മുംബൈ, 2026 സെപ്റ്റംബർ 1 –

മുംബൈ തുറമുഖ അതോറിറ്റി മുൻകാല പ്രാബല്യത്തിൽ വാടക വർധിപ്പിച്ചതിനെ ചോദ്യം ചെയ്ത 145 റിട്ട് ഹർജികൾ ബോംബെ ഹൈക്കോടതി അനുവദിച്ചു. ജസ്റ്റിസ് ഭാരതി ഡാംഗ്രെ, ജസ്റ്റിസ് മഞ്ജുഷ ദേശ്പാണ്ഡെ എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചാണ് വിധി പറഞ്ഞത്. അർഷീഷ് ജംഷെഡ് വാഡിയയും മുംബൈ തുറമുഖ അതോറിറ്റി ബോർഡും തമ്മിലുള്ള ഹർജിയും അനുബന്ധ കേസുകളുമാണ് കോടതി പരിഗണിച്ചത്. സുപ്രീംകോടതി അംഗീകരിച്ച ഒത്തുതീർപ്പ് നിർദേശപ്രകാരമുള്ള വാടക നിരക്കുകൾ 2024 മാർച്ച് 31 വരെ ഹർജിക്കാർക്ക് ബാധകമാണെന്നും അതിനുശേഷം മുൻകാല പ്രാബല്യത്തിൽ നിശ്ചയിച്ച നിരക്കുകൾ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

145 ഹർജികളിൽ ചോദ്യം ചെയ്തത് വിവിധ ഉത്തരവുകളിലൂടെ നടപ്പാക്കിയ വൻ വാടക വർധന

വിവിധ താരിഫ് ഉത്തരവുകളിലൂടെ വാടക വർധിപ്പിച്ചുകൊണ്ടുള്ള അറിയിപ്പുകൾ പിൻവലിക്കാൻ മുംബൈ തുറമുഖ അതോറിറ്റിയുടെ ട്രസ്റ്റി ബോർഡിന് നിർദേശം നൽകണമെന്നായിരുന്നു ഹർജിക്കാരുടെ ആവശ്യം. വിവിധ കാലയളവുകളിലേക്ക് പ്രഖ്യാപിച്ച നിരക്കുകൾ അമിതമാണെന്നും അവർ വാദിച്ചു. ഇതോടെയാണ് വാടക നിശ്ചയിക്കുന്നതിൽ തുറമുഖ അതോറിറ്റിക്കുള്ള അധികാരത്തിന്റെ പരിധി ഹൈക്കോടതി പരിശോധിച്ചത്.

സുപ്രീംകോടതി അംഗീകരിച്ച ഒത്തുതീർപ്പ് നിരക്കുകൾ 2024 മാർച്ച് 31 വരെ ബാധകമെന്ന് കോടതി

ജംഷെഡ് ഹോർമുസ്ജി വാഡിയ കേസിലെ സുപ്രീംകോടതി വിധിയാണ് ഹൈക്കോടതി പ്രധാനമായി പരിഗണിച്ചത്. സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതോ പൊതുമേഖലയുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതോ ആയ സ്വത്ത് ഭരണകൂടത്തിന്റെ സമ്പൂർണ വിവേചനാധികാരത്തിൽ കൈകാര്യം ചെയ്യാനാകില്ലെന്നായിരുന്നു ആ കേസിലെ നിലപാട്. ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഭാഗമായും ഭൂവുടമയായും പ്രവർത്തിക്കുന്ന തുറമുഖ ട്രസ്റ്റിന്റെ നടപടികൾ നീതിയുക്തവും ന്യായവും യുക്തിസഹവുമായിരിക്കണമെന്നും സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു.

ഒത്തുതീർപ്പ് നിർദേശം നേരത്തെ ഹൈക്കോടതി ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് ചില മാറ്റങ്ങളോടെ അംഗീകരിച്ചിരുന്നു. സുപ്രീംകോടതി വിധിക്ക് പിന്നാലെ 2004-ലെ 31-ാം നമ്പർ പ്രമേയത്തിലൂടെ തുറമുഖ ട്രസ്റ്റ് തന്നെ ഈ സംവിധാനം 2024 വരെ നീട്ടിയെന്നും ഹൈക്കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. അതിനാൽ 2024 മാർച്ച് 31 വരെ വാടക നിർണയിക്കുന്നത് ഈ ഒത്തുതീർപ്പ് നിർദേശത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലായിരിക്കണമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

2012 മുതൽ മുൻകാല പ്രാബല്യത്തിൽ നിശ്ചയിച്ച പുതിയ നിരക്കുകൾക്ക് നിയമസാധുതയില്ല

2012 ഒക്ടോബർ ഒന്ന് മുതൽ 2017 സെപ്റ്റംബർ 30 വരെയും 2017 ഒക്ടോബർ ഒന്ന് മുതൽ 2022 സെപ്റ്റംബർ 30 വരെയും ബാധകമാക്കാൻ മേജർ പോർട്ടുകൾക്കായുള്ള താരിഫ് അതോറിറ്റി നിശ്ചയിച്ച നിരക്കുകളും കോടതി പരിശോധിച്ചു.

2021-ലെ മേജർ പോർട്ട് അതോറിറ്റീസ് നിയമത്തിലെ 27-ാം വകുപ്പും അനുബന്ധ ചട്ടങ്ങളും പരിശോധിച്ച കോടതി, താരിഫ് അതോറിറ്റിയും മുംബൈ തുറമുഖ അതോറിറ്റിയും ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഭാഗമായതിനാൽ നീതിപൂർവവും യുക്തിസഹവും പൊതുതാൽപര്യം മുൻനിർത്തിയും പ്രവർത്തിക്കണമെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. വാടകയിലോ നഷ്ടപരിഹാരത്തിലോ ഉണ്ടായ വ്യത്യാസം മുൻകാല പ്രാബല്യത്തിൽ ആവശ്യപ്പെടാൻ കഴിയില്ലെന്നും കോടതി വിധിച്ചു.

2021 നവംബർ മൂന്നിന് ശേഷം നിരക്ക് നിശ്ചയിക്കാൻ താരിഫ് അതോറിറ്റിക്ക് അധികാരമില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി

2021-ലെ മേജർ പോർട്ട് അതോറിറ്റീസ് നിയമം 2021 നവംബർ മൂന്നിന് പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നതോടെ താരിഫ് നിരക്കുകൾ നിശ്ചയിക്കാൻ പഴയ താരിഫ് അതോറിറ്റിക്കുണ്ടായിരുന്ന അധികാരം അവസാനിച്ചതായി കോടതി കണ്ടെത്തി. പുതിയ തർക്കപരിഹാര ബോർഡ് രൂപീകരിക്കുന്നതുവരെ പഴയ അതോറിറ്റിക്ക് തർക്കപരിഹാര ബോർഡായി തുടരാമെങ്കിലും നിരക്കുകൾ നിശ്ചയിക്കൽ അതിന്റെ ചുമതലയിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നില്ല.

അതുകൊണ്ട് 2012-2017, 2017-2022 കാലയളവുകളിലേക്ക് 2021 നവംബർ, ഡിസംബർ മാസങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച നിരക്കുകൾ അസാധുവാണെന്ന് കോടതി പ്രഖ്യാപിച്ചു. 2021 ഒക്ടോബർ 29-ലെയും ഡിസംബർ 18-ലെയും ഗസറ്റ് വിജ്ഞാപനങ്ങളും റദ്ദാക്കി.

ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഭൂവില മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കി വാടക നിശ്ചയിക്കുന്നത് ലാഭക്കൊതിയെന്ന് കോടതി

2015-ലെ മേജർ പോർട്ടുകളുടെ ഭൂമി കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള നയമാർഗനിർദേശത്തിലെ 13-ാം വ്യവസ്ഥയും കോടതി പരിശോധിച്ചു. റെഡി റെക്കണർ നിരക്ക്, തുറമുഖത്തിന്റെ സമീപപ്രദേശങ്ങളിലെ യഥാർഥ ഇടപാടുകളിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന നിരക്ക്, ടെൻഡർ-ലേലത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന അംഗീകരിച്ച നിരക്ക്, അംഗീകൃത മൂല്യനിർണയ വിദഗ്ധൻ കണ്ടെത്തുന്ന നിരക്ക് തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉയർന്നത് പരിഗണിക്കണമെന്നായിരുന്നു വ്യവസ്ഥ.

ഇവയിൽ ഏറ്റവും ഉയർന്ന നിരക്ക് സ്വീകരിക്കുന്നത് ഭൂമിയുടെ നിലവിലെ വിപണിവില പരമാവധി ഈടാക്കാനുള്ള ശ്രമമായി മാറുമെന്നും അത് ലാഭക്കൊതിയിലേക്കാണ് നയിക്കുന്നതെന്നും കോടതി കണ്ടെത്തി. ജംഷെഡ് വാഡിയ കേസിൽ സുപ്രീംകോടതി നിശ്ചയിച്ച തത്വത്തിന് ഇത് വിരുദ്ധമാണെന്നും ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. തുറമുഖ അതോറിറ്റിക്ക് ബാധകമാകുന്ന പരിധിയിൽ വിപണിവിലയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നിരക്ക് നിശ്ചയിക്കുന്ന ഈ വ്യവസ്ഥയുടെ പ്രയോഗം കോടതി പരിമിതപ്പെടുത്തി.

മുൻകാല വാടകക്കുടിശ്ശിക ആവശ്യപ്പെട്ട നോട്ടീസുകളും റദ്ദാക്കി; 2024ന് ശേഷം പുതിയ നിരക്ക് നിശ്ചയിക്കാം

മുൻകാല പ്രാബല്യത്തിൽ വാടകയിലുണ്ടായ വ്യത്യാസവും പാട്ട-വാടക കുടിശ്ശികയും ആവശ്യപ്പെട്ട് ഹർജിക്കാർക്ക് നൽകിയ നോട്ടീസുകളും ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കി. സുപ്രീംകോടതി അംഗീകരിച്ച ഒത്തുതീർപ്പ് നിർദേശത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള നിരക്കുകളാണ് 2024 മാർച്ച് 31 വരെ ബാധകമെന്ന് കോടതി ഉറപ്പിച്ചു.

അതേസമയം 2024-ൽ ഒത്തുതീർപ്പ് നിർദേശത്തിന്റെ കാലാവധി അവസാനിച്ചതിനുശേഷം മുംബൈ തുറമുഖ അതോറിറ്റിക്ക് പുതിയ വാടക നിശ്ചയിക്കാമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. എന്നാൽ അമിതലാഭം നേടുകയോ അന്യായമായി ഉയർന്ന വാടക ഈടാക്കുകയോ ചെയ്യരുത്. പുതിയ നിരക്കുകൾ നീതിയുക്തവും ന്യായവും യുക്തിസഹവുമായിരിക്കണമെന്ന ജംഷെഡ് വാഡിയ കേസിലെ തത്വം പാലിക്കണം.

പൊതുസ്വത്ത് കൈകാര്യം ചെയ്യുമ്പോൾ പരമാവധി ലാഭമല്ല ന്യായമായ നിരക്കാണ് മാനദണ്ഡമെന്ന് വിധി

വിധിയോടെ 2021-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച മുൻകാല പ്രാബല്യമുള്ള നിരക്കുകളും അതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള കുടിശ്ശിക ആവശ്യങ്ങളും നിലനിൽക്കില്ല. 2024 മാർച്ച് 31 വരെ ഒത്തുതീർപ്പ് നിർദേശത്തിലെ നിരക്കുകൾക്കാണ് സംരക്ഷണം. അതിനുശേഷം വാടക പുതുക്കാനുള്ള തുറമുഖ അതോറിറ്റിയുടെ അധികാരം കോടതി നിലനിർത്തിയെങ്കിലും അത് നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത അധികാരമല്ല. പൊതുസ്വത്തിന്റെ ഉടമയായ സർക്കാർ സ്ഥാപനത്തിന്റെ വാടകനിർണയം പരമാവധി വിപണിവിലയോ ലാഭമോ ലക്ഷ്യമിട്ടാകരുതെന്നും നിരക്ക് ന്യായവും യുക്തിസഹവുമായിരിക്കണമെന്നും വിധി വ്യക്തമാക്കുന്നു.