ബെംഗളൂരു  / 2026  / നവംബർ 13 

ഇന്ത്യയെ അറിയാനുള്ള ഒരു പ്രവേശനകവാടമായി യോഗ മാറിയെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി. ബെംഗളൂരുവിലെ പ്രശാന്തി കുടീരത്തിന്റെ സുവർണജൂബിലി ആഘോഷത്തിൽ നവംബർ 13ന് സംസാരിക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. സാധാരണ യോഗകേന്ദ്രമായി തുടങ്ങിയ സ്ഥാപനം വലിയൊരു പ്രസ്ഥാനമായി വളർന്നത് പ്രചോദനമാണെന്നും പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു. യോഗവിദ്യാഭ്യാസം, ഗവേഷണം, ആരോഗ്യസേവനം എന്നിവയിലൂടെ മുന്നേറുന്ന സ്ഥാപനം അടുത്ത 25 വർഷത്തേക്കുള്ള പ്രവർത്തനപദ്ധതി വികസിത ഭാരതമെന്ന ലക്ഷ്യം മുന്നിൽക്കണ്ട് തയ്യാറാക്കണമെന്നും അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെട്ടു. കന്നഡയിൽ എല്ലാവർക്കും നമസ്കാരം പറഞ്ഞാണ് പ്രധാനമന്ത്രി പ്രസംഗം തുടങ്ങിയത്. കർണാടക ഗവർണർ സുധാ യാദവ്, രാഷ്ട്രീയ സ്വയംസേവക സംഘത്തിന്റെ സർകാര്യവാഹ് ദത്താത്രേയ ഹൊസബാളെ, എസ് വ്യാസ അധ്യക്ഷൻ എച്ച്. ആർ. നാഗേന്ദ്ര, ഉപാധ്യക്ഷ ഡോക്ടർ ആർ. നാഗരത്ന, ചാൻസലർ എച്ച്. ആർ. ദയാനന്ദ സ്വാമി, വൈസ് ചാൻസലർ മഞ്ജുനാഥ് എൻ. കെ., പാർലമെന്റ് അംഗം സി. എൻ. മഞ്ജുനാഥ്, ദക്ഷിണ കൊറിയയിലെ മിര്യാങ് നഗരത്തിന്റെ മേയർ, മറ്റ് വിശിഷ്ടാതിഥികൾ എന്നിവരെ അദ്ദേഹം അഭിവാദ്യം ചെയ്തു. ഹൊസബാളെയെ എല്ലാവർക്കും മാർഗദർശിയായ വ്യക്തിയെന്നും വിശേഷിപ്പിച്ചു. ബെംഗളൂരുവിൽ യോഗയുടെ അത്ഭുതകരമായ ഊർജം അനുഭവിക്കാൻ അവസരം ലഭിച്ചെന്ന് മോദി പറഞ്ഞു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി യോഗയുടെ കേന്ദ്രമാണ് കർണാടകം. യോഗപാരമ്പര്യം സമ്പന്നമാക്കിയ നിരവധി ആചാര്യന്മാരും പണ്ഡിതന്മാരും ഇവിടെ ജനിച്ചു. കന്നഡ സിനിമയിലെ മഹാനടൻ ഡോക്ടർ രാജ്കുമാറിനെപ്പോലെ കലാരംഗത്തിനൊപ്പം യോഗയ്ക്കും സേവനം നൽകിയ യോഗസാധകരും ഈ മണ്ണിലുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. ഈ പാരമ്പര്യത്തിനിടയിൽ പ്രശാന്തി കുടീരത്തിന്റെ അമ്പതുവർഷത്തെ യാത്ര സേവനത്തിന്റെയും സമർപ്പണത്തിന്റെയും അസാധാരണമായ കഥയാണ്. എല്ലാ ഇന്ത്യക്കാരും ഇതറിയണമെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ചടങ്ങിൽ നിരവധി പുതിയ സൗകര്യങ്ങൾക്കും തുടക്കമായി. ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് എസ് വ്യാസ കുടുംബത്തെ അഭിനന്ദിച്ച പ്രധാനമന്ത്രി, സ്ഥാപനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ലക്ഷക്കണക്കിന് യോഗസാധകർക്കും സുവർണജൂബിലി ആശംസകൾ നേർന്നു.

ശേഷാദ്രിയുടെ ജീവിതം സേവനത്തിന്റെ മാതൃക

പ്രശാന്തി കുടീരത്തിന്റെ സുവർണജൂബിലിക്കൊപ്പം ഈ വർഷം എച്ച്. വി. ശേഷാദ്രിയുടെ ജന്മശതാബ്ദിയും ആചരിക്കുകയാണെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു. അദ്ദേഹത്തിന് ആദരമർപ്പിച്ച മോദി, വ്യക്തിനിർമാണത്തിലൂടെ രാഷ്ട്രനിർമാണമെന്ന ദൗത്യത്തിനായി ശേഷാദ്രി ജീവിതം മുഴുവൻ സമർപ്പിച്ചതായി അനുസ്മരിച്ചു. രാജ്യത്തെ വിജയത്തിന്റെ ഉയരങ്ങളിലെത്തിക്കാൻ സമർപ്പണവും കഴിവും അച്ചടക്കവുമുള്ള പൗരന്മാർ വേണമെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് അറിയാമായിരുന്നു. അത്തരക്കാരെ വളർത്തിയെടുക്കാനാണ് ജീവിതം ചെലവഴിച്ചത്. രാഷ്ട്രീയ സ്വയംസേവക സംഘത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം കൈവരിച്ച ലക്ഷ്യങ്ങൾ ഇന്നും കോടിക്കണക്കിന് സ്വയംസേവകർക്ക് പ്രചോദനമാണ്. ശേഷാദ്രിയെ ഓർക്കുമ്പോൾ ആദ്യം മനസ്സിലെത്തുന്നത് ലാളിത്യം നിറഞ്ഞ രൂപമാണെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ലാളിത്യത്തെക്കുറിച്ച് ദത്താത്രേയ ഹൊസബാളെ ചടങ്ങിൽ മനോഹരമായി വിവരിച്ചതും മോദി പരാമർശിച്ചു. വലിയ വ്യക്തിത്വവും വിപുലമായ അനുഭവസമ്പത്തുമുണ്ടായിട്ടും പെരുമാറ്റത്തിൽ വിനയം പുലർത്തിയിരുന്നു. സ്വയം പിന്നിൽനിന്ന് മറ്റുള്ളവരെ മുന്നിലെത്തിക്കുക, ആളുകളെ ഒരുമിപ്പിക്കുക, രാജ്യത്തിനായി അവരെ തയ്യാറാക്കുക എന്നിവയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതസാധന. അമ്മയുടെ പെരുമാറ്റത്തിൽനിന്ന് പഠിക്കണമെന്ന ഉദാഹരണം ശേഷാദ്രി പലപ്പോഴും പറയുമായിരുന്നു. കുഞ്ഞിനുവേണ്ടി രാത്രി മുഴുവൻ ഉറങ്ങാതിരുന്നും അമ്മ പരിചരിക്കുന്നു. കുഞ്ഞിനെ സംരക്ഷിക്കുകയും സ്വാർഥതയില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതേ മനോഭാവം സമൂഹത്തിലേക്കും വ്യാപിപ്പിച്ചാൽ വലിയ ഗുണമുണ്ടാകുമെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സന്ദേശം. അമ്മയുടെ നിഷ്കളങ്കതയോടെ സമൂഹസേവനത്തിൽ മുഴുകിയ വ്യക്തിയായിരുന്നു ശേഷാദ്രിയെന്ന് മോദി പറഞ്ഞു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്നേഹവും മാർഗനിർദേശവും തുടർച്ചയായി ലഭിച്ചത് തന്റെ ഭാഗ്യമാണ്. ഒപ്പം ചെലവഴിച്ച സമയവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാക്കുകളും ഇന്നും വിലപ്പെട്ട ഓർമകളാണ്. സമൂഹത്തിന് ഇരുകൈകളാലും നൽകുമ്പോൾ സമൂഹം ലക്ഷക്കണക്കിന് കൈകളിലൂടെ തിരികെ നൽകുമെന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാക്കുകൾ ഒരിക്കലും മറക്കാനാകില്ലെന്നും മോദി പറഞ്ഞു. സ്വന്തം ജീവിതത്തിൽ ഇത് പലതവണ അനുഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. ജനങ്ങളെ സേവിച്ചപ്പോൾ അവരുടെ അനുഗ്രഹം എപ്പോഴും ലഭിച്ചു. അതാണ് ജീവിതത്തിലെ വലിയ സമ്പാദ്യം. ശേഷാദ്രിയുടെ കുടുംബത്തിലും ഇതേ സേവനമനോഭാവം കാണാമെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഡോക്ടർ നാഗേന്ദ്രയും ഡോക്ടർ നാഗരത്നയും പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദൗത്യം മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകുന്നു. ഇരുവരുടെയും എല്ലാ ശ്രമങ്ങളെയും അഭിനന്ദിക്കുന്നതായും പ്രധാനമന്ത്രി അറിയിച്ചു.

