അമരാവതി, 2026 ഒക്ടോബർ 15 –

നാലുവയസ്സുള്ള മകനെ അമ്മയുടെ സംരക്ഷണത്തിൽനിന്ന് വിട്ടുകിട്ടണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് പിതാവ് നൽകിയ ഹേബിയസ് കോർപ്പസ് ഹർജി ആന്ധ്രാപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി തള്ളി. ജസ്റ്റിസ് രവി നാഥ് തിൽഹരി, ജസ്റ്റിസ് ശുഭേന്ദു സാമന്ത എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചാണ് ഉത്തരവിട്ടത്. സ്വന്തം അമ്മയുടെ സംരക്ഷണത്തിൽ കഴിയുന്ന കുട്ടി നിയമവിരുദ്ധ കസ്റ്റഡിയിലാണെന്ന് കണക്കാക്കാനാവില്ലെന്നും അസാധാരണമായ സാഹചര്യം തെളിയിക്കാതെ ഹേബിയസ് കോർപ്പസ് ഹർജിയിലൂടെ കുട്ടിയുടെ സംരക്ഷണാവകാശം മാറ്റാനാവില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. പിതാവാണ് ഹർജിക്കാരൻ. ആന്ധ്രാപ്രദേശ് സർക്കാരും മറ്റുള്ളവരുമാണ് എതിർകക്ഷികൾ. പിതാവിനുവേണ്ടി അഭിഭാഷകൻ എ.എസ്.എൽ.എൻ. രാജുവും സർക്കാർ എതിർകക്ഷികൾക്കുവേണ്ടി അസിസ്റ്റന്റ് ഗവൺമെന്റ് പ്ലീഡർ ജെ. കൃഷ്ണ പ്രണീതും ഹാജരായി.

ഭർത്താവിന്റെ സമ്മതമില്ലാതെ മകനുമായി ഭാര്യ വീടുവിട്ടെന്ന് പരാതി

2022 ഫെബ്രുവരി 14ന് ജനിച്ച മകന്റെ സംരക്ഷണാവകാശത്തെച്ചൊല്ലിയാണ് മാതാപിതാക്കൾ തമ്മിൽ തർക്കമുണ്ടായത്. ഭാര്യ തന്റെ അറിവോ സമ്മതമോ ഇല്ലാതെ മകനുമായി വീട്ടിൽനിന്ന് പോയെന്നാണ് പിതാവിന്റെ ആരോപണം.

തനിക്ക് 40 ശതമാനം ശാരീരിക ചലനവൈകല്യമുണ്ടെന്നും ഇതിനെ തുടർന്ന് ഭാര്യയുടെ പെരുമാറ്റത്തിൽ മാറ്റമുണ്ടായെന്നും പിതാവ് ആരോപിച്ചു.

ഭാര്യയും മകനും വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിവരണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് പിതാവ് നിയമനോട്ടീസ് അയച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ഭാര്യ നോട്ടീസിന് മറുപടി നൽകുകയോ തിരിച്ചുവരികയോ ചെയ്തില്ലെന്നാണ് ഹർജിയിലെ വാദം.

തുടർന്നാണ് ഭരണഘടനയുടെ 226-ാം അനുച്ഛേദപ്രകാരം പിതാവ് ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചത്. കുട്ടിയെ കോടതിയിൽ ഹാജരാക്കി സ്വാഭാവിക രക്ഷിതാവായ തനിക്ക് വിട്ടുനൽകാൻ ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരികൾക്ക് നിർദേശം നൽകണമെന്നായിരുന്നു ആവശ്യം.

അമ്മയുടെ സംരക്ഷണം നിയമവിരുദ്ധ കസ്റ്റഡിയല്ലെന്ന് കോടതി

കുട്ടി സ്വന്തം അമ്മയുടെ സംരക്ഷണത്തിലാണെന്ന കാര്യം കോടതി പ്രത്യേകം പരിഗണിച്ചു. ഇത്തരത്തിലുള്ള സംരക്ഷണം നിയമവിരുദ്ധമാണെന്ന് പറയാനാവില്ലെന്ന് ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി.

നിയമവിരുദ്ധമായി തടഞ്ഞുവെച്ചിരിക്കുന്ന ഒരാളെ കോടതിയിൽ ഹാജരാക്കാനും മോചിപ്പിക്കാനും ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രത്യേക നിയമനടപടിയാണ് ഹേബിയസ് കോർപ്പസ്.

എന്നാൽ കുട്ടികളുടെ സംരക്ഷണാവകാശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ തർക്കങ്ങളും ഈ നടപടിയിലൂടെ പരിഹരിക്കാനാവില്ലെന്ന് കോടതി വിശദീകരിച്ചു.

കുട്ടി നിയമപരമായ സംരക്ഷണത്തിലാണോ നിയമവിരുദ്ധ കസ്റ്റഡിയിലാണോ എന്നതാണ് ആദ്യം പരിശോധിക്കേണ്ടത്. സ്വന്തം അമ്മയുടെ സംരക്ഷണത്തിലുള്ള കുട്ടിയുടെ കസ്റ്റഡി സാധാരണയായി നിയമാനുസൃതമാണെന്ന് കരുതാമെന്നും കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.

അസാധാരണ സാഹചര്യം തെളിയിച്ചാൽ മാത്രമേ പ്രത്യേക ഇടപെടൽ സാധ്യമാകൂ

കുട്ടിയുടെ സംരക്ഷണാവകാശം മാറ്റുന്നതിന് ഹേബിയസ് കോർപ്പസ് അധികാരം ഉപയോഗിക്കണമെങ്കിൽ അസാധാരണവും പ്രത്യേകവുമായ സാഹചര്യങ്ങൾ ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ഈ കേസിൽ അത്തരത്തിലുള്ള സാഹചര്യം പിതാവിന് കോടതിയെ ബോധ്യപ്പെടുത്താൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ലെന്ന് ബെഞ്ച് കണ്ടെത്തി.

അമ്മയുടെ സംരക്ഷണത്തിൽ കഴിയുന്ന നാലുവയസ്സുകാരനെ പിതാവിന് കൈമാറാൻ പ്രത്യേക നിയമാധികാരം ഉപയോഗിക്കേണ്ട സാഹചര്യമില്ലെന്നാണ് കോടതിയുടെ തീരുമാനം.

അതേസമയം, അമ്മയുടെ സംരക്ഷണത്തിലുള്ള കുട്ടിയെ ഒരു സാഹചര്യത്തിലും പിതാവിന് വിട്ടുനൽകാനാവില്ലെന്ന് കോടതി പറഞ്ഞിട്ടില്ല. ഓരോ കേസിലെയും വസ്തുതകളും കുട്ടിയുടെ ക്ഷേമവും പരിശോധിച്ചായിരിക്കണം തീരുമാനം.

മാതാപിതാക്കളുടെ അവകാശത്തേക്കാൾ പ്രധാനം കുട്ടിയുടെ ക്ഷേമം

കുട്ടികളുടെ സംരക്ഷണാവകാശം സംബന്ധിച്ച തർക്കങ്ങളിൽ മാതാപിതാക്കളുടെ വ്യക്തിപരമായ അവകാശങ്ങൾ മാത്രമല്ല പരിഗണിക്കേണ്ടതെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

കുട്ടിയുടെ സുരക്ഷ, ക്ഷേമം, ജീവിതസാഹചര്യങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകേണ്ടത്.

പിതാവിനോ മാതാവിനോ കുട്ടിയുടെ മേൽ അവകാശമുണ്ടെന്ന കാര്യം മാത്രം സംരക്ഷണാവകാശം തീരുമാനിക്കാൻ മതിയാകില്ല.

ഓരോ കേസിലെയും പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങൾ പരിശോധിച്ച് കുട്ടിക്ക് ഏറ്റവും നല്ലത് എന്താണെന്ന് കണ്ടെത്തുകയാണ് കോടതിയുടെ ഉത്തരവാദിത്തമെന്നും ബെഞ്ച് നിരീക്ഷിച്ചു.

കുട്ടിയെ കാണാൻ അനുവദിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ നിയമപരമായ മാർഗം തേടാം

അമ്മ മകനെ കാണാൻ അനുവദിക്കുന്നില്ലെന്ന പരാതിയും പിതാവ് കോടതിയിൽ ഉന്നയിച്ചു.

എന്നാൽ ഈ ആവശ്യത്തിനും നിയമപ്രകാരം ലഭ്യമായ മറ്റ് മാർഗങ്ങൾ സ്വീകരിക്കാമെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. കുട്ടിയുടെ സംരക്ഷണാവകാശം ആവശ്യപ്പെട്ടോ കുട്ടിയെ കാണാനുള്ള അനുമതിക്കായോ ബന്ധപ്പെട്ട നിയമനടപടികൾ സ്വീകരിക്കുന്നതിന് പിതാവിന് തടസ്സമില്ല.

അതേസമയം, ഹേബിയസ് കോർപ്പസ് ഹർജിയിലൂടെ കുട്ടിയെ ഉടൻ പിതാവിന് കൈമാറണമെന്ന ആവശ്യം കോടതി അംഗീകരിച്ചില്ല.

പിതാവിന്റെ ഹർജി തള്ളി; സംരക്ഷണാവകാശത്തിനായി മറ്റ് നിയമനടപടികൾ സ്വീകരിക്കാം

2026 ജൂലൈ രണ്ടിനാണ് ആന്ധ്രാപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി ഈ ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചത്. കര്രി അപ്പലനായിഡു നൽകിയ ഹർജിയാണ് കോടതി തള്ളിയത്. ആന്ധ്രാപ്രദേശ് സർക്കാരും മറ്റ് മൂന്ന് പേരുമായിരുന്നു എതിർകക്ഷികൾ. കുട്ടിയുടെ അമ്മ നാലാം എതിർകക്ഷിയായിരുന്നു.

കുട്ടിയെ അമ്മയിൽനിന്ന് മാറ്റി പിതാവിന് കൈമാറാൻ ആവശ്യമായ അസാധാരണ സാഹചര്യം തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ലെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി. എന്നാൽ കുട്ടിയുടെ സംരക്ഷണാവകാശത്തിനും സന്ദർശനാനുമതിക്കും മറ്റ് നിയമപരമായ പരിഹാരങ്ങൾ തേടാനുള്ള അവസരം പിതാവിന് നിലനിർത്തി. കോടതി ചെലവ് സംബന്ധിച്ച് പ്രത്യേക ഉത്തരവൊന്നും പുറപ്പെടുവിച്ചില്ല.

കുട്ടിയുടെ ക്ഷേമത്തിന് മുൻഗണന; സമാന തർക്കങ്ങളിൽ നിയമപരമായ മാർഗം നിർണായകം

ഈ ഉത്തരവ് കുട്ടികളുടെ സംരക്ഷണാവകാശ തർക്കങ്ങളിൽ നിലവിലുള്ള നിയമതത്ത്വം വീണ്ടും വ്യക്തമാക്കുന്നതാണ്. മാതാപിതാക്കളിൽ ഒരാളുടെ സംരക്ഷണത്തിൽ കുട്ടിയുണ്ടെന്ന കാര്യം മാത്രം നിയമവിരുദ്ധ തടങ്കലായി കണക്കാക്കാനാവില്ല.

സാമൂഹികമായി കുട്ടിയുടെ ക്ഷേമത്തിനാണ് മാതാപിതാക്കളുടെ അവകാശവാദങ്ങളെക്കാൾ പ്രാധാന്യമെന്ന നിലപാടാണ് കോടതി സ്വീകരിച്ചത്. ജുഡീഷ്യറിയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, അസാധാരണ സാഹചര്യങ്ങളില്ലാത്ത സംരക്ഷണാവകാശ തർക്കങ്ങളിൽ സാധാരണ നിയമപരിഹാര മാർഗങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കണമെന്ന സന്ദേശവും ഉത്തരവ് നൽകുന്നു.

സുപ്രീംകോടതിയുടെ മുൻവിധികളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഈ ഉത്തരവ് ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ സമാന കേസുകൾ പരിഗണിക്കുമ്പോൾ പ്രസക്തമാകാം. എന്നാൽ എല്ലാ കേസുകളിലും അമ്മയ്ക്കുതന്നെ സംരക്ഷണാവകാശം നൽകണമെന്ന പൊതുനിയമം കോടതി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല.