനങ്ങൾ മാലിന്യം എത്തുന്നത് തടയണം. അതിനൊപ്പം പുഴയെയും കായലിനെയും കനാലിനെയും സ്വന്തം പ്രദേശത്തിന്റെ പൊതുസമ്പത്തായി കണ്ട് സ്ഥിരമായി സംരക്ഷിക്കുന്ന കൂട്ടായ്മകളും വേണം. അപ്പോഴാണ് ഒരു ദിവസത്തെ ശുചീകരണം സ്ഥിരമായ മാറ്റമായി മാറുക.
Sources
- Government of Kerala, Local Self Government Department, Waste Management and Malinya Muktham Navakeralam
- Government of Kerala, State Planning Board, Economic Review 2025
- Kerala State Pollution Control Board, Water Quality Monitoring Reports
- National Green Tribunal, Original Application No. 147/2022, Ashtamudi and Vembanad-Kol Wetlands
- National Green Tribunal, State of Kerala Action Taken Reports on Wetland Pollution
- Kerala State Wetland Authority, Vembanad-Kol Wetland Management Information
- Ashoka Trust for Research in Ecology and the Environment, Vembanad Community Conservation Programmes
