ഷിംല, ഓഗസ്റ്റ് 17-

പ്രതിഷേധ മാർച്ചിൽ പങ്കെടുത്തതുകൊണ്ടോ കുറ്റകൃത്യം നടന്ന സ്ഥലത്ത് ഉണ്ടായിരുന്നതുകൊണ്ടോ മാത്രം ഒരാളെ നിയമവിരുദ്ധ സംഘത്തിലെ അംഗമായി കണക്കാക്കി കൂട്ടുത്തരവാദിത്തം ചുമത്താനാകില്ലെന്ന് ഹിമാചൽ പ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി. 2026 ജൂലൈ 20-ന് ജസ്റ്റിസ് സന്ദീപ് ശർമയാണ് വിധി പറഞ്ഞത്. ദിൽദാർ അലി ബട്ട് ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ നൽകിയ ഹർജിയിൽ ഹിമാചൽ പ്രദേശ് സർക്കാരും മറ്റൊരാളുമായിരുന്നു എതിർകക്ഷികൾ. ഹർജിക്കാർക്കുവേണ്ടി അഭിഭാഷകൻ അമൻ പാർത്ഥ് ശർമ ഹാജരായി. കേസിൽ ഹർജിക്കാർക്കെതിരായ എഫ്.ഐ.ആറും അതിൽനിന്നുള്ള തുടർനടപടികളും ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കി.

പ്രതിഷേധത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നോ എന്നതല്ല, അക്രമത്തിന്റെ പൊതുലക്ഷ്യം പങ്കിട്ടിരുന്നോ എന്നതാണ് നിർണായകം

ഇന്ത്യൻ ശിക്ഷാനിയമത്തിലെ 149-ാം വകുപ്പ് ചുമത്താൻ ഒരാൾ ആ സംഘത്തിന്റെ പൊതുലക്ഷ്യം പങ്കിട്ടിരുന്നുവെന്ന് വ്യക്തമാകണമെന്ന് ഹൈക്കോടതി പറഞ്ഞു. പ്രതിഷേധ മാർച്ചിൽ പങ്കെടുത്തുവെന്നത് മാത്രം ഇതിന് തെളിവാകില്ല. സംഘത്തിലെ ചിലർ അക്രമം നടത്തിയെന്ന കാരണത്താൽ പ്രതിഷേധത്തിൽ പങ്കെടുത്ത എല്ലാവരെയും ഒരേ രീതിയിൽ കുറ്റക്കാരാക്കാനാവില്ലെന്നാണ് വിധിയുടെ കാതൽ.

അധ്യാപകരെ ആക്രമിച്ച സംഘത്തിൽനിന്ന് മാറിനിന്നു; രക്ഷിക്കാനാണ് ശ്രമിച്ചതെന്ന് കോടതി

ദിൽദാർ അലി ബട്ടും പർവേസ് അലി ബട്ടും പ്രതിഷേധ മാർച്ചിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിലും ചിലർ അധ്യാപകരെ ആക്രമിക്കുന്നത് കണ്ടതോടെ അക്രമിസംഘത്തിൽനിന്ന് മാറിനിന്നതായി കോടതി കണ്ടെത്തി. ആക്രമിക്കപ്പെട്ട അധ്യാപകരെ രക്ഷിക്കാനാണ് ഇവർ ശ്രമിച്ചതെന്നും കോടതി രേഖപ്പെടുത്തി. പരാതിക്കാരനും പരിക്കേറ്റ അധ്യാപകരും ആക്രമണം നടത്തിയവരെ പ്രത്യേകം പേരെടുത്ത് പറഞ്ഞിരുന്നെങ്കിലും ഹർജിക്കാരെ അക്രമികളായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിരുന്നില്ല.

2017-ലെ വിദ്യാർഥിനിക്കെതിരായ ലൈംഗികാതിക്രമ ആരോപണമാണ് പ്രതിഷേധത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്

2017 ജൂലൈ 29-ന് ചുരാഹിലെ ഖുഷിനഗർ ഗവൺമെന്റ് സീനിയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂളിലെ വിദ്യാർഥിനിയെ അധ്യാപകൻ ലൈംഗികമായി ഉപദ്രവിച്ചെന്ന ആരോപണത്തെ തുടർന്നായിരുന്നു പ്രതിഷേധ മാർച്ച്. മാർച്ചിനിടെ ചിലർ അക്രമാസക്തരായി അധ്യാപകരെ മർദിച്ചെന്നാണ് കേസ്. തുടർന്ന് നിരവധി പേർക്കെതിരെ 2017-ലെ 82-ാം നമ്പർ എഫ്.ഐ.ആർ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു. പൊലീസ് കുറ്റപത്രം നൽകിയതിനു പിന്നാലെയാണ് ദിൽദാർ അലി ബട്ട് ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ കേസ് റദ്ദാക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചത്.

