പൊട്ടിത്തെറിക്കാത്ത പക്ഷേ കത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന തീ

മഹാരാഷ്ട്രയിലെ കല്യാണിലുള്ള ദുർഗാഡി കോട്ട ഒരിക്കലും പൂർണ്ണമായി ശാന്തമായിട്ടില്ല. വർഷങ്ങളായി ഇവിടെ ഒരു “താൽക്കാലിക സമാധാനം” മാത്രമാണ് നിലനിന്നിരുന്നത്. മുസ്ലിം വിഭാഗത്തിന് വർഷത്തിൽ രണ്ട് പ്രാവശ്യം ഈദ് നമസ്കാരം നടത്താൻ ജില്ലാ കലക്ടറുടെ അനുമതി ലഭിച്ചിരുന്നു. അതേ സമയം ഹിന്ദു വിഭാഗത്തിന് നവരാത്രി ചടങ്ങുകൾ നടത്താനും അനുവാദം ഉണ്ടായിരുന്നു. പുറമേ സമാധാനം പോലെ തോന്നുമെങ്കിലും, ഉള്ളിൽ തീ കത്തുന്ന അവസ്ഥയായിരുന്നു.

ന്യായവ്യവസ്ഥയിലെ നീണ്ട പോരാട്ടം

ഏകദേശം അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടോളം നീണ്ട കേസിനൊടുവിൽ 2024 ഡിസംബറിൽ കല്യാൺ സിവിൽ കോടതി ഒരു പ്രധാന വിധി പുറപ്പെടുവിച്ചു. വിവാദ ഭൂമി മഹാരാഷ്ട്ര സർക്കാരിന്റേതാണെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. മുസ്ലിം സംഘടനയായ മജ്‌ലിസ്-എ-മുഷാവറത്ത് ട്രസ്റ്റിന്റെ അവകാശവാദം കോടതി തള്ളി.

കേസിൽ വലിയൊരു കാര്യം നിയമപരമായ കാലപരിധി ആയിരുന്നു. 1968-ൽ അവകാശം നഷ്ടപ്പെട്ടുവെന്ന ആരോപണത്തിന് ശേഷം 1976-ലാണ് കേസ് നൽകിയതെന്നും അതിനാൽ നിയമപരമായി അത് വൈകിയതാണെന്നും കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു. അതുകൊണ്ടാണ് കേസ് merit നോക്കാതെ തന്നെ തള്ളപ്പെട്ടത്.

വിധി അവസാനമല്ല; വീണ്ടും അപ്പീൽ

വിധി വന്നിട്ടും തർക്കം അവസാനിച്ചില്ല. മുസ്ലിം പക്ഷം ഈ വിധിയെ ശക്തമായി ചോദ്യം ചെയ്തു. ഇത് ചരിത്രപരമായ അവകാശങ്ങളും മതപരമായ അവകാശങ്ങളും പരിഗണിക്കാതെ സാങ്കേതിക കാരണങ്ങളാൽ മാത്രം തള്ളിയതാണെന്ന് അവർ വാദിച്ചു.

ഇതോടെ കേസ് വീണ്ടും ഉയർന്ന കോടതികളിലേക്ക് നീങ്ങി. അതായത്, നിയമപോരാട്ടം ഇപ്പോഴും തുടരുകയാണ്.

സ്റ്റാറ്റസ് ക്വോ: താൽക്കാലിക മൂടൽ

2025 ജനുവരിയിൽ ജില്ലാ കോടതി ഒരു പ്രധാന നിർദേശം നൽകി. കേസ് തീരുന്നതുവരെ സ്ഥലത്ത് “status quo” പാലിക്കണമെന്ന് കോടതി ഉത്തരവിട്ടു. അതായത്, പുതിയ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങളൊന്നും നടത്താൻ പാടില്ല.

കോടതി തന്നെ പറഞ്ഞത് ഈ തർക്കം അതീവ സെൻസിറ്റീവ് ആണെന്നും അതിനാൽ നിലവിലെ അവസ്ഥ തുടരണം എന്നുമായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇത് പ്രശ്നം തീർക്കുന്നതല്ല, വെറും താൽക്കാലിക നിയന്ത്രണം മാത്രമാണ്.

ചരിത്രത്തിന്റെ ചുവപ്പ് നിഴൽ

ഈ തർക്കത്തിന്റെ വേരുകൾ വളരെ പഴയതാണ്. 1968 സെപ്റ്റംബർ 20-ന് ശിവസേന സ്ഥാപകൻ ബാൽ താക്കറെ ദുർഗാഡി കോട്ടയിൽ സഫ്രൺ പതാക ഉയർത്തിയത് വലിയ രാഷ്ട്രീയ വഴിത്തിരിവായിരുന്നു. അതാണ് പിന്നീട് ഹിന്ദുത്വ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ തുടക്കകാല ചൂടേറിയ ചിഹ്നങ്ങളിലൊന്നായി മാറിയത്.

അതിന് ശേഷം പതിറ്റാണ്ടുകളായി ഈ സ്ഥലം ഹിന്ദു–മുസ്ലിം സംഘർഷങ്ങളുടെ കേന്ദ്രമായി തുടരുകയാണ്.

ഈദ് കാലഘട്ടം എത്തിയപ്പോൾ പഴയ സംഘർഷം വീണ്ടും

വീണ്ടും ഈദ് കാലഘട്ടം എത്തിയപ്പോൾ പഴയ സംഘർഷം വീണ്ടും ശക്തമായി പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു. നമസ്കാര സമയത്ത് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശന നിയന്ത്രണങ്ങൾ സുരക്ഷാ കാരണങ്ങളാൽ ഏർപ്പെടുത്തിയതിനെ തുടർന്ന് പ്രതിഷേധങ്ങൾ ഉയർന്നു. ശിവസേനയുടെ രണ്ട് വിഭാഗങ്ങളും ബിജെപി പ്രവർത്തകരും രംഗത്തെത്തി.

പ്രതിഷേധങ്ങൾ “ഘണ്ടാനാദ” സമരത്തിലേക്ക് മാറി, ക്ഷേത്രത്തിൽ മഹാ ആരതി നടത്തി, റോഡുകൾ തടഞ്ഞ് പ്രകടനങ്ങളും നടന്നു. ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ പോലീസ് ബാരിക്കേഡ് വെച്ച് നിയന്ത്രണം ഏർപ്പെടുത്തി, ചിലരെ കസ്റ്റഡിയിലെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ സംഭവങ്ങൾ ഈദ് സമാധാന അന്തരീക്ഷത്തെ കൂടുതൽ ഉലച്ചു.

കോടതി നിർദേശിച്ച “സ്റ്റാറ്റസ് കോ” നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, പ്രായോഗികമായി ഓരോ മതാഘോഷവും ഇവിടെ പുതിയ സംഘർഷ സാധ്യത സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഈദ് ആഘോഷം നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ ദുർഗാഡി കോട്ട വീണ്ടും “നീരാളി പോലെ കത്തുന്ന തീ”യായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്.