കൊൽക്കത്ത, 2026 സെപ്റ്റംബർ 10-

ഭർത്താവ് ഏകപക്ഷീയമായി വിവാഹമോചന വിധി നേടിയതുകൊണ്ട് മാത്രം പുനർവിവാഹം ചെയ്യാത്തതും സ്വയം ജീവിക്കാൻ കഴിയാത്തതുമായ മുൻഭാര്യയ്ക്ക് ജീവനാംശം നൽകാനുള്ള നിയമപരമായ ബാധ്യത ഇല്ലാതാകില്ലെന്ന് കൽക്കട്ട ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ജസ്റ്റിസ് ഉദയ് കുമാറാണ് സമർ പോൾ വേഴ്സസ് സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് വെസ്റ്റ് ബംഗാൾ ആൻഡ് അനദർ കേസിൽ ഭർത്താവ് സമർ പോൾ നൽകിയ ക്രിമിനൽ റിവിഷൻ ഹർജി ഭാഗികമായി അനുവദിച്ചത്. ഭാര്യ ജ്യോത്സ്ന പോൾ നൽകിയ ക്രിമിനൽ നടപടിച്ചട്ടത്തിലെ 125-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരമുള്ള ജീവനാംശ കേസ് തുടരാമെന്നാണ് കോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്. എന്നാൽ പ്രായപൂർത്തിയായ മകൾക്ക് ഇതേ വകുപ്പ് പ്രകാരം അനുവദിച്ച ജീവനാംശം കോടതി റദ്ദാക്കി.

1995ലെ വിവാഹം തകർന്നു; 2019ൽ ഭാര്യയും മകളും ജീവനാംശത്തിനായി കോടതിയിലെത്തി

സമർ പോളും ജ്യോത്സ്ന പോളും 1995 ഫെബ്രുവരി 11നാണ് വിവാഹിതരായത്. ഇവർക്ക് 1996ൽ ഒരു മകനും 1999 ഒക്ടോബർ 15ന് സംഗിത പോൾ എന്ന മകളും ജനിച്ചു. ദാമ്പത്യബന്ധം പിന്നീട് തകരുകയും നിരവധി സിവിൽ, ക്രിമിനൽ നടപടികളിലേക്ക് നീങ്ങുകയും ചെയ്തു. 2018 ജൂലൈ 15ലെ സംഭവത്തെ തുടർന്ന് ശാരീരിക ആക്രമണവും ആസിഡുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അക്രമവും ആരോപിച്ച് ഭാര്യ പരാതി നൽകി. ഇതിനുശേഷം ഭർത്താവ് വിവാഹമോചനം ആവശ്യപ്പെട്ട് കോടതിയെ സമീപിച്ചു.

2019ൽ ജ്യോത്സ്ന പോൾ ക്രിമിനൽ നടപടിച്ചട്ടത്തിലെ 125-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരം ജീവനാംശത്തിന് അപേക്ഷ നൽകി. ഇടക്കാല ഉത്തരവിലൂടെ ഭാര്യയ്ക്ക് പ്രതിമാസം 1,500 രൂപയും മകൾക്ക് 2,000 രൂപയും ഉൾപ്പെടെ ആകെ 3,500 രൂപ നൽകാൻ ഉത്തരവിട്ടിരുന്നു.

2022ൽ ഭർത്താവിന് ഏകപക്ഷീയ വിവാഹമോചനം; ജീവനാംശ ബാധ്യത അവസാനിച്ചെന്ന് വാദം

ഭർത്താവ് നൽകിയ വിവാഹമോചന കേസ് ഏകപക്ഷീയമായി പരിഗണിക്കുകയും 2022 ജൂൺ 20ന് വിവാഹമോചന വിധി നൽകുകയും ചെയ്തു. ഈ ഏകപക്ഷീയ വിധി റദ്ദാക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് ഭാര്യ പിന്നീട് അപേക്ഷ നൽകി. അത് ഇപ്പോഴും പരിഗണനയിലാണെന്ന് കോടതി രേഖപ്പെടുത്തി. വിവാഹമോചനം ലഭിച്ചതോടെ ദാമ്പത്യബന്ധം അവസാനിച്ചെന്നും അതിനാൽ മുൻഭാര്യയ്ക്ക് ജീവനാംശം നൽകേണ്ട ബാധ്യതയും ഇല്ലാതായെന്നും സമർ പോൾ ഹൈക്കോടതിയിൽ വാദിച്ചു.

2019 ഒക്ടോബർ 15ലെ ഇടക്കാല ജീവനാംശ ഉത്തരവ്, വിവാഹമോചനത്തിനു ശേഷം ജീവനാംശ കേസ് നിലനിൽക്കില്ലെന്ന ഭർത്താവിന്റെ വാദം തള്ളിയ 2023 ഒക്ടോബർ 6ലെ ഉത്തരവ്, 2024 മാർച്ച് 2ലെ ഉത്തരവ് എന്നിവയെയും ഭർത്താവ് ചോദ്യം ചെയ്തു. ഇതിന്റെ തുടർച്ചയായി 2024 ഏപ്രിൽ 4ന് പുറപ്പെടുവിച്ച പണം ഈടാക്കാനുള്ള വാറന്റിനെയും ചോദ്യം ചെയ്തിരുന്നു.

വിവാഹമോചിതയായിട്ടും പുനർവിവാഹം ചെയ്തിട്ടില്ലെങ്കിൽ നിയമത്തിലെ ‘ഭാര്യ’ എന്ന നിർവചനത്തിൽ തുടരുമെന്ന് കോടതി

ഭർത്താവിന്റെ പ്രധാന വാദം ഹൈക്കോടതി തള്ളി. ക്രിമിനൽ നടപടിച്ചട്ടത്തിലെ 125(1) വകുപ്പിന്റെ വിശദീകരണത്തിൽ, ഭർത്താവിൽ നിന്ന് വിവാഹമോചനം നേടിയതോ ഭർത്താവ് വിവാഹമോചനം നൽകിയതോ ആയതും പിന്നീട് പുനർവിവാഹം ചെയ്യാത്തതുമായ സ്ത്രീയെ ‘ഭാര്യ’ എന്ന നിർവചനത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെന്ന് ജസ്റ്റിസ് ഉദയ് കുമാർ വ്യക്തമാക്കി. അതിനാൽ വിവാഹബന്ധം പിരിഞ്ഞതുകൊണ്ട് മാത്രം മുൻഭാര്യയെ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള നിയമപരമായ ബാധ്യത സ്വാഭാവികമായി ഇല്ലാതാകില്ല.

വിവാഹമോചിതയായ സ്ത്രീ പുനർവിവാഹം ചെയ്യാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ 125-ാം വകുപ്പിന്റെ ആവശ്യത്തിനായി ‘ഭാര്യ’ എന്ന നിയമപരമായ നിർവചനത്തിൽ തുടരുമെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയ സുപ്രീംകോടതിയുടെ വനമാല വേഴ്സസ് എച്ച്.എം. രംഗനാഥ ഭട്ട, രോഹ്താഷ് സിങ് വേഴ്സസ് രാമേന്ദ്രി എന്നീ വിധികളും ഹൈക്കോടതി ആശ്രയിച്ചു.

ഭാര്യയുടെ വരുമാനവും ഭർത്താവിന്റെ സാമ്പത്തികശേഷിയും വിചാരണയിൽ പരിശോധിക്കണം

ഭാര്യയ്ക്ക് വാടക വരുമാനമുണ്ടോ, സ്വത്തുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കങ്ങളുടെ യഥാർഥ സ്ഥിതി എന്താണ്, ഭർത്താവിന്റെ സാമ്പത്തികശേഷി എത്രയാണ് തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളിൽ ഇരുകക്ഷികളും വ്യത്യസ്ത വാദങ്ങളാണ് ഉന്നയിച്ചത്. ഇത്തരം വസ്തുതാപരമായ തർക്കങ്ങൾ ക്രിമിനൽ നടപടിച്ചട്ടത്തിലെ 482-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരമുള്ള അധികാരം വിനിയോഗിക്കുന്ന ഘട്ടത്തിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് തീർപ്പാക്കാനാകില്ലെന്നും അവ വിചാരണയിൽ പരിശോധിക്കേണ്ടതാണെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

പ്രായപൂർത്തിയായ ആരോഗ്യമുള്ള മകൾക്ക് 125-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരം ജീവനാംശമില്ല

അതേസമയം മകൾ സംഗിത പോളിന് അനുവദിച്ച ജീവനാംശം ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കി. 2019ൽ ജീവനാംശ ഹർജി നൽകുന്നതിന് ഏകദേശം രണ്ടുവർഷം മുമ്പ്, 2017 ഒക്ടോബറിൽ തന്നെ മകൾ പ്രായപൂർത്തിയായിരുന്നു. ശാരീരികമോ മാനസികമോ ആയ വൈകല്യങ്ങളില്ലാത്ത ആരോഗ്യമുള്ള വ്യക്തിയാണെന്നും കോടതി രേഖപ്പെടുത്തി.

125(1)(സി) വകുപ്പ് പ്രകാരം പ്രായപൂർത്തിയായ കുട്ടിക്ക് ശാരീരികമോ മാനസികമോ ആയ അസാധാരണാവസ്ഥയോ പരിക്കോ കാരണം സ്വയം ജീവിക്കാൻ കഴിയാത്ത സാഹചര്യത്തിലാണ് ജീവനാംശം അനുവദിക്കാനാകുന്നതെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. സുപ്രീംകോടതിയുടെ അഭിലാഷ വേഴ്സസ് പ്രകാശ് വിധിയും ഇതിനായി ആശ്രയിച്ചു. അവിവാഹിതയായ ഹിന്ദു മകൾക്ക് ഹിന്ദു ദത്തെടുക്കലും ജീവനാംശവും സംബന്ധിച്ച നിയമത്തിലെ 20(3) വകുപ്പ് പ്രകാരം പ്രത്യേക സിവിൽ പരിഹാരം തേടാനാകാമെങ്കിലും അതുപയോഗിച്ച് 125-ാം വകുപ്പിന്റെ പരിധി വികസിപ്പിക്കാനാകില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

കുടിശ്ശികയുടെ പകുതി നാലാഴ്ചയ്ക്കകം അടയ്ക്കണം; നിർബന്ധിത ഈടാക്കൽ നടപടികൾക്ക് സ്റ്റേ

ജീവനാംശ ഉത്തരവ് നടപ്പാക്കാനുള്ള നടപടികൾ അന്ധമായ ശിക്ഷാനടപടിയായി മാറരുതെന്നും ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഭർത്താവ് ഉപജീവനമാർഗം നഷ്ടപ്പെട്ടെന്ന് വാദിച്ചപ്പോൾ, അദ്ദേഹം ഇപ്പോഴും ബിസിനസ് നടത്തുകയും മതിയായ സാമ്പത്തികശേഷിയുണ്ടെന്നും ഭാര്യ വാദിച്ചു. ഈ തർക്കം അനുമാനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ തീരുമാനിക്കാനാകില്ലെന്ന് കോടതി പറഞ്ഞു.

ഇതോടെ നിർബന്ധിത ഈടാക്കൽ നടപടികളും പണം ഈടാക്കാനുള്ള വാറന്റുകളും ഹൈക്കോടതി സ്റ്റേ ചെയ്തു. എന്നാൽ മകളുടെ വിഹിതം ഒഴിവാക്കിയ ശേഷം ഭാര്യയ്ക്ക് നൽകാനുള്ള യഥാർഥ കുടിശ്ശികയുടെ 50 ശതമാനം നാലാഴ്ചയ്ക്കകം വിചാരണക്കോടതിയിൽ നിക്ഷേപിക്കണം എന്ന വ്യവസ്ഥയിലാണ് സ്റ്റേ. പ്രധാന ജീവനാംശ കേസ് കാരണം വ്യക്തമാക്കിയ അന്തിമ ഉത്തരവിലൂടെ കഴിയുന്നത്ര വേഗത്തിൽ തീർപ്പാക്കാനും ഉലുബേരിയ ഒന്നാം കോടതിയിലെ ജുഡീഷ്യൽ മജിസ്ട്രേറ്റിന് നിർദേശം നൽകി.

ഭാര്യയുടെ ജീവനാംശ കേസ് തുടരും; മകൾക്കുള്ള ഉത്തരവ് മാത്രം റദ്ദാക്കി

സമർ പോളിന്റെ റിവിഷൻ ഹർജി ഹൈക്കോടതി ഭാഗികമായി അനുവദിച്ചു. ജ്യോത്സ്ന പോളിന്റെ 125-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരമുള്ള ജീവനാംശ കേസും അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നടപ്പാക്കൽ നടപടികളും തുടരാൻ അനുമതി നൽകി. എന്നാൽ പ്രായപൂർത്തിയായ മകൾക്ക് അനുവദിച്ച ജീവനാംശവും അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഈടാക്കൽ നടപടികളും റദ്ദാക്കി. അതിനാൽ വിവാഹമോചന വിധി ഉണ്ടായെന്ന കാരണത്താൽ മാത്രം ഭാര്യയുടെ ജീവനാംശ കേസ് അവസാനിപ്പിക്കണമെന്ന ഭർത്താവിന്റെ ആവശ്യം അംഗീകരിച്ചില്ല.

വിവാഹമോചനം മാത്രം മുൻഭാര്യയുടെ ജീവനാംശ അവകാശം അവസാനിപ്പിക്കില്ലെന്ന് സംസ്ഥാനതല നിയമവ്യാഖ്യാനത്തിൽ വ്യക്തത

കൽക്കട്ട ഹൈക്കോടതിയുടെ വിധി വിവാഹമോചിതയായ സ്ത്രീയുടെ ജീവനാംശ അവകാശത്തിൽ 125-ാം വകുപ്പിന്റെ പരിധി വ്യക്തമാക്കുന്നു. പുനർവിവാഹം ചെയ്യാത്ത മുൻഭാര്യ നിയമത്തിലെ നിബന്ധനകൾ പാലിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ വിവാഹമോചനം മാത്രം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ജീവനാംശ അപേക്ഷ തടയാനാകില്ല. അതേസമയം പ്രായപൂർത്തിയായ കുട്ടിയുടെ അവകാശം 125-ാം വകുപ്പിലെ പ്രത്യേക നിബന്ധനകൾക്കനുസരിച്ചായിരിക്കുമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഭാര്യയുടെയും ഭർത്താവിന്റെയും സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി പോലുള്ള തർക്കവസ്തുതകൾ തെളിവുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിചാരണക്കോടതിയാണ് തീരുമാനിക്കേണ്ടതെന്നും വിധി വ്യക്തമാക്കുന്നു.