ഇൻഡോർ, 2026 ഒക്ടോബർ 6:

സിംഹസ്ഥ കുംഭമേളയ്ക്ക് മുന്നോടിയായുള്ള ഉജ്ജയിനിലെ റോഡ് വികസനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മധ്യപ്രദേശ് മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ നിയമത്തിലെ 305-ാം വകുപ്പിന്റെ ഭരണഘടനാ സാധുത ചോദ്യം ചെയ്ത ഹർജിയിൽ മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി നോട്ടീസ് അയച്ചു. 2026 ഒക്ടോബർ 5-നാണ് ജസ്റ്റിസ് സുബോധ് അഭ്യങ്കർ, ജസ്റ്റിസ് ജയ് കുമാർ പിള്ള എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചിന്റെ നടപടി. സോമിൽ കരാഡെ നൽകിയ ഹർജിയിൽ, ഹർജിക്കാരനെതിരെ അധികൃതർ സ്വീകരിക്കുന്ന ഏത് നടപടിയും ഹർജിയിലെ അന്തിമ തീർപ്പിന് വിധേയമായിരിക്കണമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ഹർജിക്കാരനായ സോമിൽ കരാഡെയ്ക്കായി അഭിഭാഷകരായ മിലേഷ് ജഗ്താപ്, അശുതോഷ് ജഗ്താപ്, വിശാൽ ചൗഹാൻ, ചിരഞ്ജീവ് ശർമ, നരേന്ദ്ര കുമാർ ശർമ, മാനവ് ബെനിവാൾ, സത്യവിജയ് മാഥൻ എന്നിവർ ഹാജരായി. മധ്യപ്രദേശ് സർക്കാരിനായി സർക്കാർ അഭിഭാഷകൻ അമിത് ഭാട്ടിയയാണ് ഹാജരായത്. സോമിൽ കരാഡെയും മധ്യപ്രദേശ് സംസ്ഥാനവും തമ്മിലുള്ള റിട്ട് ഹർജിയിലാണ് ഹൈക്കോടതിയുടെ നടപടി.

305-ാം വകുപ്പിന്റെ സാധുത ചോദ്യം ചെയ്ത് ഹർജി

പൊതുനിരത്തിന്റെ നിശ്ചിത അതിർത്തിക്ക് പുറത്തേക്ക് നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന കെട്ടിടഭാഗങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യാനോ പിന്നോട്ടുമാറ്റാനോ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷന് അധികാരം നൽകുന്നതാണ് മധ്യപ്രദേശ് മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ നിയമത്തിലെ 305-ാം വകുപ്പ്. ഈ വ്യവസ്ഥ ഉപയോഗിച്ച് ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കലിനും നഷ്ടപരിഹാരത്തിനുമുള്ള നിയമനടപടികൾ മറികടക്കുകയാണെന്നാണ് ഹർജിക്കാരന്റെ പ്രധാന വാദം.

2013-ലെ ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കൽ, പുനരധിവാസം, പുനഃസ്ഥാപനം എന്നിവയിൽ ന്യായമായ നഷ്ടപരിഹാരത്തിനും സുതാര്യതയ്ക്കുമുള്ള നിയമം അനുശാസിക്കുന്ന നടപടിക്രമങ്ങൾ പാലിക്കാതെ സ്വകാര്യസ്വത്ത് നിർബന്ധമായി ഏറ്റെടുക്കാൻ 305-ാം വകുപ്പ് വഴിയൊരുക്കുന്നുവെന്നാണ് ഹർജിയിൽ ആരോപിക്കുന്നത്.

ഏഴ് ദിവസത്തിനകം ഒഴിയാൻ നഗരസഭയുടെ നിർദേശം

ഉജ്ജയിനിലെ ചൗബീസ് ഖംബ മാർഗിലാണ് ഹർജിക്കാരന്റെ സ്വത്ത്. ഇവിടെ സാധുവായ ലൈസൻസോടെ ഐശ്വര്യ മഹൽ എന്ന ലോഡ്ജ് പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. റോഡ് വീതികൂട്ടുന്നതിനായി കെട്ടിടത്തിന്റെ മുൻഭാഗം മുഴുവൻ പൊളിക്കുമെന്ന് ഉജ്ജയിൻ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ 2026 സെപ്റ്റംബർ 22-ന് അറിയിച്ചതായാണ് ഹർജിയിലെ വാദം. ഏഴ് ദിവസത്തിനകം കെട്ടിടം ഒഴിയാനും നിർദേശിച്ചിരുന്നു.