യോഗയും ശാസ്ത്രവും ചേർന്ന ആരോഗ്യസേവനം

രാജ്യം അടിമത്തത്തിന്റെ ചങ്ങലകളിൽ കിടന്നപ്പോൾ ഒരുവശത്ത് ലക്ഷക്കണക്കിന് സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനികൾ പോരാടുകയായിരുന്നെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു. മറുവശത്ത് സ്വാമി വിവേകാനന്ദനെപ്പോലുള്ള രാഷ്ട്രഋഷികൾ ഇന്ത്യയുടെ ആത്മീയബോധം ഉണർത്തുകയും യുവാക്കൾക്ക് യോഗയുടെ വഴി കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. അത്തരം മഹാന്മാരിൽനിന്നുള്ള പ്രചോദനമാണ് പ്രശാന്തി കുടീരം പോലുള്ള സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് ജന്മം നൽകിയത്. യോഗയെ ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നതിനൊപ്പം ആധുനിക ശാസ്ത്രത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ഗവേഷണങ്ങളും ഇവിടെ നടന്നു. യോഗ പരിശീലിക്കുന്നവരെ മാത്രമല്ല, സമൂഹത്തിന് ആവശ്യമായ പരിശീലകരെയും ചിന്തകരെയും സ്ഥാപനം വളർത്തിയെടുത്തു. ഇവിടെനിന്നുള്ള അധ്യാപകരും ഡോക്ടർമാരും ഗവേഷകരും ഇന്ന് രാജ്യത്തിനകത്തും പുറത്തും യോഗയിലൂടെ ജനങ്ങളെ സേവിക്കുന്നു. പ്രശാന്തി കുടീരത്തിൽനിന്ന് വളർന്ന എസ് വ്യാസ, യോഗവിദ്യാഭ്യാസം, ശാസ്ത്രീയ ഗവേഷണം, ആരോഗ്യസേവനം എന്നിവയിലെ പ്രധാന സ്ഥാപനമായി മാറി. യോഗയ്ക്കൊപ്പം ആയുർവേദം, പ്രകൃതിചികിത്സ, ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രം എന്നിവയുടെ സൗകര്യങ്ങളും ചേർത്ത് സമഗ്രമായ ആരോഗ്യപരിചരണ സംവിധാനം ഒരുക്കി. മാനസിക സമ്മർദവും ജീവിതശൈലീരോഗങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഗവേഷണങ്ങൾ ലോകത്തിനാകെ പ്രയോജനപ്പെട്ടെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. കഴിഞ്ഞ 12 വർഷമായി ഇന്ത്യ സ്വന്തം സംസ്കാരവും സ്വത്വവും അറിവും ശാസ്ത്രവും പൂർണ ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ ലോകത്തിനുമുന്നിൽ അവതരിപ്പിക്കുകയാണ്. ഉത്തരവാദിത്വത്തോടെയാണ് ഇക്കാര്യം പറയുന്നതെന്നും മോദി വ്യക്തമാക്കി. ഇന്ത്യയുടെ മുൻകൈയിൽ ലോകം അന്താരാഷ്ട്ര യോഗദിനം ആചരിക്കുന്നത് ഇതിന്റെ ഫലമാണ്. ഓസ്ട്രേലിയ മുതൽ ആഫ്രിക്കയിലും അമേരിക്കയിലും വരെ യോഗദിന പരിപാടികൾ നടക്കുന്നു. കോടിക്കണക്കിന് ആളുകൾ പങ്കെടുക്കുന്നു. വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലെ സ്കൂളുകളിലും സ്ഥാപനങ്ങളിലും ജോലിസ്ഥലങ്ങളിലും യോഗ എത്തിയിട്ടുണ്ട്. സൗദി അറേബ്യ യോഗയെ കായികപ്രവർത്തനമായി അംഗീകരിച്ചു. യോഗ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാൻ അവിടത്തെ കായികമന്ത്രാലയം ഇന്ത്യയുടെ ആയുഷ് മന്ത്രാലയവുമായി കരാറിലേർപ്പെട്ടു. വിദേശപൗരന്മാർ യോഗ പ്രചരിപ്പിക്കുന്ന ഉദാഹരണങ്ങളും വർധിക്കുന്നു. വിദേശയാത്രകളിൽ അതിഥികൾക്കോ രാഷ്ട്രത്തലവന്മാർക്കോ ഒപ്പം ഉച്ചഭക്ഷണമോ അത്താഴമോ കഴിക്കുമ്പോൾ യോഗ ചർച്ചയാകാത്ത അവസരങ്ങൾ വളരെ കുറവാണെന്ന് മോദി പറഞ്ഞു. താൻ യോഗവിദഗ്ധനല്ലെന്നും യോഗ പരിശീലിക്കുന്ന ആളാണെന്നും ആദ്യം വിശദീകരിക്കേണ്ടിവരാറുണ്ട്. ഗുണങ്ങളെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ അവർ നിരവധി ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കും. ഭാര്യ വർഷത്തിലൊരിക്കൽ ഇന്ത്യയിലെത്തി യോഗ പഠിക്കുകയും സ്വന്തം നാട്ടിൽ പഠിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുവെന്ന് പറഞ്ഞ ലോകനേതാക്കളുണ്ട്. മകൾ യോഗ പഠിക്കുന്നുവെന്നും യോഗയ്ക്കായി ജീവിതം സമർപ്പിച്ചെന്നും പറഞ്ഞവരുമുണ്ട്. പ്രമുഖ രാഷ്ട്രത്തലവന്മാരുടെ കുടുംബങ്ങളിലും യോഗയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരാളെ കാണാനാകുന്നു. യോഗയിലൂടെ ഇന്ത്യ എത്രയോ ഇടങ്ങളിലേക്ക് എത്തിയിരിക്കുന്നു എന്നതിന്റെ തെളിവാണിത്. ഖത്തറിലെ രാജകുടുംബത്തിലുൾപ്പെടെ യോഗയ്ക്കായി സമർപ്പിച്ചവരുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഇത്തരത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ച നിരവധി വിദേശികളെ പത്മശ്രീ നൽകി ഇന്ത്യ ആദരിച്ചിട്ടുണ്ട്. യോഗയുമായുള്ള പരിചയം കൂടുമ്പോൾ ഇന്ത്യയെയും സംസ്കാരത്തെയും പരമ്പരാഗത അറിവിനെയും അറിയാനുള്ള താൽപര്യവും വർധിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയും ലോകവും തമ്മിൽ ബന്ധപ്പെടാൻ പുതിയ വഴി തുറക്കുന്നു. കൂട്ടായ പരിശ്രമമാണ് ഇത് സാധ്യമാക്കിയതെന്നും മോദി പറഞ്ഞു.

ആയുർവേദത്തിനും യോഗാസന മത്സരങ്ങൾക്കും കൂടുതൽ അവസരം

ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ 150ലധികം ആയുർവേദ പരിശീലന കോഴ്സുകൾക്ക് അംഗീകാരം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു. ആയുർവേദത്തിന്റെ വ്യാപനത്തിൽ സഹകരിക്കാൻ 28 രാജ്യങ്ങളുമായി ധാരണാപത്രങ്ങൾ ഒപ്പിട്ടു. ആയുർവേദത്തിന്റെയും യോഗയുടെയും ഗുണം ഓരോ പൗരനിലും എത്തിക്കാനാണ് ശ്രമം. സമഗ്ര ആരോഗ്യപരിചരണം ലോകത്ത് പുതിയ പ്രസ്ഥാനമായി വളർന്നതോടെ ആയുർവേദത്തോടും പ്രകൃതിചികിത്സയോടും സ്വാഭാവികമായ ആകർഷണം രൂപപ്പെട്ടു. മികവും താൽപര്യവും ഉയരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ യോഗപ്രചാരണത്തിനൊപ്പം ആവശ്യമായ ചട്ടമാറ്റങ്ങളും വരുത്തിയെന്ന് മോദി പറഞ്ഞു. ഇന്ത്യയിൽ യോഗാസനത്തെ മത്സരകായിക ഇനമായി അംഗീകരിച്ചു. ഖേലോ ഇന്ത്യയിലും ദേശീയ ഗെയിംസിലും യോഗാസനത്തിന് ഇടം ലഭിച്ചു. ഇത് രാജ്യത്തിന് പ്രധാനപ്പെട്ട മാറ്റമാണ്. അടുത്തിടെ അഹമ്മദാബാദിൽ അന്താരാഷ്ട്ര യോഗമത്സരം നടന്നതും അദ്ദേഹം പരാമർശിച്ചു. ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ ആ മത്സരത്തിൽ ലോകത്ത് ഒന്നാമതെത്തിയ അവിടത്തെ വിജയികളെയും സ്വർണമെഡൽ ജേതാക്കളെയും ഒരുമിച്ച് കാണാൻ അവസരമൊരുക്കിയിരുന്നു. എവിടെ പോയാലും യോഗ ചർച്ചയുടെ കേന്ദ്രമായി മാറിയതായി അനുഭവപ്പെടുന്നു. യോഗയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവർക്ക് മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള വഴികളും ഇതിലൂടെ തുറന്നു. യോഗയെപ്പോലെ ആയുർവേദവും കേന്ദ്രസർക്കാർ തുടർച്ചയായി പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതായി പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു. ഇത്തരം വിഷയങ്ങളിൽ താൽപര്യമുള്ളവർപോലും ചില നല്ല മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കാതെ പോകാറുണ്ട്. സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ച് വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം രാജ്യത്ത് ആദ്യമായി പ്രത്യേക ആയുഷ് മന്ത്രാലയം രൂപീകരിച്ചു. ആയുർവേദ ഗവേഷണത്തിനും അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേറ്റന്റുകൾക്കും പ്രോത്സാഹനം നൽകി. ആയുഷ് ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെയും ഔഷധസസ്യ ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെയും കയറ്റുമതി തുടർച്ചയായി ഉയരുന്നു. ആയുഷ് മേഖലയിലെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ ലക്ഷക്കണക്കിന് കോടി രൂപയുടേതായി വളർന്നു. തലമുറകളായി ഇന്ത്യൻ കുടുംബങ്ങൾ ഭക്ഷണത്തിലും വീട്ടുപയോഗങ്ങളിലും ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്ന മഞ്ഞളിന് ലോകത്ത് ആവശ്യക്കാർ കൂടുന്നു. വലിയ അളവിൽ മഞ്ഞൾ കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നുണ്ടെന്നും കയറ്റുമതി തുടർച്ചയായി ഉയരുകയാണെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഉൽപ്പാദനവും ഗുണനിലവാരവും കയറ്റുമതിയും ശക്തിപ്പെടുത്താൻ ദേശീയ മഞ്ഞൾ ബോർഡും രൂപീകരിച്ചു. പ്രാചീന ശാസ്ത്രത്തിന്റെയും ആധുനിക ഗവേഷണത്തിന്റെയും പ്രയോജനം മനുഷ്യരാശിക്ക് നൽകണം. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അവസരങ്ങൾ യുവാക്കൾക്കും ലഭിക്കണം. ഈ ലക്ഷ്യത്തോടെ ഇലക്ട്രോണിക് ആയുഷ് വിസ സൗകര്യം ആരംഭിച്ചു. ചികിത്സയ്ക്കായി വിദേശത്തുനിന്ന് ഇന്ത്യയിലെത്തുന്നവർക്ക് ഇത് സഹായകരമാണ്. ജാംനഗറിൽ ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ ആഗോള പരമ്പരാഗത ചികിത്സാകേന്ദ്രം സ്ഥാപിച്ചു. പരമ്പരാഗത ചികിത്സയിലെ ഗവേഷണത്തിനും അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണത്തിനും കേന്ദ്രം പ്രോത്സാഹനം നൽകുന്നതായും പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു.

അടുത്ത ഇരുപത്തഞ്ച് വർഷത്തേക്കുള്ള പദ്ധതി തയ്യാറാക്കണം

വികസിത ഭാരതമെന്ന പൊതുലക്ഷ്യത്തിനായി 140 കോടി ഇന്ത്യക്കാർ തുടർച്ചയായി പരിശ്രമിക്കുകയാണെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു. ലോകബാങ്കിന്റെ പുതിയ റിപ്പോർട്ട് ഈ മുന്നേറ്റത്തിന് കൂടുതൽ ഊർജം നൽകി. കഴിഞ്ഞ 12–13 വർഷത്തിനിടെ ഏകദേശം 50 കോടി ഇന്ത്യക്കാർ അതിദാരിദ്ര്യത്തിൽനിന്ന് പുറത്തുവന്നതായി റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നുവെന്ന് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി. വളരെ വലിയ സംഖ്യയാണിതെന്നും മോദി പറഞ്ഞു. ഈ കോടിക്കണക്കിന് കുടുംബങ്ങൾക്ക് മെച്ചപ്പെട്ട ജീവിതത്തിനുള്ള പുതിയ അവസരങ്ങൾ തുറന്നു. ആരോഗ്യകരമായ ജീവിതശൈലി സ്വീകരിക്കാനും കുടുംബത്തിന്റെ ആരോഗ്യത്തിൽ ശ്രദ്ധിക്കാനുമുള്ള സാധ്യതകൾ വർധിച്ചു. ആരോഗ്യകരമായ ജീവിതശൈലി ഓരോ കുടുംബത്തിന്റെയും മുൻഗണനയാക്കാനാണ് ശ്രമം. യോഗയ്ക്ക് ഇതിൽ വലിയ പങ്കുവഹിക്കാനാകുമെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. രോഗങ്ങളിൽനിന്നും അമിതമായ സുഖഭോഗങ്ങളോടുള്ള അടിമത്തത്തിൽനിന്നും മോചനം നേടാൻ യോഗ സഹായിക്കുമെന്ന തന്റെ നിലപാടും ആവർത്തിച്ചു. ചെലവില്ലാതെ ആരോഗ്യം സംരക്ഷിക്കാനുള്ള വലിയ മാർഗമായും യോഗയെ വിശേഷിപ്പിച്ചു. ഈ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഭാഗമായ പ്രശാന്തി കുടീരം നിരവധി പുതിയ പദ്ധതികൾ ആരംഭിക്കുന്നുണ്ട്. സ്ഥാപനത്തിന്റെ സഹകരണം ഏറെ പ്രയോജനപ്പെടുന്നുവെന്നും പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു. പുതിയ ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കായി ഇപ്പോൾതന്നെ പ്രവർത്തനരേഖ തയ്യാറാക്കണം. ഇവിടെ എത്തിയ സാഹചര്യത്തിൽ നാഗേന്ദ്രയ്ക്ക് ചില ചുമതലകൾ നൽകിയാണ് മടങ്ങുകയെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. മുമ്പത്തേക്കാൾ ചെറുപ്പമായി തോന്നുന്നുവെന്ന് ഡോക്ടർ നാഗേന്ദ്ര അടുത്തിടെ അയച്ച കത്തിൽ എഴുതിയിരുന്നു. ആ യുവത്വത്തിന്റെ ഊർജം പ്രശാന്തി കുടീരത്തിനും രാജ്യത്തിനും പ്രയോജനപ്പെടും. സ്ഥാപനം 75 വർഷം പൂർത്തിയാക്കുമ്പോഴേക്കും രാജ്യം വികസിത ഭാരതമായി മാറിയിട്ടുണ്ടാകുമെന്ന് മോദി പറഞ്ഞു. ഈ ലക്ഷ്യം മുന്നിൽക്കണ്ട് അടുത്ത 25 വർഷത്തെ പദ്ധതി ഇപ്പോഴേ തയ്യാറാക്കണം. അത് നടപ്പാക്കാൻ പൂർണമായി പ്രവർത്തനത്തിലിറങ്ങണം. സ്ഥാപനത്തിന്റെ വഴിയിലൂടെ രാജ്യത്തിനും കൂടുതൽ കരുത്ത് ലഭിക്കണം. അടുത്ത 25 വർഷത്തെ യാത്ര വികസിത ഭാരതനിർമാണത്തിന് സഹായകരമാകണമെന്നും അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെട്ടു. സുവർണജൂബിലി ആശംസകൾ വീണ്ടും നേർന്നും ശേഷാദ്രിക്ക് ആദരമർപ്പിച്ചും എല്ലാവർക്കും നന്ദി പറഞ്ഞുമാണ് പ്രധാനമന്ത്രി പ്രസംഗം അവസാനിപ്പിച്ചത്.