ന്യൂഡൽഹി /2026 /ജൂലൈ 26
ഭിന്നശേഷിക്കാർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സാധാരണക്കാർക്ക് ചെലവ് കുറഞ്ഞതും ഗുണമേന്മയുള്ളതും വേഗത്തിലുള്ളതുമായ നിയമസേവനങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കാൻ കേന്ദ്ര സർക്കാർ വിവിധ നടപടികൾ നടപ്പാക്കുന്നു. നിയമസേവന അതോറിറ്റീസ് നിയമപ്രകാരം സൗജന്യ നിയമസഹായം നൽകുന്നതിനൊപ്പം കോടതികളും ഡിജിറ്റൽ സംവിധാനങ്ങളും ഭിന്നശേഷി സൗഹൃദമാക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യം. കേന്ദ്ര നിയമ-നീതി മന്ത്രി അർജുൻ റാം മേഘ്വാൾ ലോക്സഭയിൽ നൽകിയ എഴുത്തുപരമായ മറുപടിയിലാണ് ഇക്കാര്യം അറിയിച്ചത്.
സൗജന്യ നിയമസഹായത്തിന് അർഹത
1987-ലെ നിയമസേവന അതോറിറ്റീസ് നിയമം സമൂഹത്തിലെ ദുർബല വിഭാഗങ്ങൾക്ക് സൗജന്യവും കാര്യക്ഷമവുമായ നിയമസേവനം ഉറപ്പാക്കുന്നു. ഭിന്നശേഷിക്കാരെയും ഈ നിയമത്തിന്റെ പരിധിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. നിയമത്തിലെ പന്ത്രണ്ടാം വകുപ്പിന്റെ ‘ഡി’ ഉപവകുപ്പ് പ്രകാരം നിശ്ചിത നിർവചനത്തിൽപ്പെടുന്ന ഭിന്നശേഷിക്കാർക്ക് സൗജന്യ നിയമസഹായം ലഭിക്കാൻ അർഹതയുണ്ട്.
മാനസിക വെല്ലുവിളികൾ നേരിടുന്നവർക്ക് ‘മനോന്യായ്’
മാനസിക രോഗമുള്ളവർക്കും ബൗദ്ധിക ഭിന്നശേഷിയുള്ളവർക്കുമായി ദേശീയ നിയമസേവന അതോറിറ്റി പ്രത്യേക പദ്ധതി നടപ്പാക്കുന്നുണ്ട്. 2024-ൽ ആരംഭിച്ച ഈ പദ്ധതി ഇവരുടെ നിയമപരവും സാമൂഹികവുമായ പ്രത്യേക ആവശ്യങ്ങൾ കണക്കിലെടുത്തുള്ള സേവനം ഉറപ്പാക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.
പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി ‘മനോന്യായ്’ എന്ന പേരിൽ പ്രത്യേക നിയമസേവന യൂണിറ്റുകൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ലക്ഷദ്വീപ് ഒഴികെയുള്ള എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലും ഇത്തരം യൂണിറ്റുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
നിരവധി ഇടങ്ങളിൽ നിയമസേവനം
മാനസികാരോഗ്യ സ്ഥാപനങ്ങൾ, പൊലീസ് സ്റ്റേഷനുകൾ, കോടതികൾ, റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ‘മനോന്യായ്’ യൂണിറ്റുകളുടെ സേവനം ലഭിക്കും. യാചക സംരക്ഷണ കേന്ദ്രങ്ങൾ, വനിതാ സംരക്ഷണ കേന്ദ്രങ്ങൾ, ശിശുസംരക്ഷണ സ്ഥാപനങ്ങൾ, ജയിലുകൾ, തടങ്കൽ കേന്ദ്രങ്ങൾ, നിയമസേവന മുൻനിര ഓഫീസുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിലും സേവനം നൽകുന്നുണ്ട്. ആവശ്യമുള്ളവരുടെ വീടുകളിലെത്തിയും നിയമസഹായം നൽകും.
2023-24 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ 11,591 ഭിന്നശേഷിക്കാർക്കാണ് നിയമസേവനം ലഭിച്ചത്. 2024-25ൽ ഇത് 8,313 പേരായിരുന്നു. 2025-26 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ നിയമസഹായം ലഭിച്ചവരുടെ എണ്ണം 15,280 ആയി ഉയർന്നു.
കോടതികൾ ഭിന്നശേഷി സൗഹൃദമാക്കും
ജില്ലാ കോടതികളുടെയും കീഴ്ക്കോടതികളുടെയും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കാൻ കേന്ദ്രാവിഷ്കൃത പദ്ധതി നടപ്പാക്കുന്നുണ്ട്. കോടതി മുറികൾ, ജുഡീഷ്യൽ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ താമസകെട്ടിടങ്ങൾ, അഭിഭാഷക ഹാളുകൾ, ഡിജിറ്റൽ കംപ്യൂട്ടർ മുറികൾ, ശുചിമുറി സമുച്ചയങ്ങൾ എന്നിവ നിർമിക്കാൻ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾക്കും സഹായം നൽകുന്നു.
പദ്ധതിപ്രകാരം പുതിയ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ ഭിന്നശേഷി സൗഹൃദ രൂപകൽപ്പനയിലായിരിക്കണം. കേന്ദ്ര പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്, ഭിന്നശേഷിക്കാരുടെ ശാക്തീകരണ വകുപ്പ്, സാമൂഹികനീതി-ശാക്തീകരണ മന്ത്രാലയം എന്നിവ നിശ്ചയിക്കുന്ന പ്രവേശന സൗകര്യ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിച്ചായിരിക്കണം കെട്ടിടങ്ങളുടെ രൂപകൽപ്പന.
ഡിജിറ്റൽ നീതിക്ക് 33.89 കോടി രൂപ
രാജ്യത്തെ നീതിന്യായ സംവിധാനത്തിൽ വിവര-ആശയവിനിമയ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ ഉപയോഗം ശക്തമാക്കാൻ ഇ-കോടതി പദ്ധതി ഘട്ടംഘട്ടമായി നടപ്പാക്കുകയാണ്. സുപ്രീംകോടതിയുടെ ഇ-കമ്മിറ്റിയാണ് പദ്ധതിക്ക് മേൽനോട്ടം നൽകുന്നതും നയപരമായ ആസൂത്രണവും മാർഗനിർദേശവും നടത്തുന്നതും.
ഇ-കോടതി പദ്ധതിയുടെ മൂന്നാം ഘട്ടത്തിൽ 24 ഘടകങ്ങളാണുള്ളത്. ഭിന്നശേഷിക്കാർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പൗരന്മാർക്ക് ശക്തവും എളുപ്പത്തിൽ ഉപയോഗിക്കാവുന്നതുമായ ഡിജിറ്റൽ അടിസ്ഥാന സൗകര്യം ഒരുക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
ഭിന്നശേഷിക്കാർക്ക് കൂടുതൽ സുഗമമായ വിവരസാങ്കേതിക സൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കാൻ 27.54 കോടി രൂപ വകയിരുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഭിന്നശേഷി സൗഹൃദ വെബ്സൈറ്റുകൾ ഒരുക്കുന്ന സുരക്ഷിതവും വിപുലീകരിക്കാവുന്നതുമായ സുഗമ്യ വെബ്സൈറ്റ് സേവന സംവിധാനത്തിന് 6.35 കോടി രൂപയും നീക്കിവച്ചു. ഭാഗികമായോ പൂർണമായോ കാഴ്ചപരിമിതിയുള്ളവർക്ക് വെബ്സൈറ്റിലെ ഉള്ളടക്കം എളുപ്പത്തിൽ കാണാനും മനസ്സിലാക്കാനും സഹായിക്കുന്ന സൗകര്യങ്ങളും ഇതിലുണ്ട്.
