ഷില്ലോങ്, ഒക്ടോബർ 24-

2017 മുതൽ ഭാര്യാഭർത്താക്കന്മാരായി ഒരുമിച്ച് താമസിക്കുന്ന ദമ്പതികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പോക്സോ കേസ് മേഘാലയ ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കി. യുവതിയുടെ സ്വതന്ത്രമായ സമ്മതവും കുടുംബസാഹചര്യങ്ങളും പൊലീസ് അന്വേഷണ റിപ്പോർട്ടും പരിഗണിച്ചാണ് നടപടി. 2026 സെപ്റ്റംബർ 15ന് ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് രേവതി മോഹിതെ ദേരെയാണ് ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചത്. സുനിൽ സാങ്മ സമർപ്പിച്ച ക്രിമിനൽ ഹർജിയിലാണ് വിധി. മേഘാലയ സർക്കാരും പരാതിക്കാരിയായ യുവതിയുടെ അമ്മയും യുവതിയുമായിരുന്നു എതിർകക്ഷികൾ. ഹർജിക്കാരനുവേണ്ടി നിയമസഹായ അഭിഭാഷകൻ എസ്. ദേബും സർക്കാരിനുവേണ്ടി അഭിഭാഷകൻ എ.എസ്. ഡേയും ഹാജരായി. ഷില്ലോങ്ങിലെ സദർ പൊലീസ് സ്റ്റേഷനിൽ 2017ൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത എഫ്ഐആറും കുറ്റപത്രവും ഈസ്റ്റ് ഖാസി ഹിൽസ് ജില്ലയിലെ പ്രത്യേക പോക്സോ കോടതിയിൽ നിലനിന്നിരുന്ന വിചാരണനടപടികളും ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കി.

പെൺകുട്ടിക്ക് പ്രായപൂർത്തിയാകാൻ മൂന്ന് ദിവസം മാത്രം ബാക്കിനിൽക്കെയാണ് ബന്ധമുണ്ടായത്

കേസിന് കാരണമായ സംഭവം നടക്കുമ്പോൾ സുനിൽ സാങ്മയ്ക്ക് 18 വയസ്സായിരുന്നു. പെൺകുട്ടിക്ക് 17 വയസ്സും 11 മാസവും 27 ദിവസവുമായിരുന്നു പ്രായം. അതായത്, പ്രായപൂർത്തിയാകാൻ വെറും മൂന്ന് ദിവസം മാത്രമാണ് ബാക്കിയുണ്ടായിരുന്നത്. ഇരുവരും പ്രണയത്തിലായിരുന്നെന്നും 2017 മുതൽ ഭാര്യാഭർത്താക്കന്മാരെപ്പോലെ ഒരുമിച്ച് താമസിക്കുകയാണെന്നും ഹർജിയിൽ വ്യക്തമാക്കി. ഇവർക്ക് 2017 ഡിസംബറിൽ ഒരു ആൺകുഞ്ഞ് ജനിച്ചെങ്കിലും ഒരു മാസത്തിനുള്ളിൽ മരിച്ചു. പിന്നീട് ഒരു പെൺകുഞ്ഞും ജനിച്ചു. നിലവിൽ മകളോടൊപ്പം കുടുംബമായി കഴിയുകയാണെന്നും ക്രിമിനൽ കേസ് തുടരേണ്ടതില്ലെന്നുമായിരുന്നു ഹർജിക്കാരന്റെ ആവശ്യം.

യുവതിയുടെയും അമ്മയുടെയും സമ്മതം സ്വതന്ത്രമാണെന്ന് നിയമസഹായ സമിതിയുടെ റിപ്പോർട്ട്

കേസ് റദ്ദാക്കാനുള്ള സമ്മതം സമ്മർദമില്ലാതെ നൽകിയതാണോ എന്ന് ഉറപ്പാക്കാൻ ഹൈക്കോടതി പ്രത്യേക പരിശോധന നടത്തി. യുവതിയോടും അമ്മയോടും ഹൈക്കോടതി നിയമസഹായ സമിതി സെക്രട്ടറിക്ക് മുന്നിൽ ഹാജരാകാൻ നിർദേശിച്ചു. പൊലീസ് റിപ്പോർട്ടും കോടതി ആവശ്യപ്പെട്ടു. സെപ്റ്റംബർ രണ്ടിലെ നിയമസഹായ സമിതി റിപ്പോർട്ടും സെപ്റ്റംബർ 15ലെ പൊലീസ് റിപ്പോർട്ടും കോടതി പരിശോധിച്ചു. യുവതി സ്വന്തം ഇഷ്ടപ്രകാരമാണ് ബന്ധത്തിലേർപ്പെട്ടതെന്നും സുനിൽ സാങ്മ യുവതിയെയും മകളെയും സംരക്ഷിക്കുന്നുണ്ടെന്നും റിപ്പോർട്ടുകളിൽ വ്യക്തമാക്കി.

ഒരു വനിതാ കോളേജിൽ ശുചീകരണ തൊഴിലാളിയായി ജോലി ചെയ്യുന്ന യുവതിക്ക് പ്രതിമാസം ഏകദേശം 10,000 രൂപ വരുമാനമുണ്ട്. വീടിന് മുന്നിൽ ചെറിയ കട തുടങ്ങാൻ സാമ്പത്തിക സഹായം ലഭിക്കണമെന്നാണ് യുവതിയുടെ ആഗ്രഹം. സർക്കാർ പദ്ധതികളിൽനിന്ന് ഇതുവരെ ആനുകൂല്യങ്ങളൊന്നും ലഭിച്ചിട്ടില്ലെന്നും റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമാക്കി. കേസ് തുടരാൻ താൽപര്യമില്ലെന്ന് യുവതിയും അമ്മയും അറിയിച്ചു. ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് കേസ് റദ്ദാക്കുന്നതിന് തടസ്സമില്ലെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തിയത്.

പരസ്പര സമ്മതമുള്ള ബന്ധങ്ങളിലെ പോക്സോ കേസുകൾ പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളിൽ റദ്ദാക്കാമെന്ന് കോടതി

2026 ഏപ്രിൽ 10ന് ഷാലെൻബോർ വാലാങ് കേസിൽ മേഘാലയ ഹൈക്കോടതി പുറപ്പെടുവിച്ച മുൻവിധിയും ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് പരിഗണിച്ചു. പോക്സോ നിയമപ്രകാരമുള്ള കുറ്റങ്ങൾ സമൂഹത്തിനെതിരായ കുറ്റങ്ങളാണെങ്കിലും അസാധാരണ സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഭാരതീയ നാഗരിക് സുരക്ഷാ സംഹിതയിലെ 528-ാം വകുപ്പ് ഉപയോഗിച്ച് കേസ് റദ്ദാക്കാൻ ഹൈക്കോടതിക്ക് അധികാരമുണ്ടെന്നാണ് മുൻവിധിയിലെ നിലപാട്.

എന്നാൽ പരസ്പര സമ്മതമുണ്ടെന്ന കാരണത്താൽ മാത്രം എല്ലാ പോക്സോ കേസുകളും റദ്ദാക്കാനാകില്ല. ഇരുവരുടെയും പ്രായം, സമ്മതത്തിന്റെ സ്വഭാവം, കുടുംബസാഹചര്യങ്ങൾ, കുട്ടികളുടെ സംരക്ഷണം, സ്വതന്ത്രമായ പരിശോധനാ റിപ്പോർട്ടുകൾ എന്നിവ വിലയിരുത്തണം. സമ്മർദമില്ലാത്ത ബോധപൂർവമായ സമ്മതമാണെന്ന് ഉറപ്പാക്കണമെന്നും മുൻവിധി വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. ഈ മാനദണ്ഡങ്ങൾ നിലവിലെ കേസിലും പാലിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി.

യുവതിക്കും മകൾക്കും എട്ടാഴ്ചയ്ക്കകം അർഹമായ ആനുകൂല്യങ്ങൾ നൽകണം

കേസ് റദ്ദാക്കിയതിനൊപ്പം യുവതിയുടെയും മകളുടെയും സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കാനും ഹൈക്കോടതി നിർദേശിച്ചു. കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളുടെ ബാധകമായ ക്ഷേമപദ്ധതികളിൽനിന്നുള്ള ആനുകൂല്യങ്ങളും ഇരകൾക്കുള്ള നഷ്ടപരിഹാര പദ്ധതിപ്രകാരമുള്ള അർഹമായ സഹായവും ലഭ്യമാക്കണം.

നിർഭയ ഫണ്ട്, മിഷൻ വാത്സല്യ, മേഘാലയ ഇരകളുടെ നഷ്ടപരിഹാര പദ്ധതി, ആയുഷ്മാൻ ഭാരത്, ആരോഗ്യ ഇൻഷുറൻസ്, വിദ്യാഭ്യാസ സഹായ പദ്ധതികൾ എന്നിവയടക്കം കോടതി പരാമർശിച്ചു. ഈ പദ്ധതികളിലെ അർഹമായ ആനുകൂല്യങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഈസ്റ്റ് ഖാസി ഹിൽസ് ജില്ലാ ശിശുസംരക്ഷണ ഓഫീസറും ജില്ലാ നിയമസേവന അതോറിറ്റി സെക്രട്ടറിയും ഉറപ്പാക്കണം. ഉത്തരവ് ലഭിച്ച് എട്ടാഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ നടപടികൾ പൂർത്തിയാക്കണമെന്നും യുവതിക്കും മകൾക്കും സഹായത്തിനായി പ്രത്യേക വ്യക്തിയെ നിയോഗിക്കണമെന്നും നിർദേശിച്ചു.

ക്രിമിനൽ കേസ് അവസാനിച്ചു; ഉത്തരവ് നടപ്പാക്കിയതിന്റെ റിപ്പോർട്ട് നവംബർ 11ന് പരിശോധിക്കും

2017ലെ എഫ്ഐആർ, കുറ്റപത്രം, 2025ലെ പ്രത്യേക പോക്സോ കേസ് എന്നിവ റദ്ദാക്കിയതോടെ സുനിൽ സാങ്മയ്ക്കെതിരായ ഈ കേസിലെ ക്രിമിനൽ നടപടികൾ അവസാനിച്ചു. എന്നാൽ യുവതിക്കും മകൾക്കും അർഹമായ സർക്കാർ ആനുകൂല്യങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കാനുള്ള നിർദേശങ്ങൾ നടപ്പാക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇതിന്റെ റിപ്പോർട്ട് കോടതിയിൽ സമർപ്പിക്കണം. ഉത്തരവ് പാലിച്ചിട്ടുണ്ടോയെന്ന് പരിശോധിക്കാൻ 2026 നവംബർ 11ന് കേസ് വീണ്ടും പരിഗണിക്കും.

പ്രായപൂർത്തിയാകാത്തവരുടെ സംരക്ഷണവും കുടുംബത്തിന്റെ സുരക്ഷയും ഒരുപോലെ പരിഗണിക്കുന്ന സമീപനം

ഈ വിധിയുടെ നിയമപരമായ പ്രാധാന്യം പോക്സോ കേസുകൾ ഒത്തുതീർപ്പിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ റദ്ദാക്കാനുള്ള അധികാരം അസാധാരണ സാഹചര്യങ്ങളിൽ മാത്രം വിനിയോഗിക്കണമെന്ന നിലപാട് വീണ്ടും വ്യക്തമാക്കിയതാണ്. സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങളും ഇരയുടെ സ്വതന്ത്രമായ തീരുമാനവും കുട്ടികളുടെ ക്ഷേമവും പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്ന് മുൻവിധിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ജുഡീഷ്യറിയുടെ തലത്തിൽ സമ്മതത്തിന്റെ വിശ്വാസ്യത ഉറപ്പാക്കാൻ സ്വതന്ത്ര പരിശോധനയും നിയമസഹായ സംവിധാനങ്ങളും ഉപയോഗിക്കുന്നതിന്റെ പ്രാധാന്യവും ഈ ഉത്തരവ് വ്യക്തമാക്കുന്നു. അതേസമയം, പ്രായപൂർത്തിയാകാത്തവരുടെ സംരക്ഷണത്തിനുള്ള പോക്സോ നിയമത്തിലെ പൊതുവ്യവസ്ഥകളിൽ മാറ്റം വരുത്തുന്നതല്ല ഈ വിധി.