ജബൽപൂർ, 2026 ഓഗസ്റ്റ് 24-

മുൻ നടപടിയിൽ വിഷയം അന്തിമമായി തീരുമാനിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ലെങ്കിൽ, അതേ വിഷയം വീണ്ടും പരിഗണിക്കുന്നത് തടയുന്ന ‘റെസ് ജുഡിക്കാറ്റ’ തത്വം ബാധകമാക്കാനാകില്ലെന്ന് മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി. ജസ്റ്റിസ് ആനന്ദ് പഥക്, ജസ്റ്റിസ് ബി. പി. ശർമ എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചാണ് വിനോദ് കുമാർ ബഡ്ഗയ്യാൻ നൽകിയ രണ്ട് റിട്ട് അപ്പീലുകൾ അനുവദിച്ചത്. 2024 ജനുവരി 16ലെ സിംഗിൾ ബെഞ്ച് ഉത്തരവുകളാണ് അപ്പീലുകളിൽ ചോദ്യം ചെയ്തത്. അപ്പീലുകാരനായി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ സഞ്ജയ് റാം താമ്രകർ, അഭിഭാഷകൻ രാംബചൻ സാഹു എന്നിവർ ഹാജരായി. സംസ്ഥാനത്തിനായി ഗവൺമെന്റ് അഭിഭാഷകൻ രാജേഷ് തിവാരി, കട്നി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനായി അഭിഭാഷകരായ ഉത്കർഷ് അഗ്രവാൾ, പ്രദീപ് കുമാർ ദ്വിവേദി എന്നിവർ ഹാജരായി.

തീർപ്പാകാത്ത മുൻ നടപടിയുടെ പേരിൽ പുതിയ നിയമനടപടി തടയാനാകില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി

സിവിൽ നടപടിക്രമ നിയമത്തിലെ പതിനൊന്നാം വകുപ്പിലുള്ള റെസ് ജുഡിക്കാറ്റ തത്വം ബാധകമാകണമെങ്കിൽ ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയം യോഗ്യതയുള്ള കോടതി നേരത്തെ നേരിട്ടും സാരമായും പരിഗണിച്ച് തീരുമാനിച്ചിരിക്കണമെന്ന് ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി. ഈ കേസിൽ വിഷയം മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ കമ്മീഷണറുടെ പരിഗണനയ്ക്ക് വിട്ടിരുന്നെങ്കിലും അദ്ദേഹം തീരുമാനമെടുത്തില്ല. അതിനാൽ മുൻ നടപടി അന്തിമ തീർപ്പിലെത്തിയതായി കണക്കാക്കാനാകില്ലെന്നും അതിന്റെ പേരിൽ റെസ് ജുഡിക്കാറ്റ ബാധകമാക്കിയ സിംഗിൾ ബെഞ്ചിന്റെ സമീപനം തെറ്റാണെന്നും കോടതി കണ്ടെത്തി.

ദിവസവേതന ജീവനക്കാരന്റെ പിരിച്ചുവിടൽ തർക്കം 1999 മുതൽ നിയമപോരാട്ടത്തിൽ

കട്നി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷന്റെ റവന്യൂ വിഭാഗത്തിൽ ദിവസവേതന ജീവനക്കാരനായി ജോലി ചെയ്തിരുന്ന വിനോദ് കുമാർ ബഡ്ഗയ്യാന്റെ സേവനം അവസാനിപ്പിച്ചതാണ് തർക്കത്തിന് തുടക്കം. പിരിച്ചുവിടുന്നതിന് മുമ്പ് 240 ദിവസത്തിലധികം തുടർച്ചയായി ജോലി ചെയ്തിരുന്നുവെന്നും തൊഴിൽ നിയമത്തിലെ നിർബന്ധ വ്യവസ്ഥകൾ പാലിക്കാതെയാണ് സേവനം അവസാനിപ്പിച്ചതെന്നുമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദം. അതേ ഉത്തരവിലൂടെ പിരിച്ചുവിട്ട തന്നേക്കാൾ ജൂനിയറായ ചില ജീവനക്കാരെ പിന്നീട് തിരിച്ചെടുത്തതായും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

1999ൽ കമ്മീഷണർക്ക് വിട്ട വിഷയം തീരുമാനിക്കപ്പെടാതെ തുടർന്നു

ജീവനക്കാരൻ 1999ൽ ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചപ്പോൾ വിഷയം മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ കമ്മീഷണറുടെ പരിഗണനയ്ക്ക് വിട്ടു. എന്നാൽ കമ്മീഷണർ വിഷയത്തിൽ തീരുമാനമെടുത്തില്ലെന്ന് ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് രേഖപ്പെടുത്തി. ഇതോടെ നിയമപരമായ പരിഹാരം തേടി ജീവനക്കാരൻ ലേബർ കോടതിയെ സമീപിച്ചു. മുൻ നടപടിയിൽ അന്തിമ തീരുമാനം ഉണ്ടായിട്ടില്ലെന്ന വസ്തുതയാണ് ഇപ്പോഴത്തെ ഹൈക്കോടതി വിധിയിൽ നിർണായകമായത്.

ജോലിയിൽ തിരിച്ചെടുക്കാൻ ലേബർ കോടതി ഉത്തരവിട്ടു; മുൻകാല വേതനം അനുവദിച്ചില്ല

ലേബർ കോടതി ജീവനക്കാരന്റെ വാദം അംഗീകരിച്ച് ജോലിയിൽ തിരിച്ചെടുക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടെങ്കിലും മുൻകാല വേതനം അനുവദിച്ചില്ല. ഈ ഉത്തരവിനെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ റിട്ട് കോടതിയിൽ ചോദ്യം ചെയ്തു. അതേസമയം മുൻകാല വേതനം നിഷേധിച്ചതിനെതിരെ ജീവനക്കാരനും നിയമനടപടി സ്വീകരിച്ചു. മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷന്റെ ഹർജി റിട്ട് കോടതി അനുവദിക്കുകയും ജീവനക്കാരന്റെ ഹർജി റെസ് ജുഡിക്കാറ്റയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ തള്ളുകയും ചെയ്തു. ഇതിനെതിരെയാണ് രണ്ട് റിട്ട് അപ്പീലുകളുമായി ജീവനക്കാരൻ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചിനെ സമീപിച്ചത്.

26 വർഷമായി കേസിന് തീർപ്പുതേടി ജീവനക്കാരൻ കോടതികൾ കയറുന്നുവെന്ന് ബെഞ്ച്

കേസിന് തീർപ്പുണ്ടാക്കാൻ ജീവനക്കാരൻ 26 വർഷത്തിലേറെയായി വിവിധ നിയമവേദികളെ സമീപിക്കേണ്ടിവന്ന സാഹചര്യം ഹൈക്കോടതി പ്രത്യേകം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ആദ്യം ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചെങ്കിലും കമ്മീഷണർക്ക് വിട്ട വിഷയം അവിടെ തീരുമാനിക്കപ്പെട്ടില്ല. അതിനെ തുടർന്നാണ് ജീവനക്കാരൻ ലേബർ കോടതിയെ സമീപിച്ചതെന്നും അവിടെ അനുകൂല ഉത്തരവ് നേടിയതെന്നും ബെഞ്ച് വിലയിരുത്തി.

സിംഗിൾ ബെഞ്ചിന്റെ ഉത്തരവുകൾ റദ്ദാക്കി; രണ്ട് അപ്പീലുകളും അനുവദിച്ചു

മുൻ നടപടി അന്തിമ തീരുമാനത്തിലെത്താത്തതിനാൽ റെസ് ജുഡിക്കാറ്റയുടെ പേരിൽ ജീവനക്കാരന്റെ ആവശ്യം തള്ളിയത് നിയമപരമായി നിലനിൽക്കില്ലെന്ന് ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് കണ്ടെത്തി. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ജീവനക്കാരൻ നൽകിയ രണ്ട് റിട്ട് അപ്പീലുകളും അനുവദിച്ച് ചോദ്യം ചെയ്ത ഉത്തരവുകൾ റദ്ദാക്കി. ഇതോടെ റെസ് ജുഡിക്കാറ്റ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി കേസ് അവസാനിപ്പിച്ച സിംഗിൾ ബെഞ്ചിന്റെ തീരുമാനം നിലനിൽക്കാതെയായി.

കക്ഷികൾ വീണ്ടും റിട്ട് കോടതിയിൽ ഹാജരാകണം; കേസ് വേഗത്തിൽ തീർപ്പാക്കാനും നിർദേശം

അപ്പീലുകൾ അനുവദിച്ചതിനൊപ്പം കക്ഷികൾ റിട്ട് കോടതിയിൽ വീണ്ടും ഹാജരാകണമെന്ന് ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് നിർദേശിച്ചു. കേസ് വേഗത്തിൽ പരിഗണിച്ച് തീർപ്പാക്കാനും റിട്ട് കോടതിക്ക് നിർദേശം നൽകി. അതിനാൽ ജീവനക്കാരന്റെ സേവനതർക്കത്തിലെ അന്തിമ അവകാശങ്ങൾ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് ഇപ്പോൾ തീർപ്പാക്കിയിട്ടില്ല; റെസ് ജുഡിക്കാറ്റയുടെ പേരിൽ കേസ് തടയാനാകില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കി തുടർപരിഗണനയ്ക്കായി വഴി തുറക്കുകയാണ് ചെയ്തത്.

അന്തിമ തീർപ്പില്ലാത്ത നടപടിയെ മുൻവിധിയായി കണക്കാക്കാനാകില്ലെന്ന നിയമവ്യാഖ്യാനം ശക്തമായി

വിധിയിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് വ്യക്തമാകുന്നത്, ഒരു വിഷയം നേരത്തെ ഏതെങ്കിലും അധികാരിയുടെ പരിഗണനയ്ക്ക് അയച്ചുവെന്നത് മാത്രം പിന്നീട് അതേ വിഷയത്തിൽ നിയമപരിഹാരം തേടുന്നതിന് തടസ്സമാകില്ല എന്നതാണ്. മുൻ നടപടിയിൽ അന്തിമമായ വിധിനിർണയം ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടോ എന്നതാണ് റെസ് ജുഡിക്കാറ്റ പ്രയോഗിക്കുമ്പോൾ നിർണായകം. മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതിയുടെ ഈ വിധി സംസ്ഥാനത്തെ സമാന കേസുകളിൽ പതിനൊന്നാം വകുപ്പിന്റെ പ്രയോഗം വിലയിരുത്തുമ്പോൾ പ്രസക്തമായ നിയമവ്യാഖ്യാനമാകും.