നിർദിഷ്ട പൊളിക്കലിന് ഉടമകൾക്കോ കുടുംബാംഗങ്ങൾക്കോ നഷ്ടപരിഹാരം നൽകിയിട്ടില്ലെന്നും വാദം കേൾക്കാനുള്ള അവസരം നൽകാതെയാണ് നോട്ടീസ് നൽകിയതെന്നും ഹർജിക്കാരൻ ആരോപിച്ചു. ഇത് സ്വാഭാവിക നീതിയുടെ തത്വങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമാണെന്നും 305-ാം വകുപ്പിന്റെ പ്രയോഗം ഭരണഘടനയുടെ 21-ാം അനുച്ഛേദം ഉറപ്പുനൽകുന്ന ഉപജീവനാവകാശത്തെ ബാധിക്കുന്നുവെന്നും ഹർജിയിൽ പറയുന്നു. പൊളിക്കൽ, കെട്ടിടം മുദ്രവയ്ക്കൽ, കൈവശം ഒഴിപ്പിക്കൽ തുടങ്ങിയ നിർബന്ധ നടപടികളിൽ നിന്ന് ഇടക്കാല സംരക്ഷണവും ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

305-ാം വകുപ്പ് സുപ്രീംകോടതി നേരത്തെ ശരിവച്ചതെന്ന് ഹൈക്കോടതി

305-ാം വകുപ്പിന്റെ സാധുത സുപ്രീംകോടതി നേരത്തെ രവീന്ദ്ര രാമചന്ദ്ര വാഘ്മറെ–ഇൻഡോർ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ കേസിൽ ശരിവച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന കാര്യം ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് പ്രത്യേകം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. വികസന പദ്ധതി നിലവിൽ വന്നാൽ അതിലെ ഭൂവിനിയോഗ നിയന്ത്രണങ്ങൾക്ക് വിധേയമായാണ് ഉടമയ്ക്ക് സ്വത്ത് കൈവശം വയ്ക്കാനാകുകയെന്നും 305-ാം വകുപ്പിന്റെ ആവശ്യത്തിനായി എല്ലാ സാഹചര്യത്തിലും പ്രത്യേക ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കൽ നടപടി വേണമെന്നില്ലെന്നുമായിരുന്നു ആ കേസിലെ സുപ്രീംകോടതി നിലപാട്.

അതേസമയം, ഇപ്പോഴത്തെ ഹർജിയിൽ ഉയർന്ന വിഷയങ്ങൾ പരിഗണിച്ചാണ് ഹൈക്കോടതി നോട്ടീസ് അയച്ചത്. ഹർജിക്കാരനെതിരെ അധികൃതർ സ്വീകരിക്കുന്ന നടപടികൾ ഹർജിയിലെ അന്തിമ തീരുമാനത്തിന് വിധേയമായിരിക്കണമെന്ന സംരക്ഷണമാണ് കോടതി ഇപ്പോൾ നൽകിയിരിക്കുന്നത്. അതിനാൽ 305-ാം വകുപ്പ് ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കിയിട്ടില്ല; റോഡ് വികസന നടപടികൾക്ക് പൂർണ വിലക്കും ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.

റോഡ് വികസന നടപടികളുടെ നില അന്തിമ വിധി നിർണയിക്കും

കോടതിയുടെ 2026 ഒക്ടോബർ 5-ലെ ഉത്തരവോടെ ഹർജിക്കാരന്റെ സ്വത്തുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അധികൃതർ സ്വീകരിക്കുന്ന നടപടികൾക്ക് അന്തിമ തീർപ്പ് നിർണായകമായി. 305-ാം വകുപ്പിന്റെ ഭരണഘടനാ സാധുതയും നഷ്ടപരിഹാരം, ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കൽ നടപടിക്രമം, വാദം കേൾക്കാനുള്ള അവകാശം തുടങ്ങിയ ഹർജിയിലെ വിഷയങ്ങളും ഇനി ഹൈക്കോടതിയുടെ വിശദമായ പരിഗണനയ്ക്ക് വിധേയമാകും. നിലവിലെ ഉത്തരവ് ഹർജിയിലെ അന്തിമ വിധിയല്ല.

സ്വകാര്യസ്വത്തും റോഡ് വികസനവും തമ്മിലുള്ള തർക്കത്തിൽ അന്തിമ തീരുമാനം നിർണായകം

305-ാം വകുപ്പിന് സുപ്രീംകോടതിയുടെ മുൻവിധിയുടെ പിന്തുണയുണ്ടെന്നിരിക്കെ, സിംഹസ്ഥ കുംഭമേളയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട റോഡ് വികസനത്തിൽ അതിന്റെ പ്രയോഗമാണ് ഇപ്പോൾ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. സ്വകാര്യസ്വത്തിന്മേലുള്ള നഗരസഭയുടെ അധികാരം, ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കൽ-നഷ്ടപരിഹാര നടപടികൾ, ഉപജീവനാവകാശം എന്നിവ സംബന്ധിച്ച ഹർജിക്കാരന്റെ വാദങ്ങളിൽ ഹൈക്കോടതി അന്തിമമായി എന്ത് നിലപാട് സ്വീകരിക്കുമെന്നത് മധ്യപ്രദേശിലെ സമാന നഗരവികസന നടപടികളിലും പ്രസക്തമാകാം. എന്നാൽ അത്തരം വിപുലമായ നിയമഫലം ഇപ്പോഴത്തെ നോട്ടീസ് ഉത്തരവിലൂടെ കോടതി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല.