കേന്ദ്രാപഡ, 2026 നവംബർ 04 –

ഒഡീഷയിലെ ഭിതർകനിക ദേശീയോദ്യാനത്തിലെ മുതലകളുമായി വർഷങ്ങളായി അസാധാരണമായ ആത്മബന്ധം പുലർത്തുന്ന വനവകുപ്പ് ജീവനക്കാരൻ ജസോബന്ത ബെഹ്റ ശ്രദ്ധേയനാകുന്നു. അപകടകാരികളായ ഉപ്പുവെള്ള മുതലകളെ ഭയപ്പെടാതെ പരിചരിക്കുന്ന ജസോബന്തയ്ക്ക് ഗൗരി, മല്ലി എന്നീ അപൂർവ വെളുത്ത മുതലകളുമായി പ്രത്യേക അടുപ്പമാണുള്ളത്. ഭിതർകനികയിലെ ഡാങ്മാൽ മുതല പ്രജനന-ഗവേഷണ കേന്ദ്രത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ജോലി ചെയ്യുന്നത്. മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടിലേറെയായി മുതലകളുടെ പരിപാലനത്തിലും രക്ഷാപ്രവർത്തനങ്ങളിലും സജീവമായ ജസോബന്തയുടെ ജീവിതം വന്യജീവി സംരക്ഷണരംഗത്ത് ശ്രദ്ധ നേടുകയാണ്. മുതലകളുടെ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കിയും സുരക്ഷിതമായ അകലം പാലിച്ചുമാണ് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.

ഗൗരിയും മല്ലിയും ജസോബന്തയുടെ പ്രിയപ്പെട്ട മുതലകൾ

ഭിതർകനികയിലെ അപൂർവ വെളുത്ത മുതലകളായ ഗൗരിയുടെയും മല്ലിയുടെയും പരിപാലനമാണ് ജസോബന്തയുടെ പ്രധാന ചുമതലകളിലൊന്ന്. 1975ൽ ജനിച്ച ഗൗരി ഭിതർകനികയിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ മുതലകളിലൊന്നാണ്. 2005ലാണ് മല്ലി ജനിച്ചത്. ശരീരത്തിലെ നിറവ്യത്യാസം മൂലം ഇവ രണ്ടും സാധാരണ മുതലകളിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്. ഗൗരി ദേശീയോദ്യാനത്തിലെ പ്രധാന വിനോദസഞ്ചാര ആകർഷണങ്ങളിലൊന്നുകൂടിയാണ്. ഈ മുതലകൾക്ക് സമയബന്ധിതമായി ഭക്ഷണം നൽകുകയും അവയുടെ ആരോഗ്യവും പെരുമാറ്റവും നിരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് ജസോബന്തയുടെ ദൈനംദിന ജോലിയുടെ ഭാഗമാണ്.

വിളിച്ചാൽ ഭക്ഷണത്തിനായി എത്തുന്ന ഗൗരി

ഗൗരിയുമായി വർഷങ്ങളായി അടുത്ത പരിചയമുണ്ടെന്ന് ജസോബന്ത നേരത്തെ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഭക്ഷണം കൊണ്ടുവരുന്ന അലുമിനിയം പാത്രത്തിൽ തട്ടിയാണ് അദ്ദേഹം ഗൗരിയെ വിളിക്കാറുള്ളത്. ഈ ശബ്ദം കേൾക്കുമ്പോൾ മുതല ഭക്ഷണത്തിനായി എത്താറുണ്ടെന്ന് ജസോബന്ത പറയുന്നു. മത്സ്യവും ഞണ്ടുമാണ് പ്രധാനമായും ഭക്ഷണമായി നൽകുന്നത്. വർഷങ്ങളായി പരിചരിക്കുന്നതിനാൽ ഗൗരിയുടെ പെരുമാറ്റം മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയുന്നുണ്ടെങ്കിലും അപകടസാധ്യത അവഗണിക്കാറില്ലെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. മുതല ഇതുവരെ തന്നെ ആക്രമിച്ചിട്ടില്ലെന്നും സുരക്ഷിതമായ അകലം എപ്പോഴും പാലിക്കാറുണ്ടെന്നും ജസോബന്ത പറഞ്ഞു.

മുപ്പത് വർഷത്തിലേറെയായി വന്യജീവി സംരക്ഷണത്തിൽ

ഭിതർകനിക വനവകുപ്പിൽ ദീർഘകാലമായി താൽക്കാലിക ജീവനക്കാരനായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന വ്യക്തിയാണ് ജസോബന്ത. മുതലകളുടെ പരിപാലനത്തിനുപുറമെ ജനവാസമേഖലകളിൽ എത്തുന്ന അപകടകാരികളായ ഉരഗങ്ങളെ സുരക്ഷിതമായി പിടികൂടി മാറ്റുന്നതിലും അദ്ദേഹം പരിചയസമ്പന്നനാണ്. കുളങ്ങളിലും നദികളിലും എത്തുന്ന മുതലകളെയും വീടുകളിൽ കടക്കുന്ന വിഷപ്പാമ്പുകളെയും രക്ഷപ്പെടുത്താൻ വനവകുപ്പ് പലപ്പോഴും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായം തേടാറുണ്ട്. കേന്ദ്രാപഡയ്ക്ക് പുറമെ ജാജ്പുർ, ബൗധ്, ജഗത്സിങ്പുർ, ബാലസോർ, മയൂർഭഞ്ജ് തുടങ്ങിയ ജില്ലകളിലും രക്ഷാപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്.

നൂറുകണക്കിന് മുതലകളെയും പാമ്പുകളെയും രക്ഷപ്പെടുത്തി

മുൻ റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം അഞ്ഞൂറിലധികം മുതലകളെയും അറുനൂറിലധികം വിഷപ്പാമ്പുകളെയും രക്ഷപ്പെടുത്തിയ അനുഭവസമ്പത്ത് ജസോബന്തയ്ക്കുണ്ട്. മനുഷ്യവാസ മേഖലകളിലേക്ക് കടന്നെത്തുന്ന മുതലകളെ സുരക്ഷിതമായി പിടികൂടി അനുയോജ്യമായ ആവാസവ്യവസ്ഥയിലേക്ക് മാറ്റുകയാണ് ഇത്തരം രക്ഷാപ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം. അപകടകാരികളായ ജീവികളെ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിൽ പ്രത്യേക പരിശീലനവും പരിചയവും ആവശ്യമാണ്. ജസോബന്തയുടെ ദീർഘകാല പരിചയം ഇത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ വനവകുപ്പിന് സഹായകരമായിട്ടുണ്ട്.

മുതലക്കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ പരിചരണത്തിലും പങ്ക്

ഡാങ്മാൽ കേന്ദ്രത്തിലെ മുതലകളുടെ മുട്ട വിരിയിക്കൽ, കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ പരിപാലനം തുടങ്ങിയ പ്രവർത്തനങ്ങളിലും ജസോബന്ത പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്. വിരിഞ്ഞിറങ്ങുന്ന മുതലക്കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായ സാഹചര്യം ഒരുക്കുകയും അവയുടെ വളർച്ച നിരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് കേന്ദ്രത്തിലെ സംരക്ഷണപ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു. 1975ൽ ആരംഭിച്ച ഭിതർകനികയിലെ മുതല സംരക്ഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന വന്യജീവി സംരക്ഷണ സംരംഭങ്ങളിലൊന്നാണ്. വംശനാശഭീഷണി നേരിട്ടിരുന്ന ഉപ്പുവെള്ള മുതലകളുടെ എണ്ണം വർധിപ്പിക്കുന്നതിൽ ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

അപൂർവ വെളുത്ത മുതലകളുടെ സംരക്ഷണം

ഭിതർകനികയിലെ വെളുത്ത മുതലകൾ സാധാരണ മുതലകളിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ നിറസവിശേഷതകളുള്ളവയാണ്. ഗൗരിയും മല്ലിയും ദീർഘകാലമായി സംരക്ഷിത സാഹചര്യത്തിലാണ് കഴിയുന്നത്. ഗൗരിക്ക് മുമ്പുണ്ടായ മറ്റൊരു മുതലയുമായുള്ള സംഘർഷത്തിൽ ഒരു കണ്ണിന്റെ കാഴ്ച നഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്നു. അതിനാൽ ഇവയുടെ പരിചരണത്തിൽ പ്രത്യേക ശ്രദ്ധ ആവശ്യമാണ്. മുതലകളുടെ ആരോഗ്യം, ഭക്ഷണം, സുരക്ഷ, താമസസാഹചര്യങ്ങൾ എന്നിവ വനവകുപ്പ് നിരീക്ഷിച്ചുവരുന്നു. സംരക്ഷിത സാഹചര്യത്തിൽ വളർന്ന മുതലകളെ പ്രകൃതിദത്ത ആവാസവ്യവസ്ഥയിലേക്ക് മാറ്റുന്ന കാര്യത്തിൽ അവയുടെ സുരക്ഷയും അതിജീവനശേഷിയും വിലയിരുത്തേണ്ടതുണ്ട്.

ഭിതർകനികയിൽ മുതലകളുടെ എണ്ണം വർധിക്കുന്നു

ഒഡീഷയിലെ കേന്ദ്രാപഡ ജില്ലയിലുള്ള ഭിതർകനിക ദേശീയോദ്യാനം ഉപ്പുവെള്ള മുതലകളുടെ പ്രധാന ആവാസകേന്ദ്രമാണ്. 2026 ജനുവരിയിലെ കണക്കെടുപ്പിൽ ദേശീയോദ്യാനത്തിലും സമീപ ജലാശയങ്ങളിലുമായി 1,858 മുതലകളെ കണ്ടെത്തിയതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. 2025ൽ ഇത് 1,826 ആയിരുന്നു. മുതലകളുടെ എണ്ണം വർധിക്കുന്നതിനൊപ്പം സമീപ ഗ്രാമങ്ങളിലെ മനുഷ്യ-മുതല സംഘർഷം തടയുന്നതും വനവകുപ്പിന്റെ പ്രധാന വെല്ലുവിളിയാണ്. അതിനാൽ ജനവാസമേഖലകളിൽ എത്തുന്ന മുതലകളെ സുരക്ഷിതമായി മാറ്റിപ്പാർപ്പിക്കുന്ന രക്ഷാപ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്.

വന്യജീവികളോടുള്ള കരുതലിന്റെ വേറിട്ട മാതൃക

മുതലകളുമായി ജസോബന്ത പുലർത്തുന്ന ബന്ധം ദീർഘകാല പരിചരണത്തിലൂടെ രൂപപ്പെട്ടതാണ്. അപകടകാരികളായ വന്യജീവികളോട് കരുതലോടെ പെരുമാറുന്നതിനൊപ്പം അവയുടെ സ്വാഭാവിക സ്വഭാവത്തെ ബഹുമാനിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനം വ്യക്തമാക്കുന്നു. വന്യജീവികളുമായുള്ള പരിചയം അപകടസാധ്യത ഇല്ലാതാക്കുന്നില്ല. അതിനാൽ പരിശീലനം നേടിയ ജീവനക്കാർ മാത്രമേ ഇത്തരം ജീവികളെ കൈകാര്യം ചെയ്യാവൂ. ഗൗരിയുടെയും മല്ലിയുടെയും പരിചാരകനെന്ന നിലയിൽ ജസോബന്തയുടെ ജീവിതം ഭിതർകനികയിലെ വന്യജീവി സംരക്ഷണപ്രവർത്തനങ്ങളുടെ മനുഷ്യസ്പർശമുള്ള കഥയായി മാറുകയാണ്.