അക്രമം നടക്കുമെന്ന് അറിഞ്ഞിരുന്നുവെന്നതിന് വ്യക്തമായ അറിവ് വേണം; സാധ്യത മാത്രം പോരെന്ന് കോടതി

149-ാം വകുപ്പിൽ പറയുന്ന അക്രമത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ‘അറിവ്’ വെറും സാധ്യതയല്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. സംഘത്തിലെ ചിലർ അധ്യാപകരെ ആക്രമിക്കാൻ പോകുന്നുവെന്ന് ഹർജിക്കാർക്ക് വ്യക്തമായി അറിയാമായിരുന്നുവെന്ന് തെളിയിക്കുന്ന ഒന്നും രേഖകളിലില്ലെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി. അതിനാൽ മറ്റുള്ളവർ നടത്തിയ അക്രമത്തിന്റെ പേരിൽ ഇവർക്കും കൂട്ടുത്തരവാദിത്തം ചുമത്താൻ കഴിയില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

പ്രതിഷേധങ്ങളിൽ കൂട്ടത്തോടെ പ്രതിചേർക്കുമ്പോൾ ഓരോരുത്തരുടെയും പങ്ക് പ്രത്യേകം പരിശോധിക്കേണ്ടിവരും

വിധിയുടെ പ്രായോഗിക ഫലം ഹിമാചൽ പ്രദേശിലെ സമാന ക്രിമിനൽ കേസുകളിലാണ്. പ്രതിഷേധമോ പ്രകടനമോ പിന്നീട് അക്രമാസക്തമായാൽ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന എല്ലാവർക്കുമെതിരെ 149-ാം വകുപ്പ് യാന്ത്രികമായി പ്രയോഗിക്കുന്നത് ഈ വിധിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടാം. എന്നാൽ അക്രമത്തിന്റെ പൊതുലക്ഷ്യം പങ്കിട്ടതോ അതിനെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായ അറിവുണ്ടായിരുന്നതോ തെളിവുകളിൽനിന്ന് വ്യക്തമാകുന്നവർക്ക് ഈ വിധി സംരക്ഷണം നൽകുന്നില്ല.

ശിക്ഷിക്കപ്പെടാനുള്ള സാധ്യത വളരെ കുറവ്; കേസ് തുടരുന്നതിൽ പ്രയോജനമില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി

ഹർജിക്കാർ അക്രമം നടത്തിയെന്നോ അക്രമിസംഘത്തിന്റെ പൊതുലക്ഷ്യം പങ്കിട്ടെന്നോ തെളിയിക്കുന്ന വസ്തുതകളില്ലാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ ഇവർ ശിക്ഷിക്കപ്പെടാനുള്ള സാധ്യത വളരെ കുറവാണെന്ന് കോടതി വിലയിരുത്തി. അതിനാൽ ക്രിമിനൽ നടപടികൾ തുടരുന്നത് പ്രയോജനകരമല്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയ ജസ്റ്റിസ് സന്ദീപ് ശർമ, ഹർജിക്കാർക്കെതിരായ എഫ്.ഐ.ആറും അതിൽനിന്നുണ്ടായ എല്ലാ തുടർനടപടികളും റദ്ദാക്കി.

സമാധാനപരമായ പ്രതിഷേധവും കൂട്ട അക്രമവും ഒരുപോലെ കാണരുതെന്ന നിലപാട് സംസ്ഥാനത്തെ കേസുകളിൽ നിർണായകം

നിയമപരമായി, 149-ാം വകുപ്പിലെ കൂട്ടുത്തരവാദിത്തത്തിന് പൊതുലക്ഷ്യവുമായി വ്യക്തിയുടെ ബന്ധം തെളിയിക്കണമെന്ന മാനദണ്ഡമാണ് ഹൈക്കോടതി ആവർത്തിച്ചത്. സാമൂഹികമായി, സമാധാനപരമായി പ്രതിഷേധിക്കുന്നവരെയും അക്രമം നടത്തുന്നവരെയും തെളിവില്ലാതെ ഒരേ വിഭാഗത്തിലാക്കരുതെന്ന സംരക്ഷണം വിധി ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു. ജുഡീഷ്യൽ തലത്തിൽ, പ്രതിഷേധവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസുകളിൽ ഓരോ പ്രതിയുടെയും പ്രവൃത്തിയും അറിവും ഉദ്ദേശ്യവും പ്രത്യേകം പരിശോധിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യമാണ് വിധി വ്യക്തമാക്കുന്നത്.