2026 ഒക്ടോബർ 12 –
പാവപ്പെട്ടവന്റെ വീടും കൃഷിയും തകർക്കാൻ അധികാരത്തിന് ഒരു നിമിഷം മതി. പക്ഷേ ആ അധികാരത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യാൻ ഭരണകക്ഷിയിലെ കേന്ദ്രമന്ത്രിക്കുപോലും സമരപ്പന്തലിൽ ഇരിക്കേണ്ടിവരുന്നു.
കുട്ടികളുടെ ചിരി നിലച്ച വീടുകൾ
2026 ഒക്ടോബർ 11 ഞായറാഴ്ച മധ്യപ്രദേശിലെ സെഹോർ ജില്ലയിലെ കോസ്മി ഗ്രാമത്തിൽ വനം വികസന കോർപ്പറേഷൻ ജീവനക്കാർ ബറേല ആദിവാസി വിഭാഗത്തിലെ 12 കുടുംബങ്ങളുടെ വീടുകൾ പൊളിച്ചു. കൃഷി ചെയ്തിരുന്ന വിളകൾ നശിപ്പിച്ചു, വെള്ളമെടുക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന കിണർ മണ്ണിട്ട് മൂടി. കേന്ദ്ര കൃഷിമന്ത്രി ശിവരാജ് സിങ് ചൗഹാന്റെ വിദിശ ലോക്‌സഭാ മണ്ഡലത്തിലും അദ്ദേഹം വർഷങ്ങളോളം പ്രതിനിധീകരിച്ച ബുധ്നി നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലുമാണ് ഈ ഗ്രാമം. വനം വകുപ്പ് കൈയേറ്റമൊഴിപ്പിക്കലെന്നാണ് നടപടിയെ ന്യായീകരിച്ചത്. എന്നാൽ മാസങ്ങൾക്കുമുമ്പ് വീടുകൾ പൊളിക്കരുതെന്ന് താൻ നിർദേശിച്ചിട്ടും ഉദ്യോഗസ്ഥർ അനുസരിച്ചില്ലെന്ന് ആരോപിച്ച് ചൗഹാൻ സ്വന്തം പാർട്ടി ഭരിക്കുന്ന സംസ്ഥാന സർക്കാരിനെതിരെ തന്നെ രംഗത്തുവന്നു. രാത്രിവരെ ആദിവാസി കുടുംബങ്ങൾക്കൊപ്പം പ്രതിഷേധത്തിൽ ഇരിക്കുകയും ചെയ്തു.
“ദൈവം പോലും പൊറുക്കില്ല”
രാവിലെ വരെ കുട്ടികളുടെ ചിരി കേട്ട വീടുകളിൽ ഇപ്പോൾ നിലവിളിയാണെന്നും സ്ത്രീകൾ നെഞ്ചത്തടിച്ച് കരയുകയാണെന്നും ചൗഹാൻ പറഞ്ഞു. അതിക്രമത്തിന്റെയും അനീതിയുടെയും അതിരുകൾ കടന്നുവെന്നും ഉത്തരവാദികൾക്കെതിരെ നടപടിയെടുക്കണമെന്നും അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെട്ടു. മുഖ്യമന്ത്രി മോഹൻ യാദവിനെയും സംസ്ഥാന ചീഫ് സെക്രട്ടറിയെയും ബന്ധപ്പെട്ട് ഇടപെടൽ തേടുകയും ചെയ്തു.
ഇത് ഒറ്റപ്പെട്ടൊരു സംഭവമല്ലെന്നതാണ് ഗൗരവം കൂട്ടുന്നത്. ഇതിന് മുമ്പ് ദേവാസ് ജില്ലയിലെ ഖിവ്നി വന്യജീവി സങ്കേതത്തിനടുത്ത് ആദിവാസികളുടെ കുടിലുകൾ പൊളിച്ചപ്പോഴും ചൗഹാൻ ഇടപെട്ടതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. സ്വന്തം സർക്കാരിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കേൾക്കുന്നില്ലെന്ന പരാതി കേന്ദ്രമന്ത്രിക്ക് തന്നെ ഉന്നയിക്കേണ്ടിവരുന്നു എന്നതാണ് കോസ്മിയിലെ സംഭവത്തെ കൂടുതൽ ഗൗരവമുള്ളതാക്കുന്നത്.
കേരളത്തിലെ കർഷകന്റെ ആശങ്കയും ഇതുതന്നെ
മധ്യപ്രദേശിലെ കോസ്മിയിൽ നടന്നത് കേരളത്തിലെ മലയോര മേഖലകളിൽ ഭൂമിയും കൃഷിയും നഷ്ടപ്പെടുമോ എന്ന ആശങ്കയിൽ കഴിയുന്ന കർഷകരെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നതാണ്. ഇവിടെ വനം, പരിസ്ഥിതി, വന്യജീവി സംരക്ഷണം തുടങ്ങിയ കാരണങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ഭൂമിയുടെ അതിർത്തികളെക്കുറിച്ചും കൈവശാവകാശത്തെക്കുറിച്ചും തർക്കങ്ങൾ ഉയരുന്നു. വർഷങ്ങളായി കൃഷി ചെയ്ത് ജീവിക്കുന്ന കുടുംബങ്ങൾക്ക് അവരുടെ ഭൂമിയിൽ തുടരാനാകുമോ എന്ന ആശങ്കയാണ് വലുത്.
മധ്യപ്രദേശിലെ ആദിവാസി കുടുംബങ്ങളും കേരളത്തിലെ മലയോര കർഷകരും ഒരേ സാഹചര്യത്തിലല്ല. എന്നാൽ രണ്ടിടത്തും ഉയരുന്ന അടിസ്ഥാന ആശങ്ക ഒന്നാണ്: തലമുറകളായി താമസിക്കുകയും ഉപജീവനം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യരുടെ ജീവിതം, ഉദ്യോഗസ്ഥർ കൈയേറ്റമെന്ന് രേഖപ്പെടുത്തുന്നതോടെ ഒറ്റയടിക്ക് തകർന്നുപോകുമോ? വീടും വിളയും കിണറും നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ അത് ഭൂമിയുടെ അതിർത്തി സംബന്ധിച്ച തർക്കം മാത്രമല്ല. കുടുംബത്തിന്റെ താമസവും വരുമാനവും നാളെയെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രതീക്ഷയും കൂടിയാണ് തകരുന്നത്.
സർക്കാർ മാറിയാലും വനം വകുപ്പിന്റെ അധികാരം മാറുന്നുണ്ടോ?
കോസ്മിയിലെ സംഭവം ഒരു രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയുടെ മാത്രം പ്രശ്നമായി ഒതുക്കാനാവില്ല. അവിടെ കേന്ദ്രത്തിൽ അധികാരത്തിലുള്ള ബി.ജെ.പിയുടെ തന്നെ കേന്ദ്രമന്ത്രിയാണ് സംസ്ഥാനത്തെ ബി.ജെ.പി സർക്കാരിനെയും വനം വികസന കോർപ്പറേഷന്റെ നടപടിയെയും ചോദ്യം ചെയ്തത്. ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ നടപടിക്കെതിരെ സ്വന്തം സർക്കാരിനുള്ളിൽ നിന്നുതന്നെ ശബ്ദമുയരേണ്ടിവന്നത് ഭരണസംവിധാനത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യമാണ്.
കേരളത്തിലും ഇടതോ വലതോ ഭരിക്കുന്നു എന്നതിലുപരി, ഭൂമിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തീരുമാനങ്ങളിൽ സാധാരണക്കാരുടെ ശബ്ദം എത്രത്തോളം പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നു എന്നതാണ് പരിശോധിക്കേണ്ടത്. വനം സംരക്ഷിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയും മനുഷ്യരുടെ ജീവിതാവകാശവും തമ്മിൽ ഏറ്റുമുട്ടുമ്പോൾ, നഷ്ടം സഹിക്കേണ്ടിവരുന്നത് അധികാരകേന്ദ്രങ്ങളിൽ സ്വാധീനമില്ലാത്ത കുടുംബങ്ങളാണെങ്കിൽ ആ തീരുമാനരീതിയെ ചോദ്യം ചെയ്യണം.
ആദിവാസിക്കും കർഷകനും വേണ്ടത് ഉറപ്പാണ്
കോസ്മിയിൽ ചൗഹാൻ നടത്തിയ പ്രതിഷേധം ഒരു പ്രധാന യാഥാർഥ്യം പുറത്തുകൊണ്ടുവരുന്നു: ഭരണകക്ഷിയിലെ മുതിർന്ന നേതാവിന് ഇടപെടാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടും കുടുംബങ്ങളുടെ വീടുകൾ പൊളിക്കപ്പെട്ടുവെന്ന പരാതി ഉയരുന്നുവെങ്കിൽ, സാധാരണ ആദിവാസിക്കും കർഷകനും തന്റെ ആശങ്ക അറിയിക്കാനും പരിഹാരം തേടാനും എത്രത്തോളം ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാകുമെന്നതാണത്.
മധ്യപ്രദേശിലെ ആദിവാസികളുടെ ദുരിതവും കേരളത്തിലെ കർഷകരുടെ ഭൂമി സംബന്ധിച്ച ആശങ്കകളും ഒരേ സംഭവമല്ല. പക്ഷേ രണ്ടും മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്ന ചോദ്യം ഒന്നാണ്: വികസനത്തിന്റെയും വനസംരക്ഷണത്തിന്റെയും പേരിൽ തീരുമാനങ്ങളെടുക്കുമ്പോൾ അവിടെ ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യരെ ആരാണ് കേൾക്കുന്നത്? വീടുകൾ പൊളിച്ചശേഷം നേതാക്കൾ എത്തി ആശ്വസിപ്പിക്കുന്നതിനു പകരം, ഒരു കുടുംബത്തെ തെരുവിലിറക്കുന്നതിന് മുമ്പ് അവരുടെ ജീവിതം കണക്കിലെടുക്കുന്ന ഭരണസംവിധാനമാണ് വേണ്ടത്.
Sources
- Office of Union Agriculture Minister – Statement and intervention concerning Kosmi village
- Madhya Pradesh Van Vikas Nigam – Records concerning the 2021 plantation and the eviction action
- Sehore District Administration – Records concerning notices and the Kosmi operation
- Government of India – Forest Rights Act, 2006, and related implementation records
