ഹൈദരാബാദ്, 2026 ഓഗസ്റ്റ് 27:

വികാരാബാദ് ജില്ലയിലെ അനന്തഗിരി ഹിൽസിലുള്ള സുന്നി മസ്ജിദ് ഉസ്മാനിയയുടെയും ദീനി മദ്രസയുടെയും സമാധാനപരമായ കൈവശം, നടത്തിപ്പ്, ഭരണനിർവഹണം എന്നിവയിൽ നിയമപരമായ നടപടിക്രമങ്ങൾ പാലിക്കാതെ വനംവകുപ്പ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ ഇടപെടരുതെന്ന് തെലങ്കാന ഹൈക്കോടതി. ജസ്റ്റിസ് സുരേപ്പള്ളി നന്ദയാണ് 2026 ഓഗസ്റ്റ് 4-ന് മുഹമ്മദ് ഫയാസ് അലി നൽകിയ റിട്ട് ഹർജി തീർപ്പാക്കി ഉത്തരവിട്ടത്. ഹർജിക്കാരനുവേണ്ടി മുഹമ്മദ് ഇസ്മായിൽ ഖാൻ ഹാജരായി. ഒന്നുമുതൽ അഞ്ചുവരെ എതിർകക്ഷികളായ വനംവകുപ്പ് അധികൃതർക്കുവേണ്ടി അസിസ്റ്റന്റ് ഗവൺമെന്റ് പ്ലീഡർ ഫോർ ഫോറസ്റ്റ്സും ആറാം എതിർകക്ഷിയായ വഖഫ് ബോർഡിനുവേണ്ടി സ്റ്റാൻഡിങ് കൗൺസൽ ഫർഹാൻ അസം ഖാനും ഹാജരായി.

നിയമനടപടിയില്ലാതെ ഒഴിപ്പിക്കരുതെന്ന ആവശ്യവുമായി മുത്തവല്ലി ഹൈക്കോടതിയിൽ

സുന്നി മസ്ജിദ് ഉസ്മാനിയയുടെയും ദീനി മദ്രസയുടെയും മുത്തവല്ലിയായ മുഹമ്മദ് ഫയാസ് അലിയാണ് കോടതിയെ സമീപിച്ചത്. വനംവകുപ്പ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ നിയമപരമായ നോട്ടീസ് നൽകാതെയും നടപടിക്രമങ്ങൾ പാലിക്കാതെയും സ്ഥാപനത്തിന്റെ കൈവശത്തിലും നടത്തിപ്പിലും ഇടപെടുന്നുവെന്നായിരുന്നു പരാതി. പള്ളി, മദ്രസ, യൂസുഫൈൻ ഓൾഡ് ഏജ് ഹോം എന്നിവ വഖഫ് സ്വത്തായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിട്ടുണ്ടെന്നും ഹർജിക്കാരൻ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. 2023 ജൂൺ 5-ലെ തെലങ്കാന സംസ്ഥാന വഖഫ് ബോർഡ് നടപടികളും 2023 സെപ്റ്റംബർ 14-ലെ ഗസറ്റ് വിജ്ഞാപനവും ഹർജിയിൽ ആശ്രയിച്ചു.

2026 ജൂലൈ 17-ന് പ്രാർഥനയ്ക്കിടെ ഉദ്യോഗസ്ഥർ എത്തിയെന്ന് ഹർജിക്കാരൻ

2026 ജൂലൈ 17-ന് ജുമുഅ നമസ്കാരത്തിനിടെ വനംവകുപ്പ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ സ്ഥാപനത്തിന്റെ പരിസരത്ത് പ്രവേശിച്ച് പ്രാർഥന തടസ്സപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ചെന്നും സ്ഥലം ഒഴിയണമെന്ന് വാക്കാൽ ആവശ്യപ്പെട്ടെന്നും ഹർജിക്കാരൻ ആരോപിച്ചു. മദ്രസയിലെ വിദ്യാർഥികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസ, വിനോദ പ്രവർത്തനങ്ങളിലും ഉദ്യോഗസ്ഥർ ഇടപെടുന്നതായും ഹർജിയിൽ പറഞ്ഞു. നിയമപരമായ നോട്ടീസോ നടപടിക്രമങ്ങളോ ഇല്ലാത്ത ഇത്തരം ഇടപെടൽ നിയമവിരുദ്ധവും ഏകപക്ഷീയവുമാണെന്നായിരുന്നു വാദം.

പള്ളിയുടെ നിയമപരമായ കൈവശത്തിൽ ഇടപെട്ടിട്ടില്ലെന്ന് വനംവകുപ്പ്

എന്നാൽ ഹർജിക്കാരന്റെ ആരോപണങ്ങൾ വനംവകുപ്പ് നിഷേധിച്ചു. വികാരാബാദ് ഫോറസ്റ്റ് റേഞ്ച് ഓഫീസറുടെ 2026 ജൂലൈ 30-ലെ രേഖാമൂലമുള്ള നിർദേശങ്ങളാണ് കോടതിയിൽ സമർപ്പിച്ചത്. പള്ളിയുടെയും മദ്രസയുടെയും നിയമപരമായ കൈവശത്തിലോ മതപരമായ പ്രവർത്തനങ്ങളിലോ ഒരിക്കലും ഇടപെട്ടിട്ടില്ലെന്നും നിയമവിരുദ്ധമായി ഹർജിക്കാരനെ ഒഴിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടില്ലെന്നും വകുപ്പ് വ്യക്തമാക്കി. സംരക്ഷിത വനമേഖലയിലെ കൈയേറ്റവും അനധികൃത പ്രവർത്തനങ്ങളും തടയുന്നത് വകുപ്പിന്റെ നിയമപരമായ ചുമതലയാണെന്നും അറിയിച്ചു.

ഇരുകക്ഷികളുടെയും നിലപാട് കണക്കിലെടുത്ത് നിയമനടപടി നിർബന്ധമാക്കി കോടതി

ഹർജിക്കാരന്റെ ആരോപണങ്ങൾ വനംവകുപ്പ് വ്യക്തമായി നിഷേധിച്ചതും പള്ളിയുടെയും മദ്രസയുടെയും നിയമപരമായ നില വ്യക്തമാക്കുന്ന രേഖകൾ ഹർജിക്കാരൻ ഹാജരാക്കിയതും കോടതി പരിഗണിച്ചു. നിയമപരമായ കൈവശത്തിലും മതപരമായ പ്രവർത്തനങ്ങളിലും ഇടപെട്ടിട്ടില്ലെന്നും ഹർജിക്കാരനെ ഒഴിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടില്ലെന്നുമുള്ള വനംവകുപ്പിന്റെ നിലപാടും കോടതി രേഖപ്പെടുത്തി. ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് നിയമപരമായ നടപടിക്രമങ്ങൾ പാലിക്കാതെ സ്ഥാപനത്തിന്റെ സമാധാനപരമായ കൈവശത്തിലും ഭരണനിർവഹണത്തിലും നടത്തിപ്പിലും ഇടപെടരുതെന്ന് കോടതി നിർദേശിച്ചത്.

കോടതി ഉത്തരവിന്റെ പേരിൽ സംരക്ഷിത വനഭൂമി കൈയേറാൻ അനുമതിയില്ല

അതേസമയം, പള്ളിക്കും മദ്രസയ്ക്കും നൽകിയ സംരക്ഷണം സംരക്ഷിത വനഭൂമി കൈയേറാനുള്ള അവകാശമായി ഉപയോഗിക്കരുതെന്ന് കോടതി പ്രത്യേകം വ്യക്തമാക്കി. സംരക്ഷിത വനമേഖലയിൽ കൈയേറ്റമുണ്ടായാൽ വനംവകുപ്പിന് നിയമപ്രകാരം നടപടിയെടുക്കാം. വനാവകാശ നിയമം 2006 ഉൾപ്പെടെയുള്ള ബാധകമായ നിയമങ്ങൾ അനുസരിച്ച് കൈയേറ്റക്കാർക്കെതിരെ നടപടി സ്വീകരിക്കുന്നതിന് ഉത്തരവ് തടസ്സമാകില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

പള്ളിയുടെയും മദ്രസയുടെയും നടത്തിപ്പിന് സംരക്ഷണം; വനംവകുപ്പിന്റെ നിയമാധികാരവും നിലനിൽക്കും

മുഹമ്മദ് ഫയാസ് അലിയുടെ റിട്ട് ഹർജി ഈ നിർദേശങ്ങളോടെ കോടതി തീർപ്പാക്കി. ചെലവ് സംബന്ധിച്ച് പ്രത്യേക ഉത്തരവില്ല. കേസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ശേഷിക്കുന്ന മറ്റ് ഹർജികളും അവസാനിപ്പിച്ചു. അതായത്, പള്ളിയെയും മദ്രസയെയും നിയമനടപടിയില്ലാതെ ഒഴിപ്പിക്കാനോ അവയുടെ നിയമപരമായ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഇടപെടാനോ കഴിയില്ല; എന്നാൽ സംരക്ഷിത വനഭൂമിയിലെ കൈയേറ്റത്തിനെതിരെ നിയമാനുസൃത നടപടി സ്വീകരിക്കാൻ വനംവകുപ്പിന് പൂർണ അധികാരം തുടരും.

മതസ്ഥാപനത്തിന്റെ കൈവശാവകാശവും വനസംരക്ഷണ അധികാരവും ഒരേസമയം ഉറപ്പാക്കി വിധി

വിധിയുടെ പ്രായോഗിക ഫലം രണ്ട് ഭാഗങ്ങളിലാണ്. നിയമപരമായ നടപടിക്രമമില്ലാതെ ഒരു മതസ്ഥാപനത്തിന്റെ സമാധാനപരമായ കൈവശത്തിലും ഭരണനിർവഹണത്തിലും സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥർ ഇടപെടരുതെന്ന സംരക്ഷണം കോടതി ഉറപ്പാക്കി. അതേസമയം, ഈ സംരക്ഷണം സംരക്ഷിത വനമേഖലയിലെ കൈയേറ്റത്തിന് മറയാകില്ലെന്നും വ്യക്തമാക്കി. അതിനാൽ തെലങ്കാനയിൽ സമാനമായ വനംഭൂമി-സ്ഥാപന തർക്കങ്ങളിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥർ നിയമപരമായ നടപടിക്രമങ്ങൾ പാലിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ ഉത്തരവ് വ്യക്തമാക്കുന്നു.