ജയ്പുർ, 2026 ഒക്ടോബർ 27:

മാതൃത്വത്തിനുള്ള അവകാശവും കുഞ്ഞിനെ മുലയൂട്ടാനും മുലപ്പാൽ ലഭിക്കാനുമുള്ള അവകാശവും ഭരണഘടനയുടെ 21-ാം അനുച്ഛേദം ഉറപ്പുനൽകുന്ന അന്തസ്സോടെയുള്ള ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിന്റെ ഭാഗമാണെന്ന് രാജസ്ഥാൻ ഹൈക്കോടതി. രണ്ടുമാസം പ്രായമുള്ള കുഞ്ഞിന്റെ അമ്മയായ സർക്കാർ സ്കൂൾ അധ്യാപികയെ ദൂരസ്ഥലത്തേക്ക് മാറ്റിയ നടപടി ആറാഴ്ചത്തേക്ക് സ്റ്റേ ചെയ്ത കോടതി, കുഞ്ഞിന്റെ ആരോഗ്യവും പരിചരണവും പരിഗണിച്ച് സ്ഥലംമാറ്റം പുനഃപരിശോധിക്കാൻ സംസ്ഥാന സർക്കാരിനോട് നിർദേശിച്ചു. 2026 സെപ്റ്റംബർ 29നാണ് ജസ്റ്റിസ് അനൂപ് കുമാർ ധണ്ഡിന്റെ ജയ്പുർ സിംഗിൾ ബെഞ്ച് ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചത്. സുമൻ മീണ സമർപ്പിച്ച ഹർജിയിലാണ് നടപടി. രാജസ്ഥാൻ സർക്കാർ, സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസ ഡയറക്ടർ, ഗംഗാപുർ സിറ്റിയിലെ സർക്കാർ സ്കൂൾ പ്രിൻസിപ്പൽ എന്നിവരായിരുന്നു എതിർകക്ഷികൾ. ഹർജിക്കാരിക്കുവേണ്ടി അഭിഭാഷക സംസ്കൃതി ഗൗതം ഹാജരായി. എതിർകക്ഷികൾക്കുവേണ്ടി ഹാജരായ അഭിഭാഷകരുടെ പേരുകൾ ഉത്തരവിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല. കുഞ്ഞിന്റെ ക്ഷേമം മുൻനിർത്തി പുതിയ അപേക്ഷ പരിഗണിച്ച് അഞ്ചാഴ്ചയ്ക്കകം കാരണങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിക്കണമെന്നാണ് കോടതിയുടെ പ്രധാന നിർദേശം.

പ്രസവിച്ച് രണ്ടുമാസത്തിനുള്ളിൽ സ്ഥലംമാറ്റം; കുഞ്ഞിന്റെ പരിചരണം പ്രതിസന്ധിയിലാകുമെന്ന് അധ്യാപിക

രാജസ്ഥാനിലെ സവായ് മാധോപുർ ജില്ലയിലെ ഗംഗാപുർ സിറ്റിയിലുള്ള പി.എം. ശ്രീ സർക്കാർ സീനിയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂളിൽ സീനിയർ അധ്യാപികയായി ജോലി ചെയ്യുകയായിരുന്നു സുമൻ മീണ.

2026 മേയ് 13നാണ് ഇവർ കുഞ്ഞിന് ജന്മം നൽകിയത്. കുഞ്ഞിന് രണ്ടുമാസം പോലും തികയുന്നതിന് മുമ്പ്, ജൂലൈ ഏഴിന് കരൗലി ജില്ലയിലെ മസൽപുരിലുള്ള സർക്കാർ ഗേൾസ് സീനിയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂളിലേക്ക് സ്ഥലംമാറ്റി ഉത്തരവിട്ടു.

മുലപ്പാലിനെ പൂർണമായും ആശ്രയിക്കുന്ന കുഞ്ഞിനെ പരിചരിക്കാൻ പുതിയ ജോലിസ്ഥലത്തേക്ക് മാറുന്നത് വലിയ ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാക്കുമെന്ന് അധ്യാപിക അധികൃതരെ അറിയിച്ചു.

സ്ഥലംമാറ്റത്തിനെതിരെ രാജസ്ഥാൻ സിവിൽ സർവീസസ് അപ്പലേറ്റ് ട്രിബ്യൂണലിനെ സമീപിച്ചെങ്കിലും 2026 സെപ്റ്റംബർ 15ന് അപ്പീൽ തള്ളി. തുടർന്നാണ് ഹൈക്കോടതിയിൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചത്.

രണ്ട് പ്രസവാവധികൾ ഉപയോഗിച്ചെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി മൂന്നാമത്തെ അവധി നിഷേധിച്ചു

മുമ്പ് രണ്ടുതവണ പ്രസവാവധി എടുത്തിരുന്നുവെന്ന സാങ്കേതിക കാരണം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ഇത്തവണ പ്രസവാവധി നിഷേധിച്ച കാര്യവും അധ്യാപിക കോടതിയെ അറിയിച്ചു.

2020 ജൂലൈ രണ്ട് മുതൽ ഡിസംബർ 28 വരെയും 2021 ജൂലൈ 13 മുതൽ 2022 ജനുവരി എട്ടുവരെയുമാണ് നേരത്തെ പ്രസവാവധി അനുവദിച്ചിരുന്നത്.

എന്നാൽ 2020ൽ ജനിച്ച ആദ്യ കുഞ്ഞ് ജനിച്ച് അധികം വൈകാതെ മരിച്ചുപോയിരുന്നു. അതിനാൽ 2026 മേയിൽ പ്രസവിക്കുമ്പോൾ തനിക്ക് രണ്ട് കുട്ടികൾ ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെന്നായിരുന്നു ഹർജിക്കാരിയുടെ വാദം.

ഈ സാഹചര്യം പരിഗണിക്കാതെയാണ് നേരത്തെ രണ്ട് പ്രസവാവധികൾ ഉപയോഗിച്ചുവെന്ന കാരണം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി പുതിയ അവധി നിഷേധിച്ചതെന്നും അവർ അറിയിച്ചു.

പ്രസവാവധി നിഷേധിച്ചതിന്റെ നിയമസാധുതയിൽ കോടതി അന്തിമ തീർപ്പ് കൽപ്പിച്ചിട്ടില്ല. കുഞ്ഞിന്റെ പരിചരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ബുദ്ധിമുട്ടുകളാണ് സ്ഥലംമാറ്റ ഹർജിയിൽ പ്രധാനമായി പരിഗണിച്ചത്.

കുഞ്ഞിന്റെ ക്ഷേമത്തിനാണ് മുൻഗണന; ഭരണപരമായ സൗകര്യം മാത്രം നോക്കരുതെന്ന് കോടതി

സർക്കാർ ജീവനക്കാരുടെ സ്ഥലംമാറ്റം സേവനത്തിന്റെ ഭാഗമാണെന്നും സാധാരണ സാഹചര്യങ്ങളിൽ കോടതികൾ ഇത്തരം തീരുമാനങ്ങളിൽ ഇടപെടാറില്ലെന്നും ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

എന്നാൽ ഗുരുതരമായ ബുദ്ധിമുട്ടുകളോ കുഞ്ഞിന്റെ ആരോഗ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളോ ഉണ്ടെങ്കിൽ സ്ഥലംമാറ്റ തീരുമാനങ്ങൾ പരിശോധിക്കേണ്ടിവരും.

കുഞ്ഞിന്റെ ക്ഷേമം ഉൾപ്പെടുന്ന വിഷയങ്ങളിൽ ഭരണപരമായ കാര്യക്ഷമതയെക്കാൾ കുട്ടിയുടെ ഏറ്റവും നല്ല താൽപര്യത്തിനാണ് മുൻഗണന നൽകേണ്ടതെന്ന് ജസ്റ്റിസ് അനൂപ് കുമാർ ധണ്ഡ് നിരീക്ഷിച്ചു.

ഒരു വയസ്സിൽ താഴെയുള്ള കുഞ്ഞുള്ള വനിതാ ജീവനക്കാരെ സാധ്യമായിടത്തോളം സ്ഥലംമാറ്റത്തിലൂടെ ബുദ്ധിമുട്ടിക്കരുത്. ഇത്തരം അപേക്ഷകൾ യാന്ത്രികമായി നിരസിക്കുന്നതിനുപകരം അനുഭാവപൂർവം പരിഗണിക്കണമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

മുലയൂട്ടാനുള്ള അവകാശം ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിന്റെ ഭാഗം; അമ്മയിൽനിന്നുള്ള വേർപാട് കുഞ്ഞിനെ ബാധിക്കും

ഭരണഘടനയുടെ 21-ാം അനുച്ഛേദം ഉറപ്പുനൽകുന്ന ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിൽ മാതൃത്വത്തിനുള്ള അവകാശവും കുഞ്ഞിന് മുലപ്പാൽ ലഭിക്കാനുള്ള അവകാശവും ഉൾപ്പെടുമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ഭരണഘടനയുടെ 15-ാം അനുച്ഛേദത്തിലെ മൂന്നാം ഉപവകുപ്പും 1961ലെ പ്രസവാനുകൂല്യ നിയമവും അമ്മയ്ക്കും കുഞ്ഞിനും പ്രത്യേക സംരക്ഷണം നൽകുന്നതായി കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

ജനിച്ച് രണ്ടുമാസം മാത്രം പ്രായമുള്ള കുഞ്ഞിനെ അമ്മയിൽനിന്ന് നിർബന്ധിതമായി വേർപെടുത്തുന്നത് ശാരീരികവും മാനസികവുമായ ആരോഗ്യത്തെ ബാധിക്കാം. പോഷകാഹാരക്കുറവ്, അരക്ഷിതാവസ്ഥ, മാനസിക ആഘാതം തുടങ്ങിയ പ്രശ്നങ്ങൾക്കും കാരണമാകാമെന്ന് കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.

കുഞ്ഞിന്റെ ആദ്യ ആറുമാസത്തെ മുലയൂട്ടൽ ശാരീരികവും മാനസികവും വൈകാരികവുമായ വളർച്ചയ്ക്ക് നിർണായകമാണെന്ന് ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയും ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ശിശുക്ഷേമനിധിയും അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ള കാര്യവും കോടതി പരാമർശിച്ചു.

സർക്കാർ മാതൃകാ തൊഴിലുടമയായി പ്രവർത്തിക്കണമെന്നും അമ്മയും കുഞ്ഞും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം സംരക്ഷിക്കുന്ന സമീപനമാണ് സ്വീകരിക്കേണ്ടതെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ഏഴുദിവസത്തിനകം പുതിയ അപേക്ഷ; അഞ്ചാഴ്ചയ്ക്കകം സർക്കാർ തീരുമാനമെടുക്കണം

അധ്യാപികയുടെ സ്ഥലംമാറ്റം പൂർണമായി റദ്ദാക്കുന്നതിനുപകരം അപേക്ഷ വീണ്ടും പരിശോധിക്കാനാണ് ഹൈക്കോടതി നിർദേശിച്ചത്.

ഉത്തരവിന്റെ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ പകർപ്പ് ലഭിച്ച് ഏഴുദിവസത്തിനകം അധ്യാപിക ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരിക്ക് പുതിയ അപേക്ഷ നൽകണം. അപേക്ഷയ്ക്കൊപ്പം കോടതി ഉത്തരവിന്റെ പകർപ്പ്, കുഞ്ഞിന്റെ ജനന സർട്ടിഫിക്കറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ പ്രായം തെളിയിക്കുന്ന രേഖ, മുലയൂട്ടലിന്റെയും അമ്മയുടെ പരിചരണത്തിന്റെയും ആവശ്യകത വ്യക്തമാക്കുന്ന മെഡിക്കൽ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് എന്നിവ സമർപ്പിക്കണം.

ഈ അപേക്ഷ ലഭിച്ച് അഞ്ചാഴ്ചയ്ക്കകം ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരി തീരുമാനമെടുക്കണം. സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥലംമാറ്റ നയം, ശിശുപരിചരണ വ്യവസ്ഥകൾ, പ്രസവാനുകൂല്യ നിയമം, ഭരണഘടനയുടെ 21-ാം അനുച്ഛേദം എന്നിവ പരിഗണിച്ചായിരിക്കണം തീരുമാനം.

തീരുമാനത്തിന്റെ കാരണങ്ങൾ വ്യക്തമായി രേഖപ്പെടുത്തണമെന്നും കോടതി നിർദേശിച്ചു.

സ്ഥലംമാറ്റത്തിന് ആറാഴ്ചത്തെ സ്റ്റേ; പുതിയ നയം രൂപീകരിക്കുന്നത് പരിഗണിക്കാൻ സർക്കാരിന് നിർദേശം

2026 സെപ്റ്റംബർ 29ലെ ഉത്തരവിലൂടെ സുമൻ മീണയുടെ ഹർജി ഹൈക്കോടതി തീർപ്പാക്കി. 2026 ജൂലൈ ഏഴിലെ സ്ഥലംമാറ്റ ഉത്തരവിന്റെ പ്രാബല്യം ഹർജിക്കാരിയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ആറാഴ്ചത്തേക്ക് തടഞ്ഞു. ഈ കാലയളവിൽ നിലവിലെ സ്കൂളിൽ ജോലി തുടരാനും അനുമതി നൽകി.

പുതിയ അപേക്ഷയിൽ തീരുമാനമെടുക്കുന്നതുവരെ, ഉത്തരവിൽ നിശ്ചയിച്ച ആറാഴ്ചത്തെ പരിധിക്കുള്ളിലാണ് സ്റ്റേ അനുവദിച്ചിരിക്കുന്നത്. സ്ഥലംമാറ്റം സ്ഥിരമായി റദ്ദാക്കിയിട്ടില്ല. സർക്കാർ പുതിയ അപേക്ഷയിൽ എന്ത് തീരുമാനമെടുക്കണമെന്നതും കോടതി മുൻകൂട്ടി നിശ്ചയിച്ചിട്ടില്ല.

പ്രസവശേഷം ചെറിയ കുഞ്ഞുങ്ങളെ പരിചരിക്കുന്ന വനിതാ സർക്കാർ ജീവനക്കാരുടെ സ്ഥലംമാറ്റവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ പരിഹരിക്കാൻ അനുയോജ്യമായ നയമോ നിയമനിർമാണമോ കൊണ്ടുവരേണ്ട സമയമായെന്നും കോടതി അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.

ഉത്തരവിന്റെ പകർപ്പ് കേന്ദ്ര നിയമനീതിന്യായ മന്ത്രാലയത്തിനും രാജസ്ഥാൻ സർക്കാരിന്റെ നിയമവകുപ്പ് പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രട്ടറിക്കും തുടർപരിഗണനയ്ക്കായി അയയ്ക്കാൻ രജിസ്ട്രിക്ക് നിർദേശം നൽകി. എന്നാൽ നയം നിർബന്ധമായും രൂപീകരിക്കണമെന്ന സമയപരിധിയോടെയുള്ള ഉത്തരവ് കോടതി പുറപ്പെടുവിച്ചിട്ടില്ല.

കുഞ്ഞുങ്ങളുള്ള വനിതാ ജീവനക്കാരുടെ സ്ഥലംമാറ്റത്തിൽ മാനുഷിക പരിഗണനയ്ക്ക് പ്രാധാന്യം

രാജസ്ഥാനിലെ സർക്കാർ ജീവനക്കാരുടെ സ്ഥലംമാറ്റവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തീരുമാനങ്ങളിൽ കുഞ്ഞിന്റെ ആരോഗ്യവും അമ്മയുടെ പരിചരണത്തിന്റെ ആവശ്യകതയും പരിഗണിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യമാണ് ഉത്തരവ് വ്യക്തമാക്കുന്നത്. എന്നാൽ കേസിന്റെ പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങൾ കണക്കിലെടുത്താണ് ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചതെന്നും ഇത് മറ്റ് കേസുകളിൽ നിർബന്ധമായി പിന്തുടരേണ്ട മുൻവിധിയായി കണക്കാക്കരുതെന്നും കോടതി പ്രത്യേകം വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

നിയമപരമായി, ഭരണഘടന ഉറപ്പുനൽകുന്ന അവകാശങ്ങളും ശിശുക്ഷേമവും സ്ഥലംമാറ്റ തീരുമാനങ്ങളിൽ പ്രസക്തമാണെന്ന നിലപാടാണ് കോടതി സ്വീകരിച്ചത്. സാമൂഹികതലത്തിൽ പ്രസവശേഷം ജോലിയിൽ തുടരുന്ന അമ്മമാരും കുഞ്ഞുങ്ങളും നേരിടുന്ന ബുദ്ധിമുട്ടുകളിലേക്ക് ഉത്തരവ് ശ്രദ്ധ ക്ഷണിക്കുന്നു. ജുഡീഷ്യറിയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, ഭരണപരമായ അധികാരം അംഗീകരിക്കുമ്പോഴും ഗുരുതരമായ മാനുഷിക ബുദ്ധിമുട്ടുകളുണ്ടെങ്കിൽ കോടതിക്ക് ഇടപെടാമെന്ന സമീപനമാണ് വ്യക്തമാകുന്നത്. എല്ലാ വനിതാ ജീവനക്കാർക്കും സ്ഥലംമാറ്റത്തിൽനിന്ന് പൊതുവായ ഇളവ് നൽകുന്ന ഉത്തരവല്ല ഇത